రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత సోవియట్ యూనియన్ (రష్యా) విస్తరణను అడ్డుకోవడానికి 1949లో ఏర్పడిన నాటో (North Atlantic Treaty Organization) కూటమి ఇప్పుడు సంక్షోభంలో పడింది. అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ నాటో నుండి విత్‌డ్రా అవుతున్నట్లు చేసిన ప్రకటన అంతర్జాతీయ రాజకీయాల్లో పెను సంచలనం సృష్టించింది.
ట్రంప్ నాటోను ఎందుకు వ్యతిరేకిస్తున్నారు?
డొనాల్డ్ ట్రంప్ నాటోను ఒక “పేపర్ టైగర్” అని విమర్శిస్తున్నారు. దీనికి ప్రధాన కారణాలు:
- ఆర్థిక భారం: నాటో రక్షణ బడ్జెట్‌లో 65% ఒక్క అమెరికానే భరిస్తోంది. మిగిలిన 31 దేశాలు కలిసి కేవలం 35% మాత్రమే ఖర్చు చేస్తున్నాయి. చాలా యూరోపియన్ దేశాలు తమ GDPలో 2% కూడా రక్షణ కోసం కేటాయించడం లేదు.
- సహకారం లేకపోవడం: ఇరాన్ యుద్ధం వంటి కీలక సమయాల్లో వెస్ట్ యూరోప్ దేశాలు (స్పెయిన్, ఇటలీ, ఫ్రాన్స్ వంటివి) అమెరికాకు ఆశించిన స్థాయిలో మద్దతు ఇవ్వడం లేదని ట్రంప్ ఆగ్రహంతో ఉన్నారు.
- గ్రీన్ లాండ్ వివాదం: అమెరికా జాతీయ ప్రయోజనాల కోసం గ్రీన్ లాండ్ ప్రాంతాన్ని అడిగితే డెన్మార్క్ నిరాకరించడం కూడా ఒక కారణంగా చెప్పవచ్చు.
వ్లాదిమీర్ పుతిన్ మాస్టర్ ప్లాన్:
నాటో కూటమిని విచ్ఛిన్నం చేయడం రష్యా అధ్యక్షుడు పుతిన్ చిరకాల స్వప్నం. నాటో అనేది రష్యాను ఎదిరించడానికి ఏర్పడిన ఒక అసహజమైన గుంపు అని ఆయన ఎప్పుడూ చెబుతుంటారు. నాటోలోని ఆర్టికల్ 5 (ఒక దేశంపై దాడి జరిగితే అందరూ కలిసి పోరాడాలి) అనేది కేవలం కాగితాలకే పరిమితమని నిరూపించడానికి పుతిన్ ‘నార్వా స్ట్రాటజీ’ (Narva Strategy) ని అమలు చేయాలని చూస్తున్నారు. ఎస్టోనియాలోని నార్వా అనే చిన్న నగరాన్ని ఆక్రమించడం ద్వారా నాటో స్పందనను ఆయన పరీక్షించనున్నారు.
నాటో చీలిపోతే పుతిన్ తదుపరి లక్ష్యాలు ఇవే:
ఒకవేళ అమెరికా నాటో నుండి తప్పుకుంటే, పుతిన్ తన విస్తరణను వేగవంతం చేస్తారు:
- యూక్రెయిన్: కీవ్ వరకు వెళ్ళి పూర్తి దేశాన్ని ఆక్రమించే అవకాశం ఉంది.
- బాల్టిక్ దేశాలు: ఎస్టోనియా, లాట్వియా, లిథువేనియా దేశాల్లోని రష్యన్ మైనారిటీల ద్వారా తిరుగుబాటు చేయించి వాటిని కలుపుకోవడం.
- సుల్వాకీ గ్యాప్: యూరోప్ మరియు బాల్టిక్ దేశాల మధ్య సంబంధాన్ని కట్ చేయడానికి ఈ 60 మైళ్ల స్ట్రిప్‌ను ఆక్రమించడం.
- ఇతర ప్రాంతాలు: స్వీడన్ (గోట్లాండ్), ఫిన్లాండ్ (అలాండ్ ఐలాండ్స్), నార్వే (స్వాల్బార్డ్) ప్రాంతాలపై రష్యా కన్నేసింది.
ఇరాన్ యుద్ధం మరియు మార్కెట్ మానిప్యులేషన్:
ఇరాన్ యుద్ధం విషయంలో ట్రంప్ పరస్పర విరుద్ధమైన ప్రకటనలు చేస్తున్నారు. ఇరాన్ ప్రెసిడెంట్ తనకు కాల్ చేసి సీజ్‌ఫైర్ (యుద్ధ విరమణ) కోరారని ట్రంప్ చెబుతుంటే, ఇరాన్ దానిని ఖండిస్తోంది. అమెరికా స్టాక్ మార్కెట్లను ప్రభావితం చేయడానికి ట్రంప్ ఇటువంటి ప్రకటనలు చేస్తున్నారని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
కొత్త ప్రపంచ క్రమం (New World Order):
రష్యా విదేశాంగ మంత్రి సెర్గీ లావ్రోవ్ మాట్లాడుతూ, అమెరికా నిర్మించిన ప్రపంచ క్రమం ఇక పనిచేయడం లేదని, తాము ఒక కొత్త వరల్డ్ ఆర్డర్ ను తయారు చేస్తున్నామని ప్రకటించారు. నాటో పతనం అయితే రష్యా తన పూర్వ వైభవాన్ని తిరిగి పొందే దిశగా అడుగులు వేయడం ఖాయంగా కనిపిస్తోంది.
ముగింపు: అమెరికా నాటో నుండి తప్పుకుంటే ప్రపంచ భద్రతా సమీకరణాలు పూర్తిగా మారిపోతాయి. ఇది రష్యాకు లాభించినా, యూరోపియన్ దేశాలకు మాత్రం పెను ముప్పుగా పరిణమించే అవకాశం ఉంది.