అరటిపండు గొంతులో ఇరుక్కుని కళాశాల విద్యార్థిని మృతి, రాంబుటాన్ పండు గింజ గొంతులో ఇరుక్కుని బాలుడు మృతి, పరోటా గొంతులో ఇరుక్కుని ఒక వ్యక్తి మృతి – ఇలా ఏదో ఒక ఆహార పదార్థం గొంతులో ఇరుక్కుని మరణించిన వారి గురించిన వార్తలు తరచుగా కనిపిస్తూనే ఉన్నాయి.
ఇదిగో, ఇప్పుడు ఈరోడ్ జిల్లాకు చెందిన 5 ఏళ్ల బాలుడు, గొంతులో అరటిపండు ఇరుక్కుని శ్వాస ఆడక మరణించాడు.
చాకింగ్ ప్రథమ చికిత్స (Choking First Aid)
పిల్లల్లో ఇది అనుకోకుండా జరిగితే, పెద్దలు ఇతరులతో మాట్లాడుతూ తినేటప్పుడే ఇలా జరిగింది.
కొన్ని సంవత్సరాల క్రితం, ఒక న్యాయ కళాశాల విద్యార్థినికి అరటిపండు తింటున్నప్పుడు ఫిట్స్ వచ్చాయి. ఫలితంగా, గొంతులో ఇరుక్కుని మరణించింది.
పరోటా గొంతులో ఇరుక్కుని మరణించిన వ్యక్తి, తన భార్యతో ఫోన్‌లో మాట్లాడుతూ పరోటా తిన్నాడు అనేది అప్పట్లో చర్చనీయాంశమైంది.
గొంతులో ఏదైనా ఆహార పదార్థం ఇరుక్కుపోతే, వెంటనే ఏమి చేయాలి అని శివగంగైకి చెందిన జనరల్ ఫిజీషియన్ డాక్టర్ అ.ప. ఫారూక్ అబ్దుల్లా వివరిస్తున్నారు.
ఆహార పదార్థం గొంతులో ఇరుక్కోకుండా ఉండాలంటే
డాక్టర్ ఫారూక్ అబ్దుల్లా: “మనం తినే ఏ ఆహార పదార్థమైనా ఇలాంటి ప్రమాదాన్ని కలిగించవచ్చు. దీనికి వయస్సుతో సంబంధం లేదు. అయినప్పటికీ, పిల్లలు మరియు వృద్ధులకు ఆహారం మింగడంలో సమస్య ఉంటుంది కాబట్టి, వారికి గొంతులో అడ్డంకి ఏర్పడే అవకాశం ఎక్కువ.
ఇది జరగకుండా ఉండాలంటే, ఒకటి, తినేటప్పుడు మాట్లాడకూడదు. రెండు, తొందర తొందరగా అస్సలు తినకూడదు. ఈ రెండూ ఆహార పదార్థం గొంతులో ఇరుక్కునే ప్రమాదాన్ని పెంచుతాయి.
ఆహార పదార్థం లేదా మరేదైనా వస్తువు గొంతును అడ్డుకుని శ్వాస మార్గానికి ఆటంకం కలిగించడాన్ని మనం ‘చాకింగ్’ (Choking) అంటాము.
ఈ వైద్య అత్యవసర పరిస్థితి ఎవరికైనా, ఎప్పుడైనా, ఎక్కడైనా జరగవచ్చు కాబట్టి, దీనికి సంబంధించిన ప్రథమ చికిత్సను మనమందరం తెలుసుకోవడం చాలా అవసరం” అని చెప్పి, దాని గురించి వివరించడం ప్రారంభించారు.
దగ్గు మరియు వీపుపై కొట్టడం (Coughing and Back Blows)
దగ్గినప్పుడు శ్వాస మార్గాన్ని అడ్డుకుంటున్న వస్తువు బయటకు వచ్చే అవకాశం ఎక్కువ కాబట్టి, బాధితులు చేయగలిగితే నిరంతరం దగ్గమని చెప్పవచ్చు.
ఒకవేళ వారు దగ్గడానికి, మాట్లాడటానికి లేదా అరవడానికి వీలు కాకపోతే, వారికి పక్కన నిలబడి, వారి ఛాతీ భాగాన్ని చేతులతో పట్టుకుని, నడుము భాగం వరకు వంగమని చెప్పాలి.
ఆ తర్వాత, వారి వీపు భాగంలో రెండు భుజాలు కలిసే చోట, అరచేతితో ఐదు సార్లు గట్టిగా కొట్టాలి. ఇలా చేయడం ద్వారా గొంతులో ఇరుక్కున్న వస్తువు బయటకు వచ్చే అవకాశం ఎక్కువ.
హెమ్లిచ్ (Heimlich) ప్రక్రియ
పైన చెప్పిన ప్రథమ చికిత్స పనిచేయకపోతే, శ్వాస ఆడక ఇబ్బంది పడుతున్న వ్యక్తి వెనుక నిలబడి, అతని నడుమును వెనుక నుండి ఒక చేతితో చుట్టి పట్టుకోవాలి. ఆ తర్వాత, మరొక చేతి ఐదు వేళ్లను పిడికిలి బిగించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లుగా ఒకదానితో ఒకటి కలుపుకోవాలి. కలిపిన ఈ చేతిని సరిగ్గా అతని ఉదరం (పొట్ట) పై భాగంలో ఉండేలా ఉంచాలి. ఈ చేతిని చుట్టి పట్టుకున్న చేయి గట్టిగా పట్టుకోవాలి.
ఆ తర్వాత, బాధితుడి పొత్తికడుపు భాగాన్ని నొక్కి పట్టి, మీ రెండు చేతులను వేగంగా పైకి లేపాలి. ఇలా చేసినప్పుడు, బాధితుడిని కొద్దిగా పైకి లేపి కింద పడేసినట్లుగా అనిపిస్తుంది. దీనిని వరుసగా 5 సార్లు వేగంగా చేయాలి.
నేను పైన చెప్పిన, రెండు భుజాలు కలిసే చోట కొట్టడం మరియు హెమ్లిచ్ ప్రక్రియను నిరంతరం చేస్తూనే ఉండాలి.
స్పృహ కోల్పోతే (If they become Unconscious)
ఒకవేళ బాధితుడు స్పృహ కోల్పోతే, అతని వీపు భాగం నేలపై ఉండేలా పడుకోబెట్టి, అతని నోటిని గమనించాలి. శ్వాస ఆడకపోవడానికి కారణమైన వస్తువు కంటికి కనిపిస్తే, దానిని జాగ్రత్తగా తీసివేయవచ్చు.
కంటికి కనిపించని వస్తువును తీయడానికి నోటిలోకి వేలు పెడితే, ఇరుక్కున్న వస్తువు మరింత లోపలికి వెళ్లి సమస్యను పెంచవచ్చు.
స్పృహ కొనసాగితే, సీపీఆర్ (CPR) అనే ప్రాణాలను కాపాడే ప్రథమ చికిత్సను చేయాలి.
మనకు మనమే ఎలా చేసుకోవాలి..?
ఒకవేళ ఎవరూ లేని చోట మనకే ఈ పరిస్థితి ఎదురైతే, మన రెండు చేతులను కలిపి కడుపు భాగంలో ఉంచి, కుర్చీ లేదా బల్ల వంటి గట్టి మరియు సమతలమైన ఉపరితలంపై నొక్కాలి.
పిల్లల కోసం కొన్ని చిట్కాలు..!
సాధారణంగా పిల్లలు కంటికి కనిపించే చిన్న చిన్న వస్తువులను నోటిలో లేదా ముక్కులో పెట్టుకుంటారు కాబట్టి, అలాంటి వస్తువులు ఇంట్లో లేకుండా లేదా పిల్లల చేతికి అందకుండా చూసుకోవాలి.
ముఖ్యంగా, బటన్ బ్యాటరీ, విరిగిన క్రేయాన్స్ ముక్కలు, విరిగిన బొమ్మల భాగాలు వంటివి పిల్లల చేతికి చిక్కకుండా చూసుకోండి.
బఠానీ, వేరుశెనగ, రాజ్మా వంటి సుండల్ రకాల గింజలను పిల్లలు మీ కళ్ల ముందే తినేలా చేయండి. ఇవి కూడా చిన్న పిల్లల గొంతులో ఇరుక్కునే అవకాశం ఉంది, జాగ్రత్త” అని డాక్టర్ ఫారూక్ అబ్దుల్లా చెబుతున్నారు.