డిజిటల్ భద్రతా నియమాలు (Digital Safety Rules): నేటి కాలంలో కూరగాయల నుండి పెద్ద పెద్ద షాపింగ్‌ల వరకు ప్రతిచోటా మనం ‘UPI’ని ఉపయోగిస్తున్నాం. లావాదేవీలు వేగంగా జరుగుతాయన్నది నిజమే, కానీ అదే వేగం మనల్ని అజాగ్రత్తగా మారుస్తోంది. సైబర్ నేరగాళ్లు ఇప్పుడు బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థను హ్యాక్ చేయడం లేదు, మీ తొందరపాటును మరియు సాంకేతిక పరిజ్ఞాన లోపాన్ని తమకు అనుకూలంగా మార్చుకుంటున్నారు. అందుకే ప్రతి కుటుంబం తమకంటూ ‘డిజిటల్ భద్రతా నియమాలను’ ఏర్పాటు చేసుకోవడం కాలం అవసరం.
తప్పు వ్యవస్థలో లేదు, మన అలవాట్లలో ఉంది! UPI వ్యవస్థ సురక్షితమైనదే, కానీ సైబర్ దొంగలు ‘కలెక్ట్ రిక్వెస్ట్’ (Collect Request) అనే సదుపాయాన్ని దుర్వినియోగం చేస్తున్నారు. అవతలి వ్యక్తి “నేను మీకు డబ్బులు పంపిస్తున్నాను” అని చెప్పి మీ యాప్‌కి ఒక రిక్వెస్ట్ పంపిస్తారు. తొందరపాటులో మనం ఆ రిక్వెస్ట్‌ను అప్రూవ్ చేస్తాం, దీనివల్ల డబ్బులు రాకపోగా మన ఖాతా నుండే కట్ అవుతాయి. గుర్తుంచుకోండి, డబ్బులు స్వీకరించడానికి ఎప్పుడూ పిన్ (PIN) నమోదు చేయాల్సిన లేదా రిక్వెస్ట్‌ను అప్రూవ్ చేయాల్సిన అవసరం లేదు.
QR కోడ్ మరియు నకిలీ లింకుల ఉచ్చు మోసగాళ్లు తరచుగా నకిలీ క్యూఆర్ కోడ్‌లను పంపిస్తుంటారు. స్కాన్ చేసిన తర్వాత పేమెంట్ చేసే ముందు అవతలి వ్యక్తి పేరు మరియు మొత్తాన్ని సరిచూసుకోండి. తొందరలో ‘Pay’ బటన్ నొక్కడం వల్ల భారీ మూల్యం చెల్లించుకోవాల్సి రావచ్చు. గూగుల్‌లో దొరికే కస్టమర్ కేర్ నంబర్లు చాలా వరకు నకిలీవి అయి ఉండవచ్చు. ఫిర్యాదు చేయడానికి ఎల్లప్పుడూ బ్యాంక్ అధికారిక యాప్‌నే వాడండి. గుర్తు తెలియని వ్యక్తులు చెప్పే స్క్రీన్ షేరింగ్ యాప్స్ (ఉదా: AnyDesk లేదా TeamViewer) ఎప్పుడూ డౌన్‌లోడ్ చేయకండి.
ఇళ్లలో ఉండాల్సిన ‘డిజిటల్ క్రమశిక్షణ’! ఇంట్లోని వృద్ధులు మరియు పిల్లలు కూడా ఇప్పుడు UPI ఉపయోగిస్తున్నారు, కానీ వారికి సాంకేతికతపై పూర్తి అవగాహన లేకపోవచ్చు. అటువంటప్పుడు కుటుంబం కోసం కొన్ని నియమాలను నిర్ణయించండి:
- అపరిచిత లింకులపై క్లిక్ చేయవద్దు.
- OTP లేదా UPI PIN ఎవరికీ చెప్పవద్దు.
- అనుమానంగా అనిపిస్తే ఇంట్లో బాధ్యత గల వ్యక్తులను అడిగిన తర్వాతే లావాదేవీలు చేయండి.
సురక్షితంగా ఉండటానికి కొన్ని చిట్కాలు:
- రోజువారీ ఖర్చుల కోసం ఒక ప్రత్యేక బ్యాంక్ ఖాతా ఉంచుకోండి మరియు అందులో తక్కువ బ్యాలెన్స్ ఉంచండి. ఎక్కువ పొదుపు ఉన్న ఖాతాను UPIకి లింక్ చేయవద్దు.
- బ్యాంక్ యాప్ ద్వారా రోజువారీ లావాదేవీల పరిమితిని (Transaction Limit) నిర్ణయించుకోండి.
- ఫోన్‌కు మరియు UPI యాప్‌కు వేర్వేరు పాస్‌వర్డ్‌లు లేదా బయోమెట్రిక్ లాక్‌లను ఉంచండి.
‘Pay’ బటన్ నొక్కే ముందు ఒక్క క్షణం ఆగండి! మోసగాళ్లు ఎప్పుడూ మిమ్మల్ని తొందరపెడతారు. “ఆఫర్ ముగిసిపోతుంది” లేదా “త్వరగా పేమెంట్ చేయండి” అని ఒత్తిడి చేస్తున్నారంటే అక్కడ ఏదో మోసం ఉందని అర్థం. ప్రశాంతంగా వ్యవహరించడం, పేరు తనిఖీ చేయడం మీ అతిపెద్ద రక్షణ.