జెనీవా: పశ్చిమ ఆసియా (గల్ఫ్) ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో అమెరికా, ఇరాన్ దేశాల మధ్య నిన్నటి రోజున తొలి విడత చర్చలు జరిగాయి. ఈ చర్చలు విజయవంతంగా ముగిసినట్లు ప్రకటించినప్పటికీ, ఇందులో కుదిరిన అంగీకారాలపై ఇరు దేశాలు పరస్పర విరుద్ధమైన ప్రకటనలు చేయడం అంతర్జాతీయంగా చర్చనీయాంశమైంది. దీనికి సంబంధించిన పూర్తి వివరాలను ఇప్పుడు చూద్దాం.
స్విట్జర్లాండ్లోని బర్గన్స్టాక్ రిసార్ట్లో జరిగిన ఈ కీలక సమావేశం అనంతరం, అమెరికా మరియు ఇరాన్ వర్గాల నుండి వేర్వేరు సమాచారాలు బయటకు రావడం ప్రపంచ వేదికపై గందరగోళాన్ని సృష్టించింది. ఇరాన్కు చెందిన స్తంభింపజేసిన (ఫ్రీజ్ చేసిన) ఆస్తుల విడుదల, అలాగే ఆ దేశ అణు కేంద్రాల తనిఖీల విషయంలో ఇరు దేశాలు భిన్నమైన పంథాను అనుసరిస్తున్నాయి.
అమెరికా వైఖరి – జేడీ వాన్స్ స్పష్టత:
అమెరికా ఉపాధ్యక్షుడు జేడీ వాన్స్ స్విట్జర్లాండ్ చర్చల అనంతరం వాషింగ్టన్ చేరుకుని ఈ వ్యవహారంపై వివరాలు వెల్లడించారు. ఇరాన్కు చెందిన స్తంభింపజేసిన ఆస్తులను ఇప్పుడే పూర్తిగా విడుదల చేయడం కుదరదని ఆయన స్పష్టం చేశారు. రాబోయే రోజుల్లో ఇరాన్ ప్రవర్తన, చర్చల పురోగతి మరియు అంతర్జాతీయ నిబంధనలకు కట్టుబడి ఉండే తీరును బట్టే ఆస్తుల విడుదల ప్రక్రియ ఆధారపడి ఉంటుందని వాన్స్ తేల్చిచెప్పారు.
ఇరాన్ ఇచ్చే కేవలం కాగితపు హామీలను నమ్మి అమెరికా ముందడుగు వేయదని, వారి చర్యలను నిశితంగా గమనించిన తర్వాతే తదుపరి నిర్ణయాలు ఉంటాయని ఆయన అన్నారు. అయితే, అంతర్జాతీయ అణు ఇంధన సంస్థ (IAEA) ఇన్స్పెక్టర్లను తమ దేశంలోకి అనుమతించేందుకు ఇరాన్ అంగీకరించిందని వాన్స్ తెలిపారు. కానీ ఆ ఇన్స్పెక్టర్లు ఇరాన్కు వెళ్లిన తర్వాత వారిని ఎంతవరకు స్వేచ్ఛగా తనిఖీలు చేయనిస్తారు అనే అంశాన్ని పరిశీలించిన తర్వాతే తమ తదుపరి చర్చల వ్యూహం ఉంటుందని ఆయన వివరించారు.
అమెరికా వ్యాఖ్యలను ఖండించిన ఇరాన్:
అమెరికా ఉపాధ్యక్షుడి వ్యాఖ్యలను ఇరాన్ పూర్తిగా తోసిపుచ్చింది. అంతర్జాతీయ అణు ఇంధన సంస్థకు అదనపు అధికారాలు లేదా తనిఖీల కోసం కొత్తగా ఎలాంటి ఒప్పందాలు చేసుకోలేదని, ప్రస్తుతం అమలులో ఉన్న నిబంధనల ప్రకారమే తనిఖీలకు సహకరిస్తామని ఇరాన్ స్పష్టం చేసింది.
అదే సమయంలో, ఇరాన్ చమురు మరియు పెట్రోకెమికల్ ఎగుమతులపై ఉన్న ఆంక్షలు ఇప్పటికే తొలగిపోయాయని, ఆర్థిక దిగ్బంధాన్ని సడలించి, స్తంభింపజేసిన కొన్ని ఆస్తులను కూడా ఇప్పటికే విడుదల చేశారని ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి సయ్యద్ అబ్బాస్ అరాగ్చీ పేర్కొన్నారు. దీనితో పాటు ఇరాన్ పునర్నిర్మాణం మరియు అభివృద్ధి ప్రణాళిక కూడా ప్రారంభమైందని ఆయన తెలిపారు.
12 బిలియన్ డాలర్ల నిధుల విడుదల – ఇరాన్ స్పీకర్:
ఈ చర్చల బృందంలో పాల్గొన్న ఇరాన్ పార్లమెంట్ స్పీకర్ మహ్మద్ బాకర్ కాలిబాఫ్ మరొక ముఖ్యమైన సమాచారాన్ని పంచుకున్నారు. ఆంక్షల సడలింపు నిబంధనల ప్రకారం మొత్తం 12 బిలియన్ డాలర్ల నిధులను విడుదల చేయాల్సి ఉందని ఆయన చెప్పారు. దీనికి అవసరమైన ప్రాథమిక చర్యలు ఇప్పటికే ఖతార్ పర్యటనలోనే జరిగాయని, స్విట్జర్లాండ్ పర్యటనతో ఈ తుది ప్రక్రియ విజయవంతంగా పూర్తయిందని ఆయన గుర్తుచేశారు.
అంటే, ఆస్తులు ఇప్పటికే విడుదలయ్యాయని ఇరాన్ వాదిస్తుంటే.. భవిష్యత్తులో ఇరాన్ ప్రవర్తనను బట్టే ఆస్తుల విడుదల ఉంటుందని అమెరికా చెబుతోంది. ఈ పరస్పర భిన్న ప్రకటనలే ఇప్పుడు ఉత్కంఠ రేపుతున్నాయి.
నేపథ్యం (బ్యాక్గ్రౌండ్):
గత 1979లో ఇరాన్లో వచ్చిన ఇస్లామిక్ విప్లవం ద్వారా అప్పటివరకు అమెరికా మద్దతుతో పాలించిన రాజు షా మహ్మద్ రెజా పహ్లావి పాలన కూలిపోయింది. ఆ తర్వాత అమెరికా మరియు పాశ్చాత్య దేశాలు ఇరాన్పై కఠినమైన ఆర్థిక ఆంక్షలు విధించడమే కాకుండా, విదేశాల్లో ఉన్న ఆ దేశ ఆస్తులను స్తంభింపజేశాయి.
ప్రస్తుతం నిలిపివేయబడిన ఇరాన్ ఆస్తుల ఖచ్చితమైన విలువ అధికారికంగా ప్రకటించనప్పటికీ, వీటి విలువ 100 బిలియన్ డాలర్లకు పైగానే ఉంటుందని అంచనా. ఈ ఆస్తుల విడుదలే ఇప్పుడు అమెరికా-ఇరాన్ చర్చల ప్రధాన అజెండాగా మారింది. తమ నిధులను తక్షణమే విడుదల చేయాలన్నదే ఇరాన్ యొక్క గట్టి డిమాండ్.