అంతరిక్షం నుండి చూస్తే ప్రపంచంలోనే అత్యంత ప్రకాశవంతంగా యూపీ-బీహార్; ఈ రాష్ట్రాల్లో వెలుగుల వెల్లువకు కారణమేంటి?

అమెరికా అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ నాసా (NASA) కొత్తగా ‘గ్లోబల్ నైట్‌టైమ్ మ్యాప్’ను విడుదల చేసింది. ఇందులో భారత రాష్ట్రాలైన ఉత్తర ప్రదేశ్, బీహార్‌ల గురించి ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించారు. 2014 నుండి 2022 మధ్య కాలంలో భూమిపై రాత్రి సమయాల్లో వెలుగులలో వచ్చిన మార్పులను శాటిలైట్ చిత్రాల ద్వారా నాసా ఈ మ్యాప్‌లో చూపించింది.

దాదాపు 9 ఏళ్ల పాటు ప్రతి రాత్రి తీసిన 16 లక్షల చిత్రాలను విశ్లేషించిన నాసా శాస్త్రవేత్తలు, ఉత్తర భారతదేశంలో గతంతో పోలిస్తే రాత్రిపూట వెలుగులు గణనీయంగా పెరిగినట్లు గుర్తించారు. 2014 తర్వాత యూపీ, బీహార్ రాష్ట్రాలు ఇంతలా వెలుగులు విరజిమ్మడానికి గల కారణాలను ఇప్పుడు చూద్దాం.

అంతరిక్షం నుండి చూసినప్పుడు అత్యంత ప్రకాశవంతమైన ప్రాంతాలుగా యూపీ, బీహార్ అవతరించాయి. గత 10-15 ఏళ్లలో భారతదేశం సాధించిన అత్యుత్తమ విజయాలలో ఇది ఒకటి. మారుమూల ప్రాంతాలకు విద్యుత్ సౌకర్యం, పరిశ్రమల విస్తరణ, తలసరి ఆదాయం పెరగడం మరియు దట్టమైన జనాభాను ఉత్పాదక రంగంలోకి తీసుకురావడం ఈ మార్పుకు ప్రధాన కారణాలు.

బీహార్: ‘విద్యుత్ సంక్షోభం నుండి విద్యుత్ సుస్థిరత’ వైపు

2014-2022 మధ్య బీహార్‌లో విద్యుత్ రంగం ఊహించని రీతిలో పుంజుకుంది.

• విద్యుత్ లభ్యత: 2014లో పట్టణాల్లో 20-21 గంటలు, గ్రామాల్లో కేవలం 14-16 గంటలు మాత్రమే విద్యుత్ ఉండేది. కానీ 2022 నాటికి పట్టణ, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో సగటున 22-23 గంటల పాటు విద్యుత్ సరఫరా జరుగుతోంది.
• హర్ ఘర్ బిజిలీ: 2015లో ‘హర్ ఘర్ బిజిలీ’ (ప్రతి ఇంటికీ విద్యుత్) సంకల్పం మరియు 2017లో ‘సౌభాగ్య యోజన’ ద్వారా లక్షలాది ఇళ్లకు కనెక్షన్లు ఇచ్చారు. అక్టోబర్ 2018 నాటికి బీహార్ 100% విద్యుదీకరణ సాధించిన రాష్ట్రంగా నిలిచింది.
• వినియోగం: 2014లో ఒక వ్యక్తి సగటు విద్యుత్ వినియోగం 160 యూనిట్లు ఉండగా, 2022 నాటికి అది 329 యూనిట్లకు పెరిగింది. ‘లాంతరు యుగం’ శాశ్వతంగా ముగిసిపోయిందని ప్రభుత్వం పేర్కొంది.

ఉత్తర ప్రదేశ్‌లో చారిత్రాత్మక మార్పులు

2014 తర్వాత యూపీలో విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థలో విప్లవాత్మక మార్పులు వచ్చాయి.

• లోటు నుండి మిగులు వైపు: 2014లో యూపీలో విద్యుత్ లోటు (Deficit) -30.7% ఉండగా, 2025 నాటికి అది సున్నా (0%) శాతానికి చేరుకుంది. అంటే డిమాండ్‌కు తగ్గ సరఫరా అందుబాటులోకి వచ్చింది.
• నూతన సామర్థ్యం: 2015 తర్వాత రాష్ట్రంలో కొత్తగా 8,760 మెగావాట్ల థర్మల్ విద్యుత్ సామర్థ్యాన్ని జోడించారు.
• సౌభాగ్య యోజన: దేశంలోనే అత్యధికంగా యూపీలో సుమారు 92 లక్షల ఇళ్లకు కొత్త విద్యుత్ కనెక్షన్లు ఇచ్చారు.
• నాణ్యమైన సరఫరా: స్మార్ట్ మీటర్లు, అండర్‌గ్రౌండ్ కేబులింగ్ మరియు వేగవంతమైన ఫిర్యాదుల పరిష్కారం వల్ల విద్యుత్ నాణ్యత పెరిగింది. ప్రస్తుతం పట్టణాల్లో 20-24 గంటలు, గ్రామాల్లో 18-20 గంటల పాటు నిరంతరాయంగా విద్యుత్ అందుతోంది.