పౌరసత్వ నిబంధనలు 2009కి సంబంధించి కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ ముఖ్యమైన మార్పులను ప్రకటించింది. డిజిటల్ ప్రక్రియల వైపు పెద్దపీట వేస్తూ ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారు.
‘పౌరసత్వ (సవరణ) నిబంధనలు, 2026’ పేరుతో పిలిచే ఈ కొత్త రూల్స్, ఓవర్సీస్ సిటిజన్ ఆఫ్ ఇండియా (OCI) కార్డుదారులు మరియు పౌరసత్వం కోసం దరఖాస్తు చేసుకునే వారి కోసం విధానాలను సరళతరం చేయడం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి. దీనివల్ల పారదర్శకత పెరగడమే కాకుండా, విదేశాల్లో నివసిస్తున్న భారతీయులకు సేవలు వేగంగా అందుతాయి.
ఆన్లైన్ దరఖాస్తులకే ప్రాధాన్యం
ఇకపై OCI రిజిస్ట్రేషన్ మరియు రద్దుకు సంబంధించిన అన్ని దరఖాస్తులను అధికారిక ‘OCI సర్వీసెస్ పోర్టల్’ ద్వారా ఆన్లైన్లోనే సమర్పించాలి. గతంలో ఉన్న పేపర్ ఆధారిత విధానం వల్ల ఆలస్యం జరిగేది. ఇప్పుడు ఆన్లైన్ సిస్టమ్ వల్ల దరఖాస్తు ఏ స్థితిలో ఉందో సులభంగా ట్రాక్ చేయవచ్చు.
ఈ-ఓసీఐ (e-OCI) వ్యవస్థ ప్రారంభం
ప్రభుత్వం ఎలక్ట్రానిక్ OCI (e-OCI) వ్యవస్థను ప్రవేశపెట్టింది. దీని కింద దరఖాస్తుదారులు ఫిజికల్ కార్డ్తో పాటు లేదా కేవలం డిజిటల్ రిజిస్ట్రేషన్ను కూడా పొందవచ్చు. భౌతిక పత్రాలపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడానికి మరియు రికార్డులను ఆధునీకరించడానికి ప్రభుత్వం డిజిటల్ డేటాబేస్ను నిర్వహిస్తుంది.
మైనర్ల పౌరసత్వంపై కొత్త నిబంధనలు
భారత పౌరసత్వం కోసం దరఖాస్తు చేసుకునే మైనర్ల (పిల్లల) కోసం ఒక స్పష్టమైన నిబంధనను చేర్చారు. భారత పాస్పోర్ట్ కలిగి ఉన్న ఏ బిడ్డ కూడా వేరే దేశం యొక్క పాస్పోర్ట్ను కలిగి ఉండకూడదు. పౌరసత్వం విషయంలో ఎటువంటి గందరగోళం ఉండకూడదనే ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారు.
డాక్యుమెంటేషన్ విధానం సరళం
గతంలో డాక్యుమెంట్లను రెండు కాపీల (Duplicate) చొప్పున సమర్పించాల్సి ఉండేది, ఇప్పుడు ఆ అవసరం లేదు. దరఖాస్తుదారులు తమ పత్రాలను నేరుగా ఆన్లైన్లో అప్లోడ్ చేస్తే సరిపోతుంది. దీనివల్ల కాగితపు పని తగ్గుతుంది.
OCI రద్దు మరియు సరెండర్ నిబంధనలు
ఒక వ్యక్తి తన OCI హోదాను వదులుకోవాలనుకుంటే, వారు తమ ఫిజికల్ కార్డును సమీపంలోని ఇండియన్ మిషన్ లేదా అధీకృత కార్యాలయంలో అందజేయాలి. ప్రభుత్వం OCI రిజిస్ట్రేషన్ను రద్దు చేసినా కార్డును తిరిగి ఇవ్వాల్సి ఉంటుంది. డిజిటల్ OCI హోల్డర్ల విషయంలో రద్దు ప్రక్రియ ఎలక్ట్రానిక్గానే రికార్డ్ చేయబడుతుంది.
బయోమెట్రిక్ డేటా మరియు ఫాస్ట్-ట్రాక్ ఇమ్మిగ్రేషన్
దరఖాస్తుదారులు ఇకపై బయోమెట్రిక్ డేటా సేకరణకు అనుమతి ఇవ్వాల్సి ఉంటుంది. భవిష్యత్తులో ‘ఫాస్ట్ ట్రాక్ ఇమ్మిగ్రేషన్ ప్రోగ్రామ్’ కోసం ఈ డేటాను ఉపయోగిస్తారు. దీనివల్ల విమానాశ్రయాల్లో OCI కార్డుదారులకు వెరిఫికేషన్ ప్రక్రియ వేగంగా పూర్తవుతుంది.
అభిప్రాయాన్ని చెప్పే హక్కు (Right to Be Heard)
కొత్త నిబంధనల ప్రకారం, ఎవరిదైనా OCI హోదాను ప్రభుత్వం సమీక్షిస్తున్నప్పుడు లేదా రద్దు చేయాలనుకున్నప్పుడు, సదరు వ్యక్తికి తన వాదనను వినిపించే అవకాశం కల్పిస్తారు. తుది నిర్ణయం తీసుకునే ముందు దరఖాస్తుదారుడి వివరణను ప్రభుత్వం పరిగణనలోకి తీసుకుంటుంది.