ప్రపంచాన్ని ఆకలితో అలమటించేలా చేసిన ‘ఎల్ నినో’.! లక్షలాది ప్రాణాలను బలిగొన్న ఆ మహమ్మారి విపత్తు మళ్లీ వస్తుందా.?

ప్రపంచంలోని పలు ప్రాంతాల్లో తీవ్ర కరవు ఏర్పడి, పంటలు నాశనమై, ఆహార కొరత కారణంగా లక్షలాది మంది ప్రజలు ప్రాణాలు కోల్పోయిన చరిత్ర ఉంది.

1870లలో సంభవించిన భయంకరమైన కరవు, ఆహార సంక్షోభాలకు ‘ఎల్ నినో’ (El Niño) వాతావరణ పరిణామంతో ప్రత్యక్ష సంబంధం ఉందని చెబుతారు. ఆ సమయంలో ఆసియా, ఆఫ్రికా సహా పలు ఖండాల్లో వర్షపాతం పూర్తిగా పడిపోవడంతో వ్యవసాయం, ప్రజల జీవనోపాధి తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయి.

పసిఫిక్ మహాసముద్రం యొక్క మధ్య, తూర్పు ప్రాంతాల్లో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత సాధారణం కంటే అసాధారణంగా పెరగడాన్నే ‘ఎల్ నినో’ అంటారు. ఇది ఒక సహజ సిద్ధమైన వాతావరణ మార్పు. దీని ప్రభావం వల్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా వర్షపాతం, ఉష్ణోగ్రతలు, రుతుపవనాల గమనంలో పెను మార్పులు చోటుచేసుకుంటాయి. కొన్ని ప్రాంతాల్లో తీవ్ర కరవు పరిస్థితులు నెలకొంటే, మరికొన్ని చోట్ల కుండపోత వర్షాలు, వరదలు ముంచెత్తుతాయి.

అయితే, చరిత్రలో నమోదైన తీవ్రమైన కరవు కాటకాలకు ఎల్ నినో మాత్రమే ఏకైక కారణమని చెప్పలేం. తీవ్ర వర్షాభావం వల్ల పంటలు దెబ్బతినడం, నిత్యావసర ఆహార వస్తువుల ధరలు ఆకాశాన్నంటడం, పేదరికం, యుద్ధాలు, అలాగే బాధితులకు సకాలంలో సహాయం అందకపోవడం వంటి అనేక కారణాలు తోడైనప్పుడే ఆహార సంక్షోభం విపత్తుగా మారుతుంది. ముఖ్యంగా, వ్యవసాయంపైనే ఆధారపడి బతికే నిరుపేద కుటుంబాలు ఇలాంటి మార్పుల వల్ల అత్యధికంగా నష్టపోతాయి.

భవిష్యత్తులో కూడా బలమైన ఎల్ నినో పరిస్థితులు ఏర్పడితే కొన్ని ప్రాంతాల్లో కరవు, ఆహార ఉత్పత్తిలో తీవ్ర ఒడిదుడుకులు వచ్చే అవకాశం ఉంది. అయితే, 1870ల నాటి పెను విపత్తు మళ్లీ పునరావృతమవుతుందని కచ్చితంగా చెప్పలేం. శాటిలైట్ వాతావరణ పరిశీలనలు, ముందస్తు హెచ్చరికలు, మెరుగైన నీటి యాజమాన్య పద్ధతులు, వ్యవసాయ రంగంలో ప్రత్యామ్నాయాలు, సకాలంలో ఆహార నిల్వలను సమకూర్చడం వంటి ఆధునిక చర్యలు నష్ట తీవ్రతను చాలావరకు తగ్గించగలవు.