న్యూఢిల్లీ: చమురు ఉత్పత్తి దేశమైన వెనిజులాపై అమెరికా దాడి చేసింది. వెనిజులా అధ్యక్షుడు నికోలస్ మాదురోను అమెరికా సైన్యం పట్టుకుంది. మాదురో మరియు అతని భార్య సీలియా ఫ్లోరెస్‌ను అమెరికన్ దళాలు న్యూయార్క్‌కు తరలించడంలో విజయం సాధించాయి. అమెరికా దీనిని తమ నిఘా బృందాలు, డ్రోన్లు మరియు డెల్టా ఫోర్స్ సాధించిన విజయంగా చెప్పుకుంటోంది. అయితే, వెనిజులాపై అమెరికా ఇంత పెద్ద చర్య ఎందుకు చేపట్టిందనేది ఇప్పుడు పెద్ద ప్రశ్నగా మారింది.
వెనిజులా చేసిన అతిపెద్ద తప్పు ఏమిటి? డ్రగ్స్, ఉగ్రవాదం మరియు నియంతృత్వం వంటి కారణాలను అమెరికా పైకి చెబుతున్నప్పటికీ, అసలు కారణం వేరే ఉంది. గత 50 ఏళ్లుగా ప్రపంచ చమురు మార్కెట్లో ఉన్న ‘పెట్రో డాలర్’ ఆధిపత్యాన్ని వెనిజులా సవాలు చేయడమే ఆ దేశం చేసిన తప్పు అని మీడియా నివేదికలు చెబుతున్నాయి. డాలర్ ఆధిపత్యం తగ్గడాన్ని అమెరికా సహించదు. వెనిజులా వద్ద ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద చమురు నిల్వలు (303 బిలియన్ బ్యారెల్స్) ఉన్నాయి, ఇది ప్రపంచ నిల్వలలో 18%.
చైనాకు ‘యువాన్’లో చమురు అమ్మడంపై అమెరికా ఆగ్రహం 2018లో వెనిజులా తనను తాను డాలర్ కబంధహస్తాల నుండి విముక్తి చేసుకుంటున్నట్లు ప్రకటించింది. అప్పటి నుండి చైనాకు చమురును చైనా కరెన్సీ అయిన ‘యువాన్’లో విక్రయించడం ప్రారంభించింది. ఇది అమెరికాకు తీవ్ర ఆగ్రహం కలిగించింది. డాలర్‌కు బదులుగా యువాన్, యూరో, రూబుల్ వంటి కరెన్సీలను అంగీకరించడం ద్వారా డాలర్‌పై ఆధారపడటాన్ని వెనిజులా తగ్గించుకుంది.
బ్రిక్స్ (BRICS)లో చేరాలని వెనిజులా ఆశ.. భారత్‌కు టెన్షనా? వెనిజులా భారత్, చైనా, రష్యా వంటి దేశాలున్న బ్రిక్స్ గ్రూపులో చేరాలని కోరుకుంది. జనవరి 1, 2026 నుండి భారత్ బ్రిక్స్ అధ్యక్ష పదవిని చేపట్టింది. భారత్, రష్యా మరియు చైనాలు కూడా ‘డీ-డాలరైజేషన్’ (డాలర్ వాడకం తగ్గించడం) కు మద్దతు ఇస్తున్నాయి. స్థానిక కరెన్సీలలో వ్యాపారాన్ని భారత్ కూడా ప్రోత్సహిస్తోంది. అమెరికా యొక్క SWIFT పేమెంట్ ఛానల్‌ను కాదని, చైనా రూపొందించిన CIPS వ్యవస్థను వెనిజులా వాడటం అమెరికాకు కంటగింపుగా మారింది.
చరిత్ర పునరావృతం: సద్దాం హుస్సేన్ మరియు గడ్డాఫీ
- సద్దాం హుస్సేన్ (ఇరాక్): 2000వ సంవత్సరంలో సద్దాం హుస్సేన్ చమురును డాలర్లకు బదులుగా ‘యూరో’లో విక్రయిస్తామని ప్రకటించారు. ఫలితంగా 2003లో అమెరికా ఇరాక్‌పై దాడి చేసి, సద్దాంను పట్టుకుని 2006లో ఉరితీసింది. అప్పట్లో ఇరాక్ వద్ద వినాశకర ఆయుధాలు ఉన్నాయని సాకు చూపినప్పటికీ, అసలు కారణం చమురు వ్యాపారమే.
- కల్నల్ గడ్డాఫీ (లిబియా): 2009లో గడ్డాఫీ ఆఫ్రికా దేశాల కోసం ‘గోల్డ్ దినార్’ అనే బంగారంతో కూడిన కరెన్సీని ప్రతిపాదించారు. దీనివల్ల డాలర్‌పై ఆఫ్రికా ఆధారపడటం తగ్గుతుందని ఆయన భావించారు. 2011లో నాటో (NATO) దాడుల తర్వాత తిరుగుబాటుదారులు గడ్డాఫీని పట్టుకుని చంపివేశారు.
అమెరికా వ్యూహం మాదురోను పట్టుకోవడం ద్వారా అమెరికా ఒకే దెబ్బకు డాలర్‌ను సవాలు చేస్తున్న చైనా యువాన్‌ను మరియు చైనా పోగుచేసిన బంగారు నిల్వల ప్రభావాన్ని దెబ్బతీసింది. వెనిజులా అమెరికా సంపదను దొంగిలించిందని అమెరికా హోమ్ ల్యాండ్ సెక్యూరిటీ అడ్వైజర్ స్టీఫెన్ మిల్లర్ ఆరోపించారు.