న్యూఢిల్లీ: 1980 మరియు 90వ దశకాల్లో భారతీయ మధ్యతరగతి కుటుంబాల్లో టీవీ, ఫ్రిజ్ లేదా వాషింగ్ మెషీన్ అంటే ‘వీడియోకాన్’ అనే పేరు మారుమోగిపోయేది. ఈ సంస్థను వేణుగోపాల్ ధూత్ అనే వ్యాపారవేత్త ఉన్నత శిఖరాలకు తీసుకెళ్లారు. కానీ, మితిమీరిన ఆశ, అదుపులేని విస్తరణ, పెరుగుతున్న అప్పులు మరియు కఠినమైన పోటీ వీడియోకాన్ సామ్రాజ్యాన్ని పూర్తిగా నాశనం చేశాయి. నేడు ఈ కంపెనీ ₹64,838 కోట్ల అప్పుల ఊబిలో కూరుకుపోయి, దివాలా ప్రక్రియను ఎదుర్కొంటోంది.
వీడియోకాన్ ప్రస్థానం: మహారాష్ట్రకు చెందిన ధూత్ కుటుంబం తొలినాళ్లలో పత్తి మిల్లులు, హోల్సేల్ వ్యాపారాలు చేసేది. 1985-86లో నందలాల్ మాధవ్లాల్ ధూత్ ‘వీడియోకాన్ ఇంటర్నేషనల్’ను ప్రారంభించారు. ఇంజనీర్ అయిన ఆయన కుమారుడు వేణుగోపాల్ ధూత్, జపాన్ సాంకేతికతతో (తోషిబా భాగస్వామ్యం) తక్కువ ధరకే నాణ్యమైన ఎలక్ట్రానిక్ వస్తువులను అందించి కంపెనీని భారతీయ గృహనామంగా మార్చారు.
బలహీనతలు – పతనానికి దారితీసిన మార్గాలు: 2000వ దశకంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్లాంట్లను ఏర్పాటు చేసిన వేణుగోపాల్ ధూత్, తన ప్రధాన వ్యాపారమైన ఎలక్ట్రానిక్స్ నుండి దృష్టి మళ్లించి, ప్రమాదకరమైన రంగాల్లో పెట్టుబడులు పెట్టడం మొదలుపెట్టారు.
- టెలికాం రంగం: స్పెక్ట్రమ్ లైసెన్సులు పొందారు, కానీ 2G కుంభకోణం తర్వాత లైసెన్సులు రద్దయ్యాయి.
- ఇతర రంగాలు: చమురు, గ్యాస్ అన్వేషణ, డీటీహెచ్ (DTH), పవర్, ఇన్సూరెన్స్ మరియు రియల్ ఎస్టేట్ రంగాల్లో పెట్టిన భారీ పెట్టుబడులు ఏవీ ఆశించిన ఫలితాలను ఇవ్వలేదు.
ఐసీఐసీఐ (ICICI) బ్యాంక్ కుంభకోణం: వీడియోకాన్ పతనానికి ‘ఐసీఐసీఐ బ్యాంక్ లోన్ స్కామ్’ తుది మొల అని చెప్పవచ్చు. 2009-2012 మధ్యకాలంలో అప్పటి సీఈఓ చందా కొచ్చర్, వీడియోకాన్కు నిబంధనలకు విరుద్ధంగా భారీగా రుణాలు మంజూరు చేశారన్నది ప్రధాన ఆరోపణ. దీనికి ప్రతిఫలంగా చందా కొచ్చర్ భర్త దీపక్ కొచ్చర్ కంపెనీలోకి నిధులు మళ్లించినట్లు (Quid Pro Quo) సీబీఐ కేసు నమోదు చేసింది. ఈ వివాదం కారణంగా 2022లో వేణుగోపాల్ ధూత్తో పాటు చందా కొచ్చర్ దంపతులు కూడా అరెస్టు అయ్యారు.
దివాలా ప్రక్రియ – ప్రస్తుత స్థితి: 2017లో ఆర్బీఐ గుర్తించిన 12 మంది ప్రధాన కార్పొరేట్ డిఫాల్టర్లలో వీడియోకాన్ ఒకటి. 2018లో ఎన్సీఎల్టీ (NCLT) ద్వారా దివాలా ప్రక్రియ మొదలైంది. వేదాంత గ్రూప్కు చెందిన ‘ట్విన్ స్టార్ టెక్నాలజీస్’ కంపెనీని కొనుగోలు చేయడానికి ప్రయత్నించినా, న్యాయపరమైన చిక్కుల వల్ల అది ఆగిపోయింది. 2025-26 నాటికి ఈ కేసు సుప్రీంకోర్టులో ఉంది. 2021 నుండి షేర్ మార్కెట్లో వీడియోకాన్ షేర్ల ట్రేడింగ్ నిలిచిపోయింది.