బాబు జగజీవన్ రామ్ జయంతి 2026: జనవరి నాటి ఆ గజగజ వణికించే చలి రాత్రి.. ఇద్దరు వ్యక్తులు ఎవరికీ కనపడకుండా ముఖానికి చాదర్ కప్పుకుని రిక్షాలో ఒక బంగ్లాకు చేరుకున్నారు. ఆ ఇద్దరిలో ఒకరు భవిష్యత్తులో దేశ ప్రధాని అయ్యారు. కానీ వారు ఎవరి ఇంటికి వెళ్లారో, ఆ వ్యక్తి తలరాతలో మాత్రం ప్రధాని కుర్చీ లేదు.
ఆ కుర్చీ ఆయనకు అతి సమీపంలోకి వచ్చి చేజారిపోయింది. ఒకవేళ ఆనాడు పరిస్థితులు అనుకూలించి ఉంటే, ఆయనే దేశపు తొలి దళిత ప్రధానమంత్రి అయ్యేవారు. ఆయనే బాబు జగజీవన్ రామ్. నెహ్రూ నుంచి శాస్త్రి, ఇందిర, మొరార్జీ దేశాయ్ వరకు అందరి కేబినెట్‌లలో కీలక మంత్రిగా పనిచేసిన అరుదైన నేత ఆయన.
కాంగ్రెస్‌కు షాక్: ‘సి.ఎఫ్.డి’ ఆవిర్భావం
1977లో ఎమర్జెన్సీ కొనసాగుతున్న తరుణంలో చంద్రశేఖర్ జైలు నుండి విడుదలయ్యారు. దేశమంతా భయాందోళనల మధ్య ఉన్న సమయాన, హేమవతీ నందన్ బహుగుణ మరియు జగజీవన్ రామ్ కాంగ్రెస్‌ను వీడాలని నిర్ణయించుకున్నారు. ఫిబ్రవరి 2, 1977న వీరు ‘కాంగ్రెస్ ఫర్ డెమోక్రసీ’ (CFD) అనే కొత్త పార్టీని స్థాపించి రాజకీయాల్లో ప్రకంపనలు సృష్టించారు. అప్పటి వరకు కాంగ్రెస్‌కు దళిత ఓటు బ్యాంకును అందించడంలో జగజీవన్ రామ్ పాత్ర అత్యంత కీలకం.
ప్రధాని రేసులో జగజీవన్ రామ్: అడ్డుపడ్డ చరణ్ సింగ్
1977 ఎన్నికల ఫలితాల తర్వాత జనతా పార్టీ కూటమికి స్పష్టమైన మెజారిటీ వచ్చింది. ప్రధాని పదవి కోసం మొరార్జీ దేశాయ్, జగజీవన్ రామ్ మరియు చరణ్ సింగ్ పోటీ పడ్డారు. అప్పట్లో అతిపెద్ద వర్గమైన జనసంఘ్.. ఒక దళితుడిని ప్రధాని పీఠంపై కూర్చోబెట్టాలనే ఉద్దేశంతో జగజీవన్ రామ్‌కు మద్దతు పలికింది. సోషలిస్టు నేతలు కూడా ఆయన వైపే మొగ్గు చూపారు.
అయితే, ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతున్న చౌదరి చరణ్ సింగ్ వ్యూహం మార్చారు. జగజీవన్ రామ్ ప్రధాని కావడం ఆయనకు ఇష్టం లేదు. దీంతో ఆయన మొరార్జీ దేశాయ్‌కు మద్దతు తెలుపుతూ లేఖ రాశారు. దీనివల్ల జగజీవన్ రామ్ ప్రధాని అయ్యే అవకాశం మొదటిసారి చేజారిపోయింది. చివరికి ఆయన మొరార్జీ ప్రభుత్వంలో ఉప ప్రధానిగా చేరాల్సి వచ్చింది.
రాష్ట్రపతి నీలం సంజీవరెడ్డి నిర్ణయం
1979లో మొరార్జీ ప్రభుత్వం పడిపోయిన తర్వాత, చరణ్ సింగ్ కూడా రాజీనామా చేశారు. అప్పుడు జగజీవన్ రామ్ వద్ద 205 మంది ఎంపీల మద్దతు ఉంది. ఆయన మెజారిటీ నిరూపించుకుంటానని అప్పటి రాష్ట్రపతి నీలం సంజీవరెడ్డిని కోరారు. కానీ, సంజీవరెడ్డి అందుకు అంగీకరించకుండా అకస్మాత్తుగా లోక్‌సభను రద్దు చేస్తున్నట్లు ప్రకటించారు. దీనివల్ల రెండోసారి కూడా ప్రధాని పీఠం జగజీవన్ రామ్ దరిదాపుల్లోకి వచ్చి దూరమైంది.
అజేయమైన రాజకీయ ప్రస్థానం
- జననం: ఏప్రిల్ 5, 1908, బీహార్‌లోని చందావా గ్రామం.
- విద్యాభ్యాసం: బెనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయం మరియు కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయం.
- రికార్డు: 1952 నుండి 1979 వరకు నిరంతరం కేంద్ర కేబినెట్ మంత్రిగా బాధ్యతలు.
- దళిత నేత: దళితుల సమాన హక్కుల కోసం ‘ఆల్ ఇండియా డిప్రెస్డ్ క్లాసెస్ లీగ్’ స్థాపనలో కీలక పాత్ర.
- ఓటమి: 1952 నుండి 1980 వరకు వరుసగా గెలిచిన ఆయన, 1984 ఇందిరా గాంధీ మరణం తర్వాత వచ్చిన సానుభూతి పవనాల్లో మొదటిసారి ఓడిపోయారు.
జులై 6, 1986న ఈ మహోన్నత నేత కన్నుమూశారు. ప్రధాని కాలేకపోయినా, భారత రాజకీయ చరిత్రలో ఆయనొక చిరస్మరణీయ ధ్రువతారగా నిలిచిపోయారు.