ముంబై: భారత స్టాక్ మార్కెట్లో ప్రస్తుతం ఒక విచిత్రమైన పరిస్థితి నెలకొంది. సెన్సెక్స్ (Sensex), నిఫ్టీ (Nifty) సూచీలు తమ గరిష్ట స్థాయిల వద్ద కనిపిస్తున్నప్పటికీ, మార్కెట్ లోపల పరిస్థితులు మాత్రం ఆందోళనకరంగా ఉన్నాయి.
విచిత్రమైన మందగమనం: మార్కెట్ ధోరణిని ప్రతిబింబించే బీఎస్ఈ స్మాల్ క్యాప్ (BSE Smallcap) ఈ ఏడాది 13% నష్టపోయింది. మార్కెట్లో లిస్ట్ అయిన 80% కంపెనీల షేర్లు మందగమనంలో ఉన్నాయి. మన దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ (GDP) 8% వృద్ధి రేటుతో దూసుకుపోతున్నా, ద్రవ్యోల్బణం అదుపులో ఉన్నా, రూపాయి విలువ రోజురోజుకూ పడిపోవడం మరియు స్టాక్ మార్కెట్ నీరసించడం చరిత్రలో ఇదే మొదటిసారి.
దోపిడీకి కారకులు ఎవరు? ఇండియా గ్రోత్ స్టోరీ గాలి తీయడానికి ప్రధాన కారణం ‘తప్పుడు ఐపీఓలు’ అని నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు. అత్యాశపరులైన మర్చంట్ బ్యాంకర్లు, ప్రమోటర్లు మరియు పెద్ద ఫండ్ హౌస్‌లు కుమ్మక్కై భారీ ధరలకు ఐపీఓలను తీసుకొస్తూ చిరు పెట్టుబడిదారులను (Retail Investors) ముంచుతున్నారు. నియంత్రణ సంస్థ అయిన ‘సెబీ’ (SEBI) కేవలం ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తోందే తప్ప, ఎటువంటి చర్యలు తీసుకోవడం లేదు.
1992-95 నాటి పరిస్థితులు: ప్రస్తుత కార్పొరేట్ దోపిడీ 1992-1995 మధ్య కాలం నాటి పరిస్థితులను గుర్తు చేస్తోంది. అప్పట్లో కూడా ఇలాగే ఐపీఓల పేరిట దోపిడీ జరగడంతో మార్కెట్ ఏళ్ల తరబడి కోలుకోలేకపోయింది. అప్పట్లో కంపెనీలు లాభాల్లో ఉండేవి, కానీ ఇప్పుడు నష్టాల్లో ఉన్న కంపెనీలు కూడా వేల రూపాయల ప్రీమియంతో ఐపీఓలకు వస్తున్నాయి.
ఓఎఫ్ఎస్ (OFS) – పెట్టుబడిదారుల జేబులకు చిల్లు: గత 5 ఏళ్లలో (2020-2025) 340 ఐపీఓల ద్వారా రికార్డు స్థాయిలో ₹5.41 ట్రిలియన్ల మూలధనాన్ని సేకరించారు. ఇందులో 63% (అంటే ₹3.38 ట్రిలియన్లు) ‘ఆఫర్ ఫర్ సేల్’ (OFS) రూపంలో ఉంది. అంటే ఈ డబ్బు కంపెనీ అభివృద్ధికి కాకుండా నేరుగా పాత పెట్టుబడిదారులు మరియు విదేశీయుల జేబుల్లోకి వెళ్లిపోయింది.
నష్టాల్లో ముంచిన ఐపీఓలు: Paytm, Ola, Nykaa, Honasa వంటి అనేక ఐపీఓలు దీనికి ఉదాహరణలు. నేడు వీటి షేర్ల ధరలు నేలచూపులు చూస్తున్నాయి. మ్యూచువల్ ఫండ్ మేనేజర్లు కూడా అధిక విలువ (High Valuation) ఉన్న ఐపీఓలలో పెట్టుబడి పెడుతూ సామాన్యుల డబ్బును పణంగా పెడుతున్నారు.
ముగింపు: ప్రైవేట్ పెట్టుబడులు పెరగకపోవడం పట్ల కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ ఆందోళన వ్యక్తం చేసినప్పటికీ, ఈ ఖరీదైన ఐపీఓలపై ఎటువంటి ఆంక్షలు విధించడం లేదు. దేశీయ పెట్టుబడిదారులు SIPల ద్వారా పెడుతున్న డబ్బు దేశాభివృద్ధికి కాకుండా కార్పొరేట్ల జేబుల్లోకి చేరుతుండటం ఆందోళన కలిగించే అంశం.