మానవుల ఆయుష్షు ఇంత తక్కువగా ఉండటానికి డైనోసార్లే కారణమని ఒక అధ్యయనంలో తేలింది. యూనివర్సిటీ ఆఫ్ బర్మింగ్హామ్కు చెందిన మైక్రోబయాలజిస్ట్ జోవావో పెడ్రో డి మగల్హేస్ ప్రకారం, క్షీరదాలు (Mammals) తమ జాతి మనుగడను కాపాడుకోవడం కోసం తమ పునరుత్పత్తి చక్రాలను (Reproductive cycles) వేగవంతం చేసుకున్నాయి.
డైనోసార్ల కాలం భూమిపై ఉన్న ప్రతి క్షీరదం యొక్క పరిణామ క్రమాన్ని (Evolutionary track) పూర్తిగా మార్చేసిందని ఆయన ప్రతిపాదించారు. “తొలినాటి క్షీరదాలు త్వరగా సంతానోత్పత్తి చేయాలనే పరిణామ ఒత్తిడికి లోనయ్యాయి. దీనివల్ల దీర్ఘకాలిక ఆయుష్షుకు సంబంధించిన జన్యువులు మరియు ప్రక్రియలు కాలక్రమేణా కనుమరుగయ్యాయి లేదా నిర్వీర్యమయ్యాయి,” అని డి మగల్హేస్ 2023లో ‘బయో ఎస్సేస్’ (BioEssays) పత్రికలో ప్రచురించిన పరిశోధనా పత్రంలో పేర్కొన్నారు. ఆయన దీనిని “లాంజివిటీ బాటిల్నెక్ హైపోథెసిస్” (Longevity Bottleneck Hypothesis) అని పిలుస్తున్నారు. క్షీరదాల్లో అవయవాలు తిరిగి పెరిగే (Regenerative traits) లక్షణాలు లేకపోవడం కూడా ఈ సిద్ధాంతానికి బలాన్ని ఇస్తుందని ఆయన అంటున్నారు. క్షీరదాలు 100 మిలియన్ ఏళ్లకు పైగా డైనోసార్లతో కలిసి జీవించాయి, కానీ అప్పట్లో అవి చాలా చిన్నవిగా, రాత్రిపూట తిరుగుతూ, తక్కువ కాలం జీవించేవిగా ఉండేవి.
డైనోసార్లు మరియు క్షీరదాలు కలిసి జీవించినప్పుడు:
డైనోసార్లు భూమిని ఏలుతున్న సమయంలో, క్షీరదాలు మనుగడ కోసం తమ జన్యువులను మార్చుకోవాల్సి వచ్చింది. అప్పటి పరిస్థితులు దీర్ఘకాలిక జీవనానికి అనుకూలంగా లేకపోవడంతో, ఎక్కువ కాలం జీవించడానికి అవసరమైన జన్యువులు తొలగించబడ్డాయి. “తొలినాటి క్షీరదాలు ఆహారపు గొలుసులో దిగువన ఉండాల్సి వచ్చింది. డైనోసార్ల నుండి తప్పించుకుని మనుగడ సాగించడానికి, వేగంగా సంతానోత్పత్తి చేయడం ఒక్కటే మార్గంగా మారింది,” అని ఆయన వివరించారు.
సరీసృపాలు (Reptiles) మరియు ఇతర జంతువుల జీవక్రియ వృద్ధాప్యం చాలా నెమ్మదిగా ఉంటుంది. కానీ క్షీరదాలకు సహజంగా జరిగే శారీరక నష్టాన్ని (Biological damage) బాగు చేసుకునే సామర్థ్యం లేదు. దీనికి కారణం మెసోజోయిక్ యుగంలో (Mesozoic Era) మనం కోల్పోయిన ఎంజైమ్లేనని డి మగల్హేస్ చెబుతున్నారు. ఉదాహరణకు, సూర్యరశ్మి (UV) వల్ల దెబ్బతిన్న చర్మాన్ని బాగు చేసే ఎంజైమ్లు మనలో లేవు. అలాగే సరీసృపాల్లాగా క్షీరదాల దంతాలు జీవితాంతం పెరుగుతూ ఉండవు. చాలా జంతువులకు శరీర భాగాలను తిరిగి పునరుద్ధరించుకునే సామర్థ్యం ఉంటుంది, కానీ క్షీరదాలకు మాత్రం టి-రెక్స్ (T. Rex) వంటి భయంకరమైన డైనోసార్లకు ఆహారం కాకుండా తమను తాము కాపాడుకోవడమే ప్రధాన లక్ష్యంగా మారడంతో, ఈ ‘రిపేర్’ చేసే సామర్థ్యం అవసరం లేకుండా పోయింది.