సైన్స్ & టెక్నాలజీ డెస్క్: బంగారం.. యుగయుగాల నుండి మానవుడు అత్యంత విలువైనదిగా భావించే లోహం. దాని మెరుపు, స్వచ్ఛత దశాబ్దాల తరబడి చెక్కుచెదరవు. అందుకే “బంగారం ఎప్పటికీ పాడవదు” అనే నమ్మకం మనలో ఉంది. కానీ, ఒక లోహం మాత్రం బంగారానికి పరమ శత్రువులా మారుతుంది. ఆ లోహమే ‘పాదరసం’ (Mercury). బంగారం పాదరసం స్పర్శకు గురైతే దాని అసలు రూపమే మారిపోతుంది. దీనికి సంబంధించిన ఒక వీడియో ప్రస్తుతం సోషల్ మీడియాలో విపరీతంగా వైరల్ అవుతోంది.
ఏమిటీ ‘అమాల్గమేషన్’ మాయాజాలం?
బంగారం, పాదరసం కలిసినప్పుడు రసాయన శాస్త్రం (Chemistry) లో దానిని ‘అమాల్గమేషన్’ అని పిలుస్తారు. పాదరసం బంగారాన్ని తనలో ఐక్యం చేసుకునే అద్భుతమైన సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంటుంది.
- మెరుపు మాయం: పాదరసం తగిలిన వెంటనే బంగారం తన సహజమైన పసుపు రంగును కోల్పోయి, వెండిలా లేదా బూడిద రంగులోకి మారిపోతుంది.
- బలహీనంగా: బంగారం గట్టిదనాన్ని కోల్పోయి మెత్తగా, జిగటగా మారుతుంది. కొన్ని సందర్భాల్లో ఆభరణాలు ఇట్టే విరిగిపోయే ప్రమాదం కూడా ఉంది.
మైనింగ్లో దీని వాడకం ఇక్కడే!
నిజానికి ఇది కొత్తగా కనుగొన్న విషయం ఏమీ కాదు. పురాతన కాలం నుండి బంగారు గనుల్లో మట్టి, రాళ్ల నుండి బంగారపు రేణువులను వేరు చేయడానికి పాదరసాన్ని ఉపయోగిస్తున్నారు. పాదరసం బంగారాన్ని ఆకర్షించి ఒక మిశ్రమంగా మారుతుంది. ఆ తర్వాత దీనిని వేడి చేస్తే పాదరసం ఆవిరైపోయి, స్వచ్ఛమైన బంగారం కింద మిగిలిపోతుంది. అయితే ఇది పారిశ్రామికంగా, అత్యంత జాగ్రత్తల మధ్య జరగాల్సిన ప్రక్రియ.
మీ ఇంట్లో జాగ్రత్త!
ఒకవేళ మీ ఇంట్లో పాత ధర్మామీటర్ ఏదైనా పగిలితే, అందులో నుండి వచ్చే పాదరసం విషయంలో అత్యంత జాగ్రత్తగా ఉండాలి.
- దాగినా మెరుపు మాయం: మీ చేతికున్న ఉంగరాలు లేదా మెడలోని గొలుసులకు ఆ పాదరసం తగిలితే, వాటి రంగు మారిపోవడమే కాకుండా నాణ్యత పూర్తిగా పడిపోతుంది.
- వెండిలా భ్రమ: చాలా మంది తమ బంగారు నగలు హఠాత్తుగా వెండిలా మారిపోతుండటం చూసి ఆందోళన చెందుతుంటారు. దీనికి కారణం పాదరసం సోకడమే.
ఆరోగ్యానికి పెను ముప్పు!
పాదరసం కేవలం బంగారానికే కాదు, మనుషులకు కూడా అత్యంత ప్రమాదకరం.
- విషతుల్యం: ఇది ఒక విషపూరిత లోహం. దీని ఆవిరి పీలిస్తే నాడీ వ్యవస్థ, కిడ్నీలు మరియు మెదడుపై తీవ్ర ప్రభావం పడుతుంది.
- ప్రమాదకర లక్షణాలు: పాదరసం వల్ల జ్ఞాపకశక్తి తగ్గడం, వణుకు రావడం వంటి మానసిక సమస్యలు తలెత్తుతాయి. ముఖ్యంగా గర్భిణీలు, చిన్నపిల్లలకు ఇది చాలా హానికరం.
నిపుణుల సూచన: పాదరసాన్ని నిల్వ చేయడానికి ఇనుప పాత్రలు మాత్రమే వాడాలి, ఎందుకంటే ఇనుముతో పాదరసం చర్య జరపదు. బంగారం, వెండి, అల్యూమినియం వంటి లోహాలను పాదరసానికి ఎంత దూరంగా ఉంచితే అంత మంచిది!