పహల్గామ్ దాడి తర్వాత భారత్ సింధు నదీ జలాల ఒప్పందాన్ని తాత్కాలికంగా నిలిపివేసిన నేపథ్యంలో, చీనాబ్ నదిపై కొత్త జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టును ప్రారంభించేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆమోదం తెలిపింది.
నేపథ్యం: జమ్మూ కాశ్మీర్‌లోని పహల్గామ్ ప్రాంతంలో గత ఏప్రిల్ 22న ఉగ్రవాదులు జరిపిన కాల్పుల్లో 26 మంది పర్యాటకులు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. ఈ దాడి తర్వాత భారత్-పాక్ సంబంధాలు మరింత దెబ్బతిన్నాయి. దీనికి ప్రతిచర్యగా, జమ్మూ కాశ్మీర్ నుండి పాకిస్థాన్‌కు వెళ్లే సింధు నది నీటిని భారత్ నిలిపివేసింది. 1960లో కుదిరిన సింధు నదీ జలాల ఒప్పందం ప్రకారం.. పశ్చిమ నదులైన సింధు, జీలం, చీనాబ్ నదుల నీటిలో 80 శాతం పాకిస్థాన్‌కే వెళుతుంది. పాక్ వ్యవసాయం 80 శాతం ఈ నీటిపైనే ఆధారపడి ఉంది.
కొత్త ప్రాజెక్టు వివరాలు: చీనాబ్ నదిపై ‘దులస్తీ స్టేజ్ 2’ (Dulhasti Stage 2) పేరుతో 260 మెగావాట్ల విద్యుత్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యంతో కొత్త ప్రాజెక్టుకు కేంద్రం అనుమతి ఇచ్చింది.
- నిర్మాణం: మొదటి దశ జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టు నుండి 3,685 మీటర్ల పొడవు, 8.5 మీటర్ల వెడల్పు ఉన్న ప్రత్యేక సొరంగం ద్వారా నదీ జలాలను మళ్ళించి విద్యుత్ ఉత్పత్తి చేస్తారు.
- భూసేకరణ & ఖర్చు: ఈ ప్రాజెక్టు కోసం 60.3 హెక్టార్ల భూమి అవసరమవుతుందని, దీని అంచనా వ్యయం రూ. 3,200 కోట్లు అని అధికారులు తెలిపారు.
- గ్రీన్ ప్యానెల్ (పర్యావరణ కమిటీ) ఆమోదం లభించినందున, త్వరలోనే టెండర్ల ప్రక్రియ ప్రారంభం కానుంది. ఇప్పటికే 2007 నుండి ఇక్కడ 390 మెగావాట్ల సామర్థ్యంతో దులస్తీ స్టేజ్ 1 కొనసాగుతోంది.
పాకిస్థాన్ అభ్యంతరం: భారత్ తీసుకున్న ఈ నిర్ణయంపై పాకిస్థాన్ పీపుల్స్ పార్టీ నాయకురాలు షెర్రీ రెహ్మాన్ స్పందిస్తూ.. “ఇది సింధు నదీ జలాల ఒప్పంద నియమాలను పచ్చిగా ఉల్లంఘించడమే. వివాదాస్పద నదులపై భారత్ ఏకపక్షంగా తీసుకుంటున్న ఇలాంటి నిర్ణయాలు పాకిస్థాన్ నీటి హక్కులను దెబ్బతీస్తాయి. ఇది ప్రాంతీయ శాంతికి ముప్పు కలిగిస్తుంది” అని ఆరోపించారు.
మరో వివాదం: మరోవైపు సింధు నదీ జలాల వినియోగంపై కాశ్మీర్ మరియు పంజాబ్ రాష్ట్రాల మధ్య కూడా “మాకే నీటి కొరత ఉంది” అనే అంశంపై వివాదం నడుస్తోంది.