ఏప్రిల్ 1 నుండి చెత్తను వేరువేరుగా వేసేందుకు వీలుగా కేంద్ర ప్రభుత్వం 4 రంగుల చెత్త బుట్టలను (Dustbins) పరిచయం చేసింది. ప్రజలు మరియు వ్యాపార సంస్థలు ఈ నిబంధనలను పాటించి చెత్తను విడదీసి ఇవ్వకపోతే, భారీగా జరిమానాలు విధించనున్నారు.
కేంద్ర ప్రభుత్వ తాజా ‘ఘన వ్యర్థాల నిర్వహణ నిబంధనలు 2026’ ప్రకారం.. ఇప్పటివరకు ఉన్న 2 బుట్టల విధానాన్ని మార్చి, 4 బుట్టల విధానాన్ని అమలులోకి తెచ్చారు. దీనివల్ల వ్యర్థాల నిర్వహణ మెరుగుపడటమే కాకుండా పర్యావరణ కాలుష్యం తగ్గుతుందని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.
ఇప్పటివరకు ఉన్న విధానం ఏంటి?
- ఆకుపచ్చ (Green): తడి చెత్త కోసం.
- నీలం (Blue): పొడి చెత్త కోసం.
ఇకపై అమలులోకి వచ్చే కొత్త విధానం:
- ఆకుపచ్చ (Green – తడి చెత్త): మిగిలిపోయిన ఆహారం, కూరగాయల తొక్కలు మరియు ఇతర కుళ్ళిపోయే వ్యర్థాలు.
- నీలం (Blue – పొడి చెత్త): ప్లాస్టిక్, కాగితం, గాజు మరియు లోహపు వస్తువులు.
- ఎరుపు (Red – శానిటరీ వ్యర్థాలు): డయాపర్లు, శానిటరీ నాప్కిన్లు మరియు అటువంటి ఇతర వ్యర్థాలు.
- నలుపు (Black – ప్రమాదకర/ప్రత్యేక వ్యర్థాలు): ఎలక్ట్రిక్ బల్బులు, మందులు, పెయింట్ డబ్బాలు మరియు ఎలక్ట్రానిక్ వ్యర్థాలు (e-waste).
ఈ విధంగా 4 రకాలుగా చెత్తను వర్గీకరించడం వల్ల, చెత్త ఉత్పన్నమయ్యే చోటే అది వేరు చేయబడుతుంది. దీనివల్ల చెత్త యార్డులపై భారం తగ్గుతుంది. పైన పేర్కొన్న విధంగా చెత్తను విడదీసి ఇవ్వకపోతే, ఆ చెత్తను సేకరించవద్దని మున్సిపల్ సిబ్బందికి ఆదేశాలు జారీ అయ్యాయి. చెత్త సేకరణ వాహనాలలో కూడా ఈ 4 రంగుల డబ్బాలు ఉండేలా మార్పులు చేశారు. ఈ నియమాలను ఉల్లంఘించే వారిపై ‘కాలుష్య కారకులే చెల్లించాలి’ (Polluter Pays) అనే సూత్రం ఆధారంగా జరిమానాలు విధిస్తారు.
వ్యాపార సంస్థలకు నిబంధనలు ఎలా ఉన్నాయి? హోటళ్లు, పెద్ద అపార్ట్‌మెంట్ సముదాయాలు మరియు ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు వంటి భారీగా వ్యర్థాలను ఉత్పత్తి చేసే సంస్థలకు కూడా ఈ నియమాలు వర్తిస్తాయి. రోజుకు 100 కిలోల కంటే ఎక్కువ చెత్తను ఉత్పత్తి చేసే సంస్థలు, తమ ప్రాంగణంలోనే తడి చెత్తను కంపోస్టింగ్ (పదార్థంగా మార్చడం) చేయడం తప్పనిసరి. కేంద్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి ఈ ప్రక్రియను పర్యవేక్షించడానికి ఆన్‌లైన్ మానిటరింగ్ విధానాన్ని కూడా ప్రారంభించింది.