ఇరాన్‌ను లొంగదీసుకుంటామని, ఆ దేశ చమురు క్షేత్రాలను, విద్యుత్ వ్యవస్థలను ధ్వంసం చేస్తామని అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ అల్టిమేటం జారీ చేశారు. అయితే, యుద్ధం మొదలైన నెల రోజుల్లోనే క్షేత్రస్థాయిలో పరిస్థితులు అమెరికాకు వ్యతిరేకంగా మారాయి. ఎగ్జిట్ స్ట్రాటజీ (బయటపడే మార్గం) లేకుండా యుద్ధంలోకి దిగడం వల్ల ట్రంప్ ఇప్పుడు ఇరకాటంలో పడ్డారు.
ట్రంప్ విఫలమైన 7 ప్రధాన అంశాలు:
- హార్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) పై నియంత్రణ: యుద్ధానికి ముందు ఈ జలసంధి ద్వారా అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ నౌకలు స్వేచ్ఛగా తిరిగేవి. ఇప్పుడు ఇది పూర్తిగా ఇరాన్ గుప్పిట్లోకి వెళ్లిపోయింది. వెస్ట్రన్ షిప్స్ అటువైపు వెళ్లడానికే భయపడుతున్నాయి. ఇరాన్ ఇక్కడ ‘టోల్ టాక్స్’ వసూలు చేస్తామని ప్రకటించడం ట్రంప్‌కు పెద్ద దెబ్బ.
- అమెరికన్ మిలిటరీ బేస్‌లపై దాడులు: సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ, ఖతార్ వంటి దేశాల్లో ఉన్న సుమారు 13 అమెరికన్ మిలిటరీ బేస్‌లు ఇరాన్ దాడుల వల్ల తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయి. శత్రు దుర్భేద్యమని భావించిన ఈ స్థావరాలను ఖాళీ చేసి సైనికులు సురక్షిత ప్రాంతాలకు వెళ్లాల్సి రావడం అమెరికా ఆత్మరక్షణలో పడిందని సూచిస్తోంది.
- అణు ఒప్పందం (Nuclear Deal) సంక్షోభం: ఒకప్పుడు అంతర్జాతీయ పర్యవేక్షణలో (IAEA) ఉన్న ఇరాన్ అణు కార్యక్రమంపై ఇప్పుడు ఎటువంటి నియంత్రణ లేకుండా పోయింది. ఇరాన్ ఇప్పుడు అణు నిరోధక ఒప్పందం (NPT) నుండి బయటకు వస్తానని హెచ్చరిస్తోంది. ట్రంప్ ఏకపక్షంగా పాత ఒప్పందం నుండి తప్పుకోవడం వల్ల ఇరాన్ ఇప్పుడు మరింత స్వేచ్ఛగా తన అణు సామర్థ్యాన్ని పెంచుకునే అవకాశం ఏర్పడింది.
- ఆర్థికంగా బలపడిన ఇరాన్: ఆంక్షల వల్ల ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ దెబ్బతింటుందని భావిస్తే, యుద్ధం వల్ల చమురు ధరలు 72 డాలర్ల నుండి 114 డాలర్లకు పెరిగాయి. దీనివల్ల ఇరాన్ ఖజానాకు భారీగా నిధులు చేరుతున్నాయి. ఆంక్షలు ఉన్నప్పటికీ ఇరాన్ ఇప్పుడు ఆర్థికంగా గతంలో కంటే మెరుగ్గా ఉంది.
- రిజీమ్ చేంజ్ (ప్రభుత్వ మార్పు) విఫలం: ఇరాన్ ప్రభుత్వాన్ని కూలదోస్తానని వెళ్లిన ట్రంప్, ఇప్పుడు అదే ప్రభుత్వంతో చర్చలు జరపడానికి ప్రయత్నిస్తున్నారు. అఫ్ఘనిస్తాన్‌లో తాలిబాన్లతో చేసినట్లే, ఇక్కడ కూడా ఏదో ఒక ఒప్పందం కుదుర్చుకుని బయటపడాలని ఆయన చూస్తున్నారు.
- ఇరాన్ దూకుడు – అమెరికా రక్షణాత్మక వైఖరి: యుద్ధానికి ముందు ఇరాన్ శాంతి మంత్రం పఠించేది, ట్రంప్ అగ్రెసివ్‌గా ఉండేవారు. కానీ ఇప్పుడు ఇరాన్ ఎదురు కండిషన్లు పెడుతోంది. తమ మిసైల్ సామర్థ్యాన్ని ముట్టుకోవద్దని, తమ మిత్రులైన హిజ్బుల్లా, హూతీలపై దాడులు ఆపాలని ఇరాన్ డిమాండ్ చేస్తోంది.
- గల్ఫ్ దేశాల భద్రతా ప్రతిష్ట దెబ్బతినడం: దుబాయ్, సౌదీ వంటి ప్రాంతాలు పెట్టుబడులకు, పర్యాటకానికి అత్యంత సురక్షితమైనవిగా పేరుండేవి. ఇరాన్ క్షిపణి దాడుల వల్ల ఈ దేశాల ‘సేఫ్ బ్రాండ్’ ఇమేజ్ దెబ్బతింది. ఇది అంతర్జాతీయంగా పెద్ద ఆర్థిక ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.
ట్రంప్ ముందున్న దారులు:
ప్రస్తుతం ట్రంప్ ఒక ‘గౌరవప్రదమైన నిష్క్రమణ’ (Honorable Exit) కోసం చూస్తున్నారు. దీనికోసం ఆయన ముందు రెండు మార్గాలు ఉన్నాయి:
- ఒప్పందం: ఇరాన్ లొంగిపోయిందని ప్రపంచానికి చెప్పుకుంటూ ఏదో ఒక డీల్ కుదుర్చుకోవడం.
- పెద్ద దాడి: కార్ ఐలాండ్ వంటి కీలక ప్రాంతాలపై దాడి చేసి, విజయం సాధించామని చెప్పుకుని వెనక్కి తగ్గడం.
అయితే, ఏది చేసినా రిస్క్ ఎక్కువగా ఉందని, సరైన సమయంలో బయటపడకపోతే అమెరికా మరో అఫ్ఘనిస్తాన్ లాంటి సుదీర్ఘ యుద్ధ ఊబిలో కూరుకుపోయే ప్రమాదం ఉంది.