బైజూస్ ఎడ్‌టెక్ బ్రాండ్: స్టార్ ఫుట్‌బాల్ ఆటగాడు లియోనెల్ మెస్సీ, బాలీవుడ్ స్టార్ షారుఖ్ ఖాన్ బ్రాండ్ అంబాసిడర్‌లుగా వ్యవహరించిన బైజూస్ కంపెనీ ప్రస్తుతం సంక్షోభంలో కూరుకుపోయింది. ఒకప్పుడు భారతదేశంలో అతిపెద్ద, 22 బిలియన్ డాలర్ల విలువ కలిగిన ఎడ్‌టెక్ బ్రాండ్‌గా వెలుగొందిన బైజూస్ వ్యవస్థాపకుడు బైజు రవీంద్రన్‌కు అమెరికా కోర్టులో ఎదురుదెబ్బ తగిలింది.
సుమారు ₹8,900 కోట్ల రుణాన్ని డిఫాల్ట్ చేసినందుకు అమెరికన్ కోర్టు కంపెనీకి వ్యతిరేకంగా ఆదేశాలు జారీ చేసింది. ఈ ఆదేశం కంపెనీ ప్రపంచ విశ్వసనీయతపై తీవ్ర ప్రభావం చూపింది. భారతదేశంలోనూ కంపెనీ ఇప్పటికే కార్పొరేట్ దివాలా పరిష్కార ప్రక్రియ (Corporate Insolvency Resolution Process) ఉచ్చులో చిక్కుకుంది.
‘తప్పుడు’ కొనుగోళ్లు ఘోరంగా మారాయి
బైజూస్ వేగంగా డబ్బు మరియు విస్తరణ కోసం అనేక కంపెనీలను కొనుగోలు చేసింది (Acquisitions). కానీ ఈ కొనుగోళ్లే కంపెనీ పునాదులను కదిలించాయి. భారతీయ స్టార్టప్ చరిత్రలోనే అతిపెద్ద ఎడ్‌టెక్ డీల్‌గా సుమారు ₹7,900 కోట్లతో కంపెనీ ఆకాష్ (Aakash) ను కొనుగోలు చేసింది. ఆ తర్వాత కోడింగ్ నేర్పించే వైట్‌హాట్ జూనియర్‌ను (WhiteHat Jr) 30 కోట్ల డాలర్లకు కొనుగోలు చేసింది. కానీ ఆ డీల్ కంపెనీకి నష్టదాయకంగా మారి, చివరకు దాన్ని మూసివేయాల్సి వచ్చింది. ఇంకా గ్రేట్ లెర్నింగ్, టాపర్, ఇపిక్ వంటి కంపెనీలను కూడా కోట్లాది డాలర్లతో కొనుగోలు చేశారు.
ఈ కొనుగోలు ఖర్చుల కారణంగా కంపెనీ నగదు ప్రవాహంపై భారీ ఒత్తిడి పెరిగింది. ఆదాయం తగ్గింది మరియు పెట్టుబడిదారులు నిధులు నిలిపివేయడం ప్రారంభించారు, దీనితో కంపెనీ సంక్షోభం తీవ్రమైంది.
భారతదేశంలోనూ దివాలా ప్రక్రియ ప్రారంభం
రుణాలు, జీతాల వివాదాలు, ఉద్యోగుల తొలగింపు, చెల్లింపుల బకాయిలు మరియు పెట్టుబడిదారుల చట్టపరమైన వ్యాజ్యాల కారణంగా బైజూస్ పరిస్థితి ఎంతగా క్షీణించిందంటే, ఇప్పుడు కంపెనీపై భారతదేశంలో దివాలా ప్రక్రియ ప్రారంభమైంది.
ఈ ప్రక్రియ కారణంగా కంపెనీ ఆస్తుల సరైన విలువను అంచనా వేస్తారు. రెండు మార్గాలు అందుబాటులోకి వస్తాయి. ఒకటి- కంపెనీని పునర్నిర్మించి దానిని మళ్లీ నిలబెట్టడం, లేదా కంపెనీకి కొత్త కొనుగోలుదారులను వెతకడం.
మణిపాల్ గ్రూప్ మరియు సినీ నిర్మాత రోనీ స్క్రూవాలా సహా కొన్ని అంతర్జాతీయ ఎడ్‌టెక్ కంపెనీలు కంపెనీ ఆస్తులు మరియు సాంకేతిక ప్లాట్‌ఫారమ్‌పై ఆసక్తి చూపాయి.
బైజు రవీంద్రన్ పాత్ర
బైజు రవీంద్రన్ భారతదేశం మరియు అమెరికాలో చట్టపరమైన సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్నారు. US కోర్టు ఆదేశం తప్పు అని, దానిపై అప్పీల్ చేస్తామని ఆయన ప్రకటించారు. అయితే, కంపెనీకి ఇప్పుడు అంత సమయం మరియు ఆర్థిక బలం ఉందా అనేది పెద్ద ప్రశ్న.
ప్రస్తుతం ప్రొఫెషనల్ రెజల్యూషన్ ఆఫీసర్ కంపెనీ ఆస్తులను అంచనా వేస్తున్నారు మరియు కొనుగోలుదారులతో చర్చలు జరుగుతున్నాయి. కంపెనీలోని లాభదాయకమైన భాగాన్ని విక్రయించినట్లయితేనే ఈ బ్రాండ్ కొంతవరకు మనుగడ సాగించగలదు.