వాషింగ్టన్/టెహ్రాన్:
అమెరికా, ఇరాన్ దేశాల మధ్య ఇస్లామాబాద్ వేదికగా జరుగుతున్న చర్చలు ఎందుకు విఫలమయ్యాయనే దానిపై సంచలన విషయాలు వెలుగులోకి వస్తున్నాయి. అగ్రరాజ్యం అమెరికా వేసిన ఎత్తుగడలు, దానికి ఇరాన్ ఇచ్చిన కౌంటర్లతో చర్చల వేదిక ఒక్కసారిగా వేడెక్కింది. ప్రధానంగా యురేనియం శుద్ధిపై విధించాల్సిన ఆంక్షల కాలపరిమితి విషయంలో రెండు దేశాల మధ్య తలెత్తిన విభేదాలే ఈ వైఫల్యానికి కారణమని తెలుస్తోంది.
20 ఏళ్లా? 10 ఏళ్లా? – తేలని పంచాయితీ
‘ఆక్సియోస్’ నివేదిక ప్రకారం.. ఇరాన్ తన యురేనియం శుద్ధి కార్యక్రమాన్ని కనీసం 20 ఏళ్ల పాటు నిలిపివేయాలని అమెరికా గట్టి పట్టుబట్టింది. అయితే, ఇరాన్ మాత్రం దీనికి ససేమిరా అంది. కేవలం 10 ఏళ్ల లోపు మాత్రమే తాము అంగీకరిస్తామని భీష్మించుకూర్చుంది. అమెరికా విధించిన కఠిన నిబంధనలు, హుకూం జారీ చేసినట్లు ఉండటంతో ఇరాన్ వాటిని తిప్పికొట్టింది. ఒక్క అంగుళం కూడా వెనక్కి తగ్గేది లేదని ఇరుపక్షాలు భీష్మించుకోవడంతో చర్చలు అట్టర్ ఫ్లాప్ అయ్యాయి.
యురేనియం నిల్వలపై అమెరికా కన్ను
కేవలం కాలపరిమితి మాత్రమే కాదు, ఇరాన్ వద్ద ఉన్న భారీ యురేనియం నిల్వలను కూడా దేశం దాటించాలని అమెరికా డిమాండ్ చేసింది. అంటే ఇరాన్ను అణుపరంగా పూర్తిగా నిరాయుధుడిని చేయాలనేది ట్రంప్ సర్కార్ ప్లాన్. కానీ, తన సార్వభౌమత్వాన్ని పణంగా పెట్టేందుకు ఇరాన్ నిరాకరించింది. యురేనియంను అప్పగించే ప్రసక్తే లేదని తేల్చిచెప్పింది.
ట్రంప్ ‘దిగ్బంధం’ అస్త్రం
చర్చలు విఫలం కావడంతో అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ తన ఉగ్రరూపాన్ని ప్రదర్శించారు. వెను వెంటనే ఇరాన్పై కఠినమైన ఆర్థిక, దౌత్య దిగ్బంధనాన్ని (Blockade) ప్రకటించారు. చర్చల ద్వారా కాకుండా, ఆర్థికంగా గొంతు నులిమి తన దారికి తెచ్చుకోవాలని ట్రంప్ భావిస్తున్నారు.
ఏప్రిల్ 21: ప్రపంచం చూపు ఆ రోజే!
ప్రస్తుతం కొనసాగుతున్న కాల్పుల విరమణ గడువు ఏప్రిల్ 21తో ముగియనుంది. అప్పటిలోగా ఏదైనా ఒప్పందం కుదరకపోతే, పశ్చిమాసియాలో మహా యుద్ధం ముంచుకొచ్చే ప్రమాదం ఉంది. సమయం మించిపోతుండటంతో ప్రపంచ దేశాల్లో ఆందోళన మొదలైంది.
రంగంలోకి మధ్యవర్తులు.. చివరి ప్రయత్నాలు
యుద్ధ మేఘాలను తొలగించేందుకు పాకిస్థాన్, ఈజిప్ట్, టర్కీ దేశాలు ముమ్మర ప్రయత్నాలు చేస్తున్నాయి.
ఈజిప్ట్ విదేశాంగ మంత్రి అత్యవసరంగా వాషింగ్టన్ వెళ్లి అమెరికా విదేశాంగ మంత్రి మార్కో రూబియోతో భేటీ కానున్నారు.
టర్కీ ఇంటెలిజెన్స్ చీఫ్ ఇబ్రహీం కాలిన్, విదేశాంగ మంత్రి హకన్ ఫిదాన్ కూడా ఈ డీల్ను పట్టాలెక్కించేందుకు తీవ్రంగా శ్రమిస్తున్నారు.
చివరి మాట: అమెరికా అధికారులు మాత్రం ఇంకా సంప్రదింపులు జరుగుతున్నాయని, చర్చలు సజీవంగానే ఉన్నాయని నష్టనివారణ చర్యలు మొదలుపెట్టారు. అయితే, ట్రంప్ మొండితనం, ఇరాన్ పట్టుదల చూస్తుంటే.. శాంతి మార్గం ఇప్పుడు ‘బారుడు సురంగం’ (Landmine) పై నడకలా మారిందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.