న్యూ ఢిల్లీ: వైద్య చికిత్స మరియు నైతిక విలువలపై సుప్రీంకోర్టు బుధవారం ఒక సంచలన తీర్పునిచ్చింది. గత 12 ఏళ్లుగా అపస్మారక స్థితిలో (Vegetative State) ఉన్న 31 ఏళ్ల హరీష్ రాణాకు ‘ప్యాసివ్ యుతనేషియా’ (Passive Euthanasia) ద్వారా గౌరవప్రదంగా తనువు చాలించేందుకు అనుమతినిచ్చింది.
12 ఏళ్ల పోరాటం.. తండ్రి వేదన
2013లో ఒక భవనం నాలుగో అంతస్తు నుంచి పడిపోవడంతో హరీష్ రాణా తలకు తీవ్ర గాయాలయ్యాయి. అప్పటి నుండి అతను పూర్తిగా కృత్రిమ శ్వాస (Life Support) మీదనే బతుకుతున్నాడు. కొడుకు కోలుకునే అవకాశం లేదని గ్రహించిన అతని తండ్రి, తన కొడుకును ఈ నరకం నుండి విముక్తి చేయాలని, లైఫ్ సపోర్ట్ తొలగించాలని సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించారు.
కోర్టు తీర్పులో ముఖ్యాంశాలు:
హరీష్ రాణా పరిస్థితి మళ్ళీ మునుపటిలా మారే అవకాశం లేదని నిర్ధారించిన కోర్టు, లైఫ్ సపోర్ట్ తొలగించేందుకు పచ్చజెండా ఊపింది.
అయితే, ఇలాంటి నిర్ణయాలు తీసుకునేటప్పుడు కుటుంబ సభ్యుల అంగీకారం చాలా కీలకమని కోర్టు స్పష్టం చేసింది.
ఈ ప్రక్రియను భారత చట్టం గుర్తించిన మెడికల్ ప్రోటోకాల్స్ ప్రకారం నిర్వహించాలని ఆదేశించింది.
ఏమిటి ఈ ‘ప్యాసివ్ యుతనేషియా’? (Passive Euthanasia)
సాధారణంగా దీనిని ‘నిష్క్రియ కారుణ్య మరణం’ అని పిలుస్తారు. కోలుకునే అవకాశం లేని రోగికి అందిస్తున్న కృత్రిమ వైద్య సాయాన్ని (వెంట్రిలేటర్, ఫీడింగ్ ట్యూబ్స్ మొదలైనవి) నిలిపివేయడం ద్వారా సహజంగా మరణం సంభవించేలా చూడటమే దీని ముఖ్య ఉద్దేశం.
దీనికి, ‘యాక్టివ్ యుతనేషియా’కు తేడా ఏంటి?
ప్యాసివ్ యుతనేషియా: ఇది వైద్య సాయాన్ని ఉపసంహరించుకోవడం ద్వారా ప్రకృతి సిద్ధంగా మరణాన్ని అనుమతించడం. ఇది భారత్‌లో కొన్ని నిబంధనలతో చట్టబద్ధం.
యాక్టివ్ యుతనేషియా: ఇంజక్షన్ లేదా ఇతర మార్గాల ద్వారా నేరుగా ప్రాణం తీయడం. ఇది భారతదేశంలో చట్టవిరుద్ధం.
ముఖ్యమైన నిబంధనలు:
రోగి కోలుకునే అవకాశం లేదని వైద్య నిపుణులు ధృవీకరించాలి.
కుటుంబ సభ్యులు పూర్తి ఏకాభిప్రాయంతో ఉండాలి.
రోగి యొక్క గౌరవానికి (Dignity) భంగం కలగకూడదు.
ఎందుకు ఈ తీర్పు కీలకం?
చాలా కాలం పాటు కోమాలో ఉండే రోగుల కుటుంబాలు ఎదుర్కొనే మానసిక, ఆర్థిక ఇబ్బందులను ఈ తీర్పు పరిగణనలోకి తీసుకుంది. మనిషికి గౌరవంగా బతికే హక్కుతో పాటు, గౌరవంగా మరణించే హక్కు కూడా ఉంటుందని సుప్రీంకోర్టు ఈ సందర్భంగా మరోసారి గుర్తు చేసింది.