సాధారణంగా ఆస్తుల పంపిణీ సమయంలో అనేక సందేహాలు, వివాదాలు తలెత్తుతుంటాయి. ముఖ్యంగా తండ్రి ఆస్తిలో కుమార్తెకు ఉండే హక్కులపై ఇప్పటికీ చాలా మందికి స్పష్టత లేదు. గత కొన్నేళ్లుగా సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన కీలక తీర్పులు ఈ చట్టానికి ఒక స్పష్టమైన రూపాన్ని ఇచ్చాయి.
చట్టం ఏం చెబుతోంది?
భారతీయ చట్టం ప్రకారం, తండ్రి ఆస్తిలో కుమారుడితో సమానంగా కుమార్తెకు కూడా హక్కు ఉంది. 1956 హిందూ వారసత్వ చట్టం ప్రకారం ఇది ఒక చట్టబద్ధమైన హక్కు. 2005 హిందూ వారసత్వ (సవరణ) చట్టం ప్రకారం.. కుమార్తెలకు వివాహం అయినా, కాకపోయినా తండ్రి యొక్క పూర్వీకుల ఆస్తిలో (Ancestral Property) కుమారులతో సమానంగా ‘సహ వారసులుగా’ (Coparceners) హక్కులు లభిస్తాయి. ఈ చట్టం హిందువులు, సిక్కులు, జైనులు మరియు బౌద్ధులకు వర్తిస్తుంది.
పూర్వీకుల ఆస్తి vs స్వయంార్జిత ఆస్తి:
- పూర్వీకుల ఆస్తి: తాత ముత్తాతల నుండి తరతరాలుగా వస్తున్న ఆస్తిలో కుమార్తె పుట్టగానే సమాన హక్కు పొందుతుంది.
- స్వయంార్జిత ఆస్తి (Self-acquired Property): తండ్రి తన స్వశక్తితో సంపాదించిన ఆస్తి విషయంలో.. తండ్రి ఎలాంటి ‘విల్లు’ (Uyil/Will) రాయకుండా మరణిస్తే (Intestate), ఆ ఆస్తి భార్య, కుమారులు మరియు కుమార్తెలకు సమానంగా పంపిణీ చేయబడుతుంది.
గమనిక: ఒకవేళ తండ్రి తన స్వార్జిత ఆస్తిని విల్లు ద్వారా ఎవరికైనా రాసిస్తే, అందులో కుమార్తె హక్కును కోరలేదు. తండ్రి తన ఇష్టానుసారం ఆ ఆస్తిని ఎవరికైనా ఇచ్చే అధికారం కలిగి ఉంటారు.
చారిత్రక మార్పులు:
2005 సవరణకు ముందు, కుమార్తెలకు పూర్వీకుల ఆస్తిలో పుట్టుకతో వచ్చే హక్కు ఉండేది కాదు. తండ్రికి కుమారులు లేని పక్షంలో మాత్రమే కుమార్తెకు అవకాశం ఉండేది. కానీ ప్రస్తుత చట్టం స్త్రీ, పురుషుల మధ్య వివక్షను తొలగించి పూర్తి సమానత్వాన్ని నిర్ధారిస్తోంది.
వివాహిత కుమార్తెల హక్కు:
వివాహమైన కుమార్తెకు తండ్రి ఆస్తిలో హక్కు ఉంటుందా? అనే ప్రశ్నకు సమాధానం ‘అవును’. చట్టం ప్రకారం వివాహం అనేది ఆస్తి హక్కును ప్రభావితం చేయదు. తండ్రి విల్లు రాయకుండా మరణిస్తే, వివాహిత కుమార్తె తన తోబుట్టువులతో సమానంగా ఆస్తిని పొందే అర్హత కలిగి ఉంటుంది.
కాలపరిమితి (Limitation Act 1963):
ఆస్తిలో వాటా కోరుతూ దావా వేయడానికి 12 ఏళ్ల కాలపరిమితి ఉంటుంది. చాలా మంది ఈ 12 ఏళ్లు తండ్రి మరణించిన తేదీ నుండి మొదలవుతాయని అనుకుంటారు. కానీ చట్టం ప్రకారం:
- ఆస్తి పంపిణీలో కుమార్తెను కావాలని మినహాయించినప్పుడు,
- మిగిలిన వారసులు ఆమె వాటాను ఇవ్వడానికి నిరాకరించినప్పుడు,
- తనకు హక్కు లేదని ఆమెకు స్పష్టంగా తెలిసినప్పుడు.. ఆ తేదీ నుండి ఈ 12 ఏళ్ల సమయం లెక్కించబడుతుంది.
ముఖ్యమైన విషయం:
ఈ చట్టం కుమార్తెలకు హక్కులను కల్పిస్తుంది కానీ కోడళ్లకు (Daughters-in-law) వర్తించదు. కోడళ్లు కుటుంబ సభ్యులుగా పరిగణించబడినప్పటికీ, వారు తమ మామగారి ఆస్తిలో నేరుగా వాటా కోరలేరు.