మాజీ ప్రధాని మన్మోహన్ సింగ్ రాజకీయ విలువలకు, ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థల పట్ల ఆయనకు ఉన్న గౌరవానికి ఒక ఆసక్తికరమైన ఉదాహరణ వెలుగులోకి వచ్చింది. మాజీ ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ ఎస్.వై. ఖురేషీ తన తాజా పుస్తకం ‘100 మెమరీస్ నాట్ ఏ మెమరీ’లో ఈ విషయాన్ని ప్రస్తావించారు.
ఆత్మహత్య చేసుకుంటానన్న మన్మోహన్ సింగ్: 2012 ఉత్తరప్రదేశ్ ఎన్నికల సమయంలో, ఒకవేళ ఎన్నికల కమిషన్ నిర్దేశించిన ‘ప్రవర్తనా నియమావళి’ని (Poll Code of Conduct) తన ప్రభుత్వం ఉల్లంఘిస్తే, తాను ఆత్మహత్య చేసుకుంటానని మన్మోహన్ సింగ్ ఖురేషీతో అన్నారట. పదవిలో ఉన్న ప్రధానమంత్రి వ్యవస్థలకు ఎంతటి విలువ ఇచ్చేవారో చెప్పడానికి ఇది ఒక నిదర్శనం.
మన్మోహన్ సింగ్ వ్యక్తిగత నిబద్ధత: మన్మోహన్ సింగ్ ఆర్థిక విధానాల మీద లేదా ఆయన ప్రభుత్వంలో జరిగిన కుంభకోణాల మీద ఎన్నో విమర్శలు ఉండవచ్చు. సోనియా గాంధీ ఆదేశాలతోనే ఆయన పనిచేశారని కూడా విమర్శకులు అంటూ ఉంటారు. కానీ, ఆయన ‘పర్సనల్ ఇంటిగ్రిటీ’ (వ్యక్తిగత నిబద్ధత)ని మరియు ఆయనకున్న పాండిత్యాన్ని (Scholarship) ఎవరూ తక్కువ చేయలేదు. ఆయన ఒక గొప్ప ‘స్కాలర్లీ ప్రైమ్ మినిస్టర్’గా ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందారు.
నిశ్శబ్దంలోనే నిశితం: మన్మోహన్ సింగ్ను విమర్శకులు ‘మౌనముని’ అని పిలిచేవారు. కానీ అవసరమైనప్పుడు ఆయన చాలా గట్టిగా సమాధానం చెప్పేవారు. దీనికి ఒక ఉదాహరణ, బరాక్ ఒబామా భారత పర్యటనకు వచ్చినప్పుడు జరిగిన ప్రెస్ కాన్ఫరెన్స్. కాశ్మీర్ అంశంపై మూడవ దేశం మధ్యవర్తిత్వం అవసరమని ఒబామా వ్యాఖ్యానించినప్పుడు, మన్మోహన్ సింగ్ చాలా స్పష్టంగా, ఇండియా మూడవ దేశం మధ్యవర్తిత్వాన్ని అంగీకరించదని తేల్చి చెప్పారు. అప్పట్లో ఆ సమాధానం ఎంతో పదునుగా ఉండేది.
మారుతున్న రాజకీయ విలువలు: ప్రస్తుత రాజకీయాలతో పోలిస్తే నాటి విలువలకు చాలా తేడా ఉందని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. గత ఎన్నికల ప్రచారాల్లో జరిగిన వ్యాఖ్యలు, భాష, ఎన్నికల కమిషన్ పాత్ర… ఇవన్నీ మారుతున్న రాజకీయ విలువల గురించి ప్రస్తావిస్తున్నాయి. ఒకప్పుడు ప్రధానమంత్రి పదవిలో ఉన్నవారు రాజ్యాంగ సంస్థల పట్ల చూపిన గౌరవం, నేటి రాజకీయ వాతావరణంలో కరువైందని తెలియజేస్తోంది.
మొత్తంగా, మన్మోహన్ సింగ్ తన పదవీ కాలంలో రాజ్యాంగబద్ధమైన విలువలను కాపాడటంలో చూపిన చిత్తశుద్ధి, నేటి రాజకీయ నాయకులకు ఒక పాఠం లాంటిదని ఈ ఉదంతం గుర్తు చేస్తోంది.