టెహ్రాన్: ఇరాన్ మరియు అమెరికా మధ్య ప్రస్తుత పరిస్థితులు అత్యంత సంక్లిష్టంగా మారాయి. ముఖ్యంగా, ఫిబ్రవరి 2026లో ప్రారంభమైన ప్రత్యక్ష సైనిక ఘర్షణలు ఒక నెలకు పైగా గడుస్తున్నా ఇంకా ముగింపుకు రావడం లేదు.
అమెరికా వంటి అగ్రరాజ్యం ఇరాన్‌ను సులభంగా “జయించలేకపోవడానికి” ప్రధాన కారణం ఆ దేశ భౌగోళిక స్థితి మరియు భూభాగం. ఇరాన్‌కు ప్రకృతి ప్రసాదించిన అతిపెద్ద బలం హోర్ముజ్ జలసంధి. అలాగే ఇరాన్ ఒంటరిగా పోరాడటం లేదు; లెబనాన్‌కు చెందిన హిజ్బుల్లా, యెమెన్‌కు చెందిన హూతీలు వంటి అనేక సాయుధ బృందాలు ఇరాన్ పక్షాన ఉన్నాయి. దీనిపై మరిన్ని వివరాలు చూద్దాం.
యుద్ధంలో తాజా పరిస్థితి (మార్చి-ఏప్రిల్ 2026)
ఫిబ్రవరి 28న ప్రారంభమైన ఈ దాడుల్లో, అమెరికా ఇరాన్ అగ్రనేతలను (అయతొల్లా అలీ ఖమేనీతో సహా) లక్ష్యంగా చేసుకుని దెబ్బకొట్టినప్పటికీ, ఎందుకు ఇంకా “విజయం” సాధించలేకపోయిందనే దానికి కొన్ని కారణాలు ఉన్నాయి:
- కఠినమైన భూభాగం: ఇరాన్ చాలా పెద్ద దేశం. ఇది ఫ్రాన్స్ లేదా జర్మనీ కంటే వైశాల్యంలో చాలా రెట్లు పెద్దది. ఇరాన్ అంతటా ఎత్తైన కొండలు, కఠినమైన పర్వత శ్రేణులు ఉన్నాయి. గతంలో ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌లో అమెరికా ఎదుర్కొన్న సవాళ్ల కంటే ఇవి చాలా పెద్దవి. వైమానిక దాడుల ద్వారా దేశాన్ని దెబ్బతీయవచ్చు కానీ, దాన్ని పూర్తిగా నియంత్రించాలంటే లక్షలాది మంది భూతల సైనికులు అవసరం. ప్రస్తుతం అమెరికా అందుకు సిద్ధంగా లేదు.
- అసమాన యుద్ధతంత్రం (Asymmetric Warfare): అమెరికా వద్ద అత్యాధునిక విమాన వాహక నౌకలు, యుద్ధ విమానాలు ఉన్నాయి. కానీ ఇరాన్ తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన యుద్ధతంత్రంలో ఆరితేరింది. ఉదాహరణకు, ఇజ్రాయెల్ మరియు అమెరికాకు చెందిన కోట్లాది రూపాయల విలువైన క్షిపణులను, కేవలం 50 వేల రూపాయల విలువైన డ్రోన్లతో ఇరాన్ నిర్వీర్యం చేస్తోంది. ఇది అమెరికాకు పెద్ద ఆందోళనగా మారింది.
- ప్రాంతీయ మద్దతు: ఇరాన్ ఒంటరిగా లేదు. లెబనాన్ నుండి హిజ్బుల్లా, యెమెన్ నుండి హూతీలు మధ్యప్రాచ్యం అంతటా ఉన్న అమెరికా స్థావరాలపై దాడులు చేస్తున్నారు. దీనివల్ల యుద్ధం కేవలం ఇరాన్ సరిహద్దులకే పరిమితం కాకుండా ప్రాంతం అంతటా విస్తరించింది.
- చైనా, రష్యా పాత్ర: అమెరికా మధ్యప్రాచ్యంలో బిజీగా ఉండటాన్ని చైనా తనకు అనుకూలంగా మార్చుకుంటోంది. రష్యా ఇరాన్‌కు అవసరమైన సాంకేతిక సహాయాన్ని రహస్యంగా అందిస్తోంది. “అమెరికా యుద్ధాన్ని మొదలుపెట్టగలదు కానీ, విజయవంతంగా ముగించలేదు” అనే అభిప్రాయం (ఇరాక్, ఆఫ్ఘనిస్తాన్ అనుభవాల వల్ల) ప్రపంచ దేశాల్లో బలపడుతోంది.
హోర్ముజ్ జలసంధి: ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఊపిరితిత్తులు
అమెరికా ఎందుకు హోర్ముజ్ జలసంధిని పూర్తిగా తెరవలేకపోతోంది?
- సముద్రపు మైన్లు: ఇరాన్ సముద్రంలో సుమారు 5,000 కంటే ఎక్కువ ‘కన్నై వెడి’ (మైన్లు) అమర్చింది. వీటిని గుర్తించి తొలగించడం చాలా కష్టమైన మరియు సమయం తీసుకునే పని.
- తేనెటీగ దాడులు (Swarm Attacks): ఇరాన్‌కు చెందిన చిన్న, వేగవంతమైన పడవలు క్షిపణులతో వచ్చి పెద్ద యుద్ధనౌకలను బెదిరిస్తున్నాయి. దీనిని ప్రపంచ దేశాలు “తేనెటీగల దాడి”గా అభివర్ణిస్తున్నాయి.
- ఇంధన సంక్షోభం: ఈ జలసంధి మూసివేత వల్ల ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో 20% నిలిచిపోయింది. దీనివల్ల పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు చరిత్రలో ఎన్నడూ లేనంతగా పెరిగాయి. ఇది అమెరికాలోనే ట్రంప్ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా ప్రజా నిరసనలకు దారితీసింది.
ముగింపు: ఇజ్రాయెల్ తీసుకున్న నిర్ణయం
ఇజ్రాయెల్‌కు మద్దతుగా అమెరికా ఈ యుద్ధంలోకి దూకింది. కానీ ఇజ్రాయెల్ తీసుకున్న నిర్ణయమే ప్రపంచాన్ని ఆర్థికంగా స్తంభింపజేసింది. ఇరాన్ ఈ యుద్ధంలో నేరుగా గెలవడం కంటే, ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను దెబ్బతీయడమే తన ప్రధాన వ్యూహంగా మార్చుకుంది.
ప్రస్తుతం ఇరాన్ “Tehran’s Tollbooth” (టెహ్రాన్ సుంకం) పద్ధతిని అనుసరిస్తూ, తనకు ఇష్టమైన దేశాల (భారత్, చైనా వంటివి) నౌకలను మాత్రమే అనుమతిస్తోంది. ఇది అమెరికా నైతిక అధికారానికి విసిరిన అతిపెద్ద సవాలుగా పరిణమించింది.