మాజీ ఆర్మీ చీఫ్ జనరల్ ఎం.ఎం. నరవణే రాసిన ఆత్మకథ ‘ఫోర్ స్టార్స్ ఆఫ్ డెస్టినీ’ ఇప్పుడు భారత రాజకీయాల్లో పెను సంచలనం సృష్టిస్తోంది. ఈ పుస్తకంలోని కొన్ని భాగాలను ‘ద కారవాన్’ మ్యాగజైన్ ప్రచురించడంతో వివాదం మొదలైంది. తాజాగా పార్లమెంట్ బడ్జెట్ సమావేశాల్లో ప్రతిపక్ష నేత రాహుల్ గాంధీ ఈ పుస్తకాన్ని ఉటంకిస్తూ ప్రభుత్వంపై విమర్శలు గుప్పించారు.
ఆ నిర్ణయాత్మక రాత్రి.. ఏం జరిగింది?
2020 ఆగస్టు 31 రాత్రి తూర్పు లడఖ్‌లోని రెచిన్ లా ప్రాంతంలో భారత్-చైనా మధ్య యుద్ధ వాతావరణం నెలకొన్నప్పటి సంఘటనలను నరవణే ఈ పుస్తకంలో వివరించారు:
- నిర్ణయం తీసుకోవడంలో జాప్యం: చైనా ట్యాంకులు భారత పోస్టులకు కేవలం 500 మీటర్ల దూరంలోకి వచ్చేశాయి. ఆ క్లిష్ట సమయంలో కాల్పులు జరపాలా వద్దా అనే దానిపై స్పష్టమైన రాజకీయ నిర్ణయం కోసం సైన్యం ఎదురుచూసింది.
- ప్రధాని సమాధానం: జనరల్ నరవణే అప్పటి రక్షణ మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్‌కు ఫోన్ చేయగా, ఆయన ప్రధానమంత్రితో మాట్లాడి తిరిగి కాల్ చేశారు. ప్రధాని మోదీ నుండి వచ్చిన సమాధానం – “మీకు ఏది సరైనది అనిపిస్తే అది చేయండి” (Do what you feel is appropriate).
- బాధ్యత నుండి తప్పుకోవడమే: ప్రధాని ఇచ్చిన ఈ సమాధానం, ఒకవేళ యుద్ధం జరిగితే ఆ బాధ్యతను పూర్తిగా సైన్యంపైకి నెట్టేయడమేనని నరవణే తన పుస్తకంలో అభిప్రాయపడ్డారు. నిర్ణయం తీసుకోవడానికి దాదాపు రెండున్నర గంటల సమయం పట్టిందని, ఆ ఒత్తిడి తనపై చాలా ఎక్కువగా ఉందని ఆయన పేర్కొన్నారు.
అగ్నిపథ్ పథకంపై కూడా అసంతృప్తి
సైన్యం ప్రతిపాదించిన ‘టూర్ ఆఫ్ డ్యూటీ’ అనే ఆలోచనను ప్రభుత్వం ‘అగ్నిపథ్’ గా మార్చిన విధానంపై కూడా నరవణే అసంతృప్తి వ్యక్తం చేశారు:
- సైన్యం 75% మందిని కొనసాగించి, 25% మందిని తొలగించాలని భావిస్తే.. ప్రభుత్వం దానికి రివర్స్‌గా 25% మందిని మాత్రమే కొనసాగించేలా నిర్ణయం తీసుకుందని వెల్లడించారు.
- అలాగే, అగ్నివీర్ల జీతం మొదట 20,000 రూపాయలుగా నిర్ణయించగా, సైన్యం గట్టిగా పట్టుబట్టడం వల్లే దానిని 30,000కు పెంచారని ఆయన పేర్కొన్నారు.
జనరల్ నరవణే ఎవరు?
మహారాష్ట్రకు చెందిన జనరల్ నరవణే క్లీన్ ట్రాక్ రికార్డ్ ఉన్న అధికారి. పరమ విశిష్ట సేవా మెడల్ వంటి ఎన్నో పురస్కారాలు అందుకున్నారు. ఆయన తండ్రి వైమానిక దళంలో అధికారిగా పనిచేశారు. 2019 నుండి 2022 వరకు ఆయన భారత ఆర్మీ చీఫ్‌గా సేవలందించారు. ఆయన దేశభక్తిని ఎవరూ ప్రశ్నించలేరు కాబట్టే, ఆయన చేసిన ఆరోపణలు ఇప్పుడు బీజేపీకి ఇబ్బందికరంగా మారాయి.
భారత సైన్యం ధీటైన సమాధానం
రాజకీయ నాయకత్వం నుండి స్పష్టమైన ఆదేశాలు రాకపోయినా, భారత సైన్యం ధైర్యంగా నిలబడిందని నరవణే వివరించారు. భారత ట్యాంకులు నేరుగా చైనా ట్యాంకుల వైపు గురిపెట్టడంతో, చైనా సైన్యం వెనక్కి తగ్గింది (దీనిని ఆయన ‘చైనా మొదట కన్నుచిమిటింది’ అని వర్ణించారు). దీనివల్ల పెద్ద యుద్ధం తప్పింది.