తన కింద పనిచేసే నైబ్ ఖాజీలు (డిప్యూటీలు) బాల్య వివాహాలు మరియు ఇతర అక్రమ కార్యకలాపాలకు పాల్పడుతున్నారనే ఆరోపణలతో పదవి నుండి తొలగించబడిన ఒక అదనపు ఖాజీని తిరిగి నియమిస్తూ తెలంగాణ హైకోర్టు బుధవారం తీర్పునిచ్చింది. సరైన విచారణ జరపకుండా, వివరణ ఇచ్చుకునే అవకాశం కల్పించకుండా ప్రభుత్వం తీసుకున్న చర్య “ఏకపక్షం” మరియు “అహేతుకం” అని కోర్టు పేర్కొంది.
కేసు నేపథ్యం: మహమ్మద్ జహీరుద్దీన్ 2008లో హైదరాబాద్‌లోని ఖిలే మహమ్మద్ నగర్ ప్రాంతానికి ప్రభుత్వ అదనపు ఖాజీగా నియమితులయ్యారు. 2025 ఫిబ్రవరిలో, ఆయన నైబ్ ఖాజీలు అక్రమాలకు పాల్పడుతున్నారని పేర్కొంటూ ప్రభుత్వం ఆయనకు షోకాజ్ నోటీసు ఇచ్చింది. ఆరోపణలను జహీరుద్దీన్ ఖండించినప్పటికీ, ఆగస్టు 2025లో ప్రభుత్వం ఆయన్ను పదవి నుండి తొలగిస్తూ ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది.
హైకోర్టు డివిజన్ బెంచ్ తీర్పు: చీఫ్ జస్టిస్ అలోక్ అరాధే మరియు జస్టిస్ జి.ఎం. మోహియుద్దీన్‌లతో కూడిన ధర్మాసనం ఈ క్రింది కీలక వ్యాఖ్యలు చేసింది:
- సహజ న్యాయ సూత్రాల ఉల్లంఘన: ఏ వ్యక్తికైనా తన వాదనను వినిపించే అవకాశం ఇవ్వకుండా శిక్షించకూడదని (Audi alteram partem) కోర్టు స్పష్టం చేసింది. ఈ కేసులో విచారణ సరిగ్గా జరగలేదని ధర్మాసనం అభిప్రాయపడింది.
- పరోక్ష బాధ్యత (Vicarious Liability): నైబ్ ఖాజీలు చేసే పనులకు ప్రధాన ఖాజీని బాధ్యుడిని చేస్తూ క్రిమినల్ లేదా క్రమశిక్షణా చర్యలు తీసుకోవడానికి ‘ఖాజీల చట్టం 1880’లో ఎటువంటి నిబంధన లేదని కోర్టు తేల్చి చెప్పింది.
- ఆరోపణలు సాక్ష్యాలు కావు: ఎఫ్ఐఆర్ (FIR)లు లేదా పోలీసు నివేదికలు కేవలం ఆరోపణలు మాత్రమేనని, అవి నిరూపితమయ్యే వరకు శిక్షకు ఆధారం కాలేవని కోర్టు పేర్కొంది.