బీజింగ్: ఒకప్పుడు అంతర్జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థను పూర్తిగా అమెరికా, యూరప్ దేశాలు మాత్రమే తమ నియంత్రణలో ఉంచుకునేవి.
కానీ, ఇప్పుడు పరిస్థితి పూర్తిగా మారుతోంది. ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో చోటుచేసుకుంటున్న ఈ మార్పుల కారణంగా చైనా నెమ్మదిగా కంట్రోల్ను తన చేతుల్లోకి తీసుకుంటోంది. దీనికి సంబంధించిన వివరాలను ఇప్పుడు చూద్దాం.
ప్రపంచంలోని అగ్రగామి బ్యాంకుల జాబితాను ప్రతి సంవత్సరం ‘ది బ్యాంకర్’ ( may be The Banker web/magazine) వెబ్సైట్ విడుదల చేస్తుంది. దాని ప్రకారం 2026 సంవత్సరానికి సంబంధించిన జాబితా ఇప్పుడు విడుదల కాగా, అందులో ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఎలా మారుతోంది, అందులో చైనా ఆధిపత్యం ఏ స్థాయిలో పెరుగుతోందో స్పష్టంగా తెలుస్తోంది.
చైనా ఆధిపత్యం: గతంలో అయితే ఈ జాబితాలో అమెరికా బ్యాంకులదే ఆధిపత్యం ఉండేది. అమెరికా తర్వాత యూరప్ బ్యాంకులు వచ్చేవి. కానీ, ఈసారి పరిస్థితి తలకిందులైంది. ఈ ఏడాది ర్యాంకింగ్స్లో ప్రపంచంలోని టాప్ 10 పెద్ద బ్యాంకుల్లో 7 బ్యాంకులు చైనాకు చెందినవే కావడం విశేషం. అందులో ఐసీబీసీ (Industrial and Commercial Bank of China) మొదటి స్థానంలో ఉంది. ఆ తర్వాత సీసీబీ (China Construction Bank), చైనా అగ్రికల్చరల్ బ్యాంక్ మరియు బ్యాంక్ ఆఫ్ చైనా మొదటి నాలుగు స్థానాలను కైవసం చేసుకున్నాయి. ఇది మాత్రమే కాకుండా, పోస్టల్ సేవింగ్స్ బ్యాంక్ ఆఫ్ చైనా మొదటిసారిగా టాప్ 10 జాబితాలోకి ప్రవేశించింది.
ఒక బ్యాంకు ఆర్థిక నష్టాలను తట్టుకునే సామర్థ్యం ఎంతవరకు ఉంది, ఆ బ్యాంకు యొక్క రుణాలు ఇచ్చే శక్తి ఎలా ఉంది అనే అంశాల ఆధారంగానే ఈ జాబితాను రూపొందించారు. చైనా ఆర్థిక వృద్ధి నమూనా ఎక్కువగా బ్యాంక్ రుణాలపైనే ఆధారపడి నడుస్తుంది. మౌలిక సదుపాయాలు (ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్), రియల్ ఎస్టేట్, పారిశ్రామిక విస్తరణ వంటి రంగాలకు ప్రభుత్వ మద్దతుతో భారీగా రుణాలు అందించడం వల్ల చైనా బ్యాంకులు చాలా పెద్ద ఎత్తున వృద్ధి చెందాయి.
కానీ ఇక్కడే ఒక ట్విస్ట్ ఉంది: అదే సమయంలో, కేవలం ఎక్కువ రుణాలు ఇవ్వడం వల్లే చైనాకు పూర్తి పవర్ (అధికారం) వచ్చేసిందని చెప్పలేమని నిపుణులు పేర్కొంటున్నారు. ఎందుకంటే అంతర్జాతీయ నగదు లావాదేవీలలో (Transactions) ఇప్పటికీ అమెరికా డాలర్ దే పైచేయిగా ఉంది. ప్రపంచవ్యాప్త నగదు లావాదేవీలలో 51 శాతం డాలర్లలోనే జరుగుతున్నాయి. ఆ తర్వాత 22% యూరోలలో, 7% బ్రిటిష్ పౌండ్లలో జరుగుతున్నాయి. కేవలం 2% మాత్రమే చైనా కరెన్సీ అయిన ‘యువాన్’ లో జరుగుతోంది.
చైనా వ్యూహం: అయితే, రష్యాపై పాశ్చాత్య దేశాలు విధించిన ఆర్థిక ఆంక్షల తర్వాత, చైనా తన స్వంత అంతర్జాతీయ నగదు లావాదేవీల వ్యవస్థ అయిన CIPS (Cross-Border Interbank Payment System) ను వేగంగా విస్తరిస్తోంది. ఈ ఏడాది ప్రారంభం వరకు 1,791 ఆర్థిక సంస్థలు ఈ ‘సిప్స్’ లో అనుసంధానించబడ్డాయి. ఇదే వేగంతో అభివృద్ధి చెందితే ఇది అమెరికాకు గట్టి పోటీగా మారుతుందనడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
అంటే, చైనా బ్యాంకింగ్ ఆధిపత్యం గమనించాల్సిన విషయమే అయినప్పటికీ, మొత్తం కంట్రోల్ చైనా చేతుల్లోకి వెళ్ళిపోయిందని భయపడాల్సిన అవసరం లేదు. ఇప్పటికీ అంతర్జాతీయ వాణిజ్యంలో అమెరికా, యూరప్ దేశాల ఆధిపత్యమే కొనసాగుతోంది. కానీ, చైనా వృద్ధిని మనం సాదాసీదాగా తీసుకోకూడదనేది మాత్రం నిజం!
భారతదేశం పరిస్థితి: మన దేశ విషయానికి వస్తే, ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద బ్యాంకుల జాబితాలో భారతీయ బ్యాంకులు టాప్ 40 స్థానాల్లో కూడా లేవు. అత్యధికంగా స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (SBI) 45వ స్థానంలో, హెచ్డీఎఫ్సీ (HDFC) బ్యాంక్ 76వ స్థానంలో ఉన్నాయి.