ఒక 25 ఏళ్ల యువకుడు కుప్పకూలిన ఘటన, భారతదేశ వేసవిలో పొంచి ఉన్న ‘ఎలక్ట్రోలైట్ అసమతుల్యత’ ప్రమాదాన్ని వెలుగులోకి తెచ్చింది.
సంఘటన నేపథ్యం: ఒక 25 ఏళ్ల మార్కెటింగ్ ఎగ్జిక్యూటివ్ రోజంతా బైక్పై తిరుగుతూ క్లయింట్లను కలుస్తుండేవాడు. ఎండ తీవ్రతను తట్టుకోవడానికి అతను రోజంతా దాదాపు 5 లీటర్ల నీటిని తాగాడు. కానీ అతను చేసిన పొరపాటు ఏమిటంటే.. ఉదయం బ్రేక్ఫాస్ట్ చేయలేదు, మధ్యాహ్నం భోజనం కూడా మానేశాడు. కేవలం నీళ్లు తప్ప పండ్లు గానీ, ఎలక్ట్రోలైట్ పానీయాలు గానీ తీసుకోలేదు.
సాయంత్రానికి అతనికి తల తిరగడం, వికారం వంటి లక్షణాలు మొదలయ్యాయి. కొద్దిసేపటికే అతని మాట తడబడటం, స్పృహ కోల్పోవడం జరిగింది. ఆసుపత్రిలో పరీక్షించగా అతని రక్తంలో సోడియం స్థాయి 124 mEq/L కి పడిపోయింది (సాధారణ స్థాయి 135 – 145 mEq/L). దీనిని ‘అక్యూట్ హైపోనట్రీమియా’ అని నిర్ధారించారు.
చెమట ద్వారా మనం ఏమి కోల్పోతాము?
శరీరం వేడిని తగ్గించుకోవడానికి చెమటను పంపిస్తుంది. కానీ చెమట అంటే కేవలం నీరు మాత్రమే కాదు. అందులో సోడియం, క్లోరైడ్, పొటాషియం వంటి ముఖ్యమైన ఎలక్ట్రోలైట్లు ఉంటాయి. ఇవి మన నరాల పనితీరును, గుండె లయను నియంత్రిస్తాయి.
అతిగా నీరు తాగితే వచ్చే ముప్పు (హైపోనట్రీమియా):
శరీరం నుండి ఉప్పు బయటకు పోతున్నప్పుడు, మనం కేవలం మంచినీరు మాత్రమే తాగితే రక్తంలోని సోడియం స్థాయి పడిపోతుంది. దీనివల్ల మెదడు కణాలు వాచి (Brain swelling), ప్రాణాపాయ స్థితికి దారితీస్తుంది. తలనొప్పి, అలసట, అయోమయం దీని ప్రాథమిక లక్షణాలు.
నీరు తక్కువగా తాగితే వచ్చే ముప్పు (హైపర్నట్రీమియా):
శరీరంలో నీటి శాతం తగ్గి సోడియం గాఢత పెరిగినప్పుడు ‘హైపర్నట్రీమియా’ వస్తుంది. దీనివల్ల మెదడు కణాలు కుంచించుకుపోతాయి. విపరీతమైన దప్పిక, కండరాలు బిగుసుకుపోవడం దీని లక్షణాలు.
పొటాషియం ప్రాముఖ్యత:
ఎక్కువగా చెమట పట్టడం మరియు సరైన ఆహారం తీసుకోకపోవడం వల్ల పొటాషియం స్థాయిలు తగ్గి ‘హైపోకలేమియా’ వస్తుంది. దీనివల్ల కండరాల తిమ్మిర్లు, గుండె లయలో మార్పులు సంభవిస్తాయి.
సురక్షితంగా ఉండటానికి చిట్కాలు:
- కేవలం నీరు మాత్రమే కాకుండా ORS (ఓరల్ రీహైడ్రేషన్ సొల్యూషన్), ఉప్పు కలిపిన మజ్జిగ, కొబ్బరి నీళ్లు, లేదా నిమ్మరసం (ఉప్పు, చక్కెరతో) తీసుకోండి.
- ఆహారం క్రమం తప్పకుండా తీసుకోవాలి.
- మధ్యాహ్నం ఎండ ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు బయట తిరగడం తగ్గించాలి.
- ప్రతి అరగంటకు ఒకసారి ఎలక్ట్రోలైట్లు కలిపిన నీటిని కొద్దికొద్దిగా తాగుతూ ఉండాలి.