శీతాకాలం అంటేనే విందులు, వినోదాల సమయం. క్రిస్మస్, నూతన సంవత్సర వేడుకల్లో తెలియకుండానే ఎక్కువ ఆహారం తీనేస్తుంటాం. దీనివల్ల అజీర్తి చేసినప్పుడు చాలామంది డాక్టర్ల సలహా లేకుండానే మెడికల్ షాపులకు వెళ్లి ‘యూనిఎంజైమ్’ వంటి జీర్ణక్రియ మందులు వాడుతుంటారు. అసలు ఇవి పనిచేస్తాయా? దీనిపై ఇంటర్నల్ మెడిసిన్ నిపుణుడు డాక్టర్ నారాయణ్ బంద్యోపాధ్యాయ సోషల్ మీడియా వేదికగా కొన్ని ఆసక్తికర నిజాలను పంచుకున్నారు.
జీర్ణక్రియ ఎలా జరుగుతుంది? మనం ఆహారాన్ని నమలడం మొదలుపెట్టినప్పుడే నోటిలోని లాలాజలం ద్వారా జీర్ణక్రియ ప్రారంభమవుతుంది. ఆ తర్వాత ఆహారం జీర్ణాశయం (Stomach) నుండి ప్రేగుల (Intestine) వైపు వెళ్తుంది. ఈ ప్రక్రియలో అత్యంత కీలకమైనది క్లోమగ్రంథి (Pancreas). దీని నుండి విడుదలయ్యే ఎంజైమ్‌లే (Digestive Enzymes) ఆహారాన్ని ముక్కలు చేసి అరిగేలా చేస్తాయి.
Shutterstock
బజారులో దొరికే’ మందులు ఎందుకు పనిచేయవు? డాక్టర్ గారి అభిప్రాయం ప్రకారం, ఆహారాన్ని అరిగించడానికి కావలసినంత పరిమాణంలో ఎంజైమ్‌లు మనం వాడే సాధారణ సిరప్‌లు లేదా టాబ్లెట్లలో ఉండవు.
- కేవలం మానసిక తృప్తి: ఈ మందులు వేసుకున్నప్పుడు ఏదో మందు వేశామన్న మానసిక ప్రశాంతత లభిస్తుంది తప్ప, లోపల జీర్ణక్రియలో ఇవి ఎటువంటి మార్పు తీసుకురావు.
- FDA నిబంధన: క్లోమగ్రంథి ఎంజైమ్‌ల లోపం (Pancreatic Exocrine Deficiency) ఉన్నప్పుడు మాత్రమే వైద్యులు ఇచ్చే ప్రత్యేక ఎంజైమ్ మందులు పనిచేస్తాయి. అవి కూడా సరైన మోతాదులో వాడాలి.
- ఖరీదైనవి: అసలైన ఎంజైమ్ మందులు చాలా ఖరీదైనవి (ఒక్కో టాబ్లెట్ సుమారు ₹100 వరకు ఉండవచ్చు). సాధారణ అజీర్తికి ఇవి పనిచేయవు.
గ్యాస్ మందులతో పొరపాటు: చాలామంది అజీర్తికి, గ్యాస్ లేదా ఎసిడిటీ మందులు వేసుకుంటారు. వాస్తవానికి, జీర్ణాశయంలోని యాసిడ్ ఆహారాన్ని అరిగించడానికి సహాయపడుతుంది. అనవసరంగా ఆ యాసిడ్‌ను తగ్గించే మందులు వాడితే, జీర్ణక్రియ మరింత మందగిస్తుంది.
అజీర్తి చేసినప్పుడు ఏం చేయాలి? మందుల కంటే సహజమైన పద్ధతులే ఉత్తమమని డాక్టర్ బంద్యోపాధ్యాయ సూచించారు:
- భోజనాన్ని మానేయండి (Skip a meal): అజీర్తి చేసినప్పుడు ఒక పూట భోజనం మానేయండి. దీనివల్ల శరీరానికి, జీర్ణవ్యవస్థకు విశ్రాంతి లభిస్తుంది.
- ఎక్కువ నీరు తాగండి: మంచి నీరు ఎక్కువగా తాగడం వల్ల శరీరం సహజంగానే వ్యర్థాలను బయటకు పంపుతుంది.
- సమయం ఇవ్వండి: జీర్ణవ్యవస్థ తనను తాను సరిచేసుకోవడానికి కొంత సమయం పడుతుంది. మందుల కోసం పరుగులు తీయకుండా విశ్రాంతి తీసుకోండి.