వచ్చే ఆర్థిక సంవత్సరం 2026-27కి సంబంధించి సార్వత్రిక బడ్జెట్ గురించి దేశవ్యాప్తంగా చర్చ మొదలైంది. ఈసారి ఆసక్తి కేవలం కొత్త పథకాలపైనే కాకుండా, బడ్జెట్ (Union Budget 2026) ప్రవేశపెట్టే తేదీపై కూడా ఉంది. దీనికి కారణం, ఫిబ్రవరి 1, 2026న ఆదివారం రావడం.
సాధారణంగా సెలవు దినం రోజున పార్లమెంటు కార్యకలాపాలు జరుగుతాయా లేక ఫిబ్రవరి 2 (సోమవారం) కి వాయిదా వేస్తారా? అన్నది ఇప్పుడు ప్రశ్న. అంతేకాకుండా, అదే రోజున ‘గురు రవిదాస్ జయంతి’ కూడా ఉంది, ఇది ఢిల్లీతో సహా పలు రాష్ట్రాల్లో పరిమిత సెలవు (Restricted Holiday). దీనికి సంబంధించిన పూర్తి వివరాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి.
బడ్జెట్ తేదీపై సందిగ్ధత ఎందుకు? భారతదేశంలో బడ్జెట్ సంప్రదాయం 2017లో మారింది. అప్పటి ఆర్థిక మంత్రి అరుణ్ జైట్లీ బడ్జెట్‌ను ఫిబ్రవరి చివరి రోజున కాకుండా ఫిబ్రవరి 1వ తేదీన ప్రవేశపెట్టేలా మార్పు చేశారు. ఇప్పుడు ఫిబ్రవరి 1 ఆదివారం కావడంతో రెండు అవకాశాలు ఉన్నాయి:
- సండే బడ్జెట్: పార్లమెంటరీ సంప్రదాయాల ప్రకారం, ప్రత్యేక పరిస్థితుల్లో ఆదివారం కూడా సభను నిర్వహించవచ్చు. 1999లో యశ్వంత్ సిన్హా ఆదివారం (ఫిబ్రవరి 28) నాడు బడ్జెట్ ప్రవేశపెట్టారు.
- ఫిబ్రవరి 2వ తేదీ: పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల క్యాబినెట్ కమిటీ (CCPA) నిర్ణయిస్తే, దీనిని సోమవారానికి మార్చవచ్చు.
నిర్మలా సీతారామన్ సరికొత్త రికార్డు బడ్జెట్ 2026 ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్‌కు ఒక చారిత్రాత్మక మైలురాయి కానుంది. ఈసారి ఆమె బడ్జెట్ ప్రవేశపెడితే, వరుసగా 9 సార్లు బడ్జెట్ ప్రవేశపెట్టిన దేశపు తొలి ఆర్థిక మంత్రిగా రికార్డు సృష్టిస్తారు.
- మొరార్జీ దేశాయ్ రికార్డు: మాజీ ప్రధాని మొరార్జీ దేశాయ్ మొత్తం 10 సార్లు బడ్జెట్ ప్రవేశపెట్టారు, కానీ ఆయన రెండు వేర్వేరు కాలాల్లో (1959-64 మరియు 1967-69) దీనిని చేశారు.
- వరుస బడ్జెట్లు: నిర్మలా సీతారామన్ ఇప్పటివరకు వరుసగా 8 బడ్జెట్లు (ఒక మధ్యంతర బడ్జెట్‌తో కలిపి) ప్రవేశపెట్టారు. ఈ ఏడాది బడ్జెట్‌తో ఆమె పి. చిదంబరం (9 బడ్జెట్లు – మొత్తం మీద), ప్రణబ్ ముఖర్జీ (8 బడ్జెట్లు) వంటి దిగ్గజాల జాబితాలో అగ్రస్థానానికి చేరుకుంటారు.
సెలవు రోజున బడ్జెట్: చరిత్ర ఏం చెబుతోంది? వీకెండ్‌లో బడ్జెట్ ప్రవేశపెట్టడం కేంద్ర ప్రభుత్వానికి కొత్తేమీ కాదు. మోదీ ప్రభుత్వం గతంలో కూడా సెలవు రోజుల్లో బడ్జెట్ ప్రవేశపెట్టింది:
- 2025 బడ్జెట్: శనివారం ప్రవేశపెట్టారు.
- 2015 మరియు 2016 బడ్జెట్లు: అరుణ్ జైట్లీ శనివారం (ఫిబ్రవరి 28, 2015) మరియు సోమవారం (ఫిబ్రవరి 29, 2016 – లీపు సంవత్సరం) ప్రవేశపెట్టారు.
బడ్జెట్ 2026 పై అంచనాలు:
- మహిళా సాధికారత: జన్ ధన్ ఖాతాల ద్వారా మహిళలకు మరిన్ని రుణాలు (Credit) మరియు బీమా సౌకర్యాలు.
- ఆదాయపు పన్ను (Income Tax): మధ్యతరగతి ప్రజలకు టాక్స్ స్లాబ్‌లలో మార్పులు లేదా మినహాయింపులు.
- గ్రామీణ అభివృద్ధి: వ్యవసాయం మరియు స్వయం సహాయక బృందాలకు (SHGs) ప్రత్యేక కేటాయింపులు.