మిడిల్ ఈస్ట్‌లో కొనసాగుతున్న ఇరాన్-ఇజ్రాయెల్-అమెరికా ఘర్షణల ప్రభావం ఇప్పుడు నేరుగా భారతీయ వంటగదులపై పడింది. చమురు, గ్యాస్ సరఫరాకు అత్యంత కీలకమైన హార్ముజ్ జలసంధి (Hormuz Strait) దాదాపు మూతపడటంతో భారత్‌లో LPG సిలిండర్ల కొరత, ధరల పెరుగుదల మరియు వినియోగదారుల క్యూ లైన్లు కనిపిస్తున్నాయి.
భారత్‌లో LPG సంక్షోభానికి కారణమేమిటి?
భారతదేశం తన ఇంధన అవసరాల కోసం ప్రధానంగా గల్ఫ్ దేశాలపై ఆధారపడుతుంది. రోజుకు 25-27 లక్షల బ్యారెళ్ల చమురు సౌదీ అరేబియా, ఇరాక్, ఖతార్ మరియు UAE నుండి వస్తుంది. భారత్‌కు అవసరమైన 55% LPG మరియు 30% LNG కూడా ఈ దేశాల నుండే వస్తుంది. యుద్ధం కారణంగా హార్ముజ్ జలసంధి గుండా నౌకల రాకపోకలు నిలిచిపోవడంతో సరఫరాకు ఆటంకం ఏర్పడి ధరలు పెరిగాయి.
ప్రభుత్వం తీసుకున్న 6 కీలక నిర్ణయాలు:
పరిస్థితిని అదుపులోకి తెచ్చేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం యుద్ధ ప్రాతిపదికన ఈ క్రింది చర్యలు చేపట్టింది:
LPG ఉత్పత్తి పెంపు: దేశంలోని ప్రభుత్వ మరియు ప్రైవేట్ రిఫైనరీలన్నీ తమ LPG ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని గరిష్టంగా పెంచాలని ఆదేశించింది.
బుకింగ్ గ్యాప్ పెంపు: సిలిండర్ల నిల్వ (Hoarding) మరియు అనవసరపు బుకింగ్స్‌ను అరికట్టడానికి, రెండు బుకింగ్‌ల మధ్య వ్యవధిని 21 రోజుల నుండి 25 రోజులకు పెంచారు.
ప్రాధాన్యత గుర్తింపు: గృహ అవసరాలు, ఆసుపత్రులు మరియు పాఠశాలలకు సరఫరా చేసే LPG, PNG మరియు వాహనాలకు వాడే CNGకి మొదటి ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు.
కమర్షియల్ సిలిండర్లపై కమిటీ: హోటళ్లు, రెస్టారెంట్లలో వాడే 19 కిలోల నీలి రంగు సిలిండర్ల కొరతను తీర్చడానికి చమురు సంస్థలతో (OMCs) ఒక ఉన్నత స్థాయి కమిటీని ఏర్పాటు చేశారు.
చమురు సంస్థలకే సరఫరా: అదనంగా ఉత్పత్తి అయ్యే గ్యాస్‌ను కేవలం IOCL, BPCL మరియు HPCL సంస్థలకు మాత్రమే అందించాలని ఆదేశించారు.
నల్లబజారుపై ఉక్కుపాదం: గ్యాస్ సిలిండర్ల అక్రమ రవాణా, నల్లబజారును అరికట్టడానికి ESMA (Essential Services Maintenance Act) వర్తింపజేస్తూ కఠిన చర్యలకు ఆదేశాలిచ్చారు.
మారిన దిగుమతి మార్గాలు (Alternative Routes):
హార్ముజ్ మార్గం మూతపడటంతో భారత్ ఇతర దేశాల వైపు మొగ్గు చూపింది:
రష్యా: మార్చి మొదటి 11 రోజుల్లోనే రష్యా నుండి కొనుగోళ్లు 50% పెరిగాయి. రోజుకు 15 లక్షల బ్యారెళ్ల దిగుమతి జరుగుతోంది.
అమెరికా: గెయిల్ (GAIL) సంస్థ అమెరికాతో భారీ LNG ఒప్పందాలు చేసుకుంది.
కొత్త వనరులు: గయానా, నైజీరియా, అంగోలా, నార్వే మరియు కెనడా వంటి దేశాల నుండి అదనపు చమురు, గ్యాస్ నిల్వలను భారత్ తెప్పిస్తోంది. ప్రస్తుతం 70% చమురు దిగుమతులు హార్ముజ్ జలసంధి కాని ఇతర మార్గాల ద్వారా జరుగుతున్నాయి.
ముందు ముందు ధరలు పెరుగుతాయా?
ప్రస్తుతానికి పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలను పెంచే ఆలోచన లేదని ప్రభుత్వ వర్గాలు సంకేతాలిచ్చాయి. LPG ధరలు ఇటీవల పెరిగినందున, తక్షణమే మళ్లీ పెరిగే అవకాశం తక్కువగా ఉందని తెలుస్తోంది.
పెట్రోలియం శాఖ మంత్రి ఏమన్నారంటే: “దేశవ్యాప్తంగా గృహ వినియోగదారులకు గ్యాస్ కొరత లేకుండా చూడటమే మా మొదటి ప్రాధాన్యత. ప్రత్యామ్నాయ దేశాల నుండి దిగుమతులను వేగవంతం చేశాం, పరిస్థితి త్వరలోనే చక్కబడుతుంది.”