రాత్రి వేళ గాఢనిద్రలో ఉన్నప్పుడు అకస్మాత్తుగా మెలకువ వచ్చి.. చేతులు, కాళ్ళు కదపలేక, నోటి నుంచి మాట రాక ఉక్కిరిబిక్కిరి అయిన అనుభవం చాలామందికి ఎదురయ్యే ఉంటుంది.
గుండెలపై ఏదో పెద్ద బరువు పెట్టినట్లు, గదిలో నీడలు తిరుగుతున్నట్లు అనిపించే ఈ పరిస్థితిని గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో సాధారణంగా “దెయ్యం తొక్కింది” అని అంటుంటారు. అయితే, వైద్య విజ్ఞానంలో (మెడికల్ సైన్స్) ఈ స్థితిని ‘స్లీప్ పెరాలసిస్’ (Sleep Paralysis) లేదా నిద్ర పక్షవాతం అని పిలుస్తారు.
శాస్త్రీయ కారణం ఏమిటి?
మనం నిద్రపోయే సమయంలో ‘REM’ (Rapid Eye Movement) అనే కీలక దశలోకి వెళ్తాము. ఈ దశలోనే మనకు ఎక్కువగా కలలు వస్తుంటాయి.
కలలో మనం పరుగెత్తడం, దూకడం వంటి పనులు చేసినప్పుడు.. మన శరీరం నిజంగానే ఆ పనులు చేసి ఏదైనా ప్రమాదంలో పడకుండా ఉండేందుకు మెదడు ఒక రక్షణ వ్యవస్థను ప్రారంభిస్తుంది. అంటే, తాత్కాలికంగా కండరాల కదలికలను స్తంభింపజేస్తుంది (రిలాక్స్ చేస్తుంది).
కలల దశ ముగియకముందే లేదా మెదడు కండరాల నియంత్రణను తిరిగి విడుదల చేయకముందే మనం అకస్మాత్తుగా నిద్రలేస్తే ఈ ‘స్లీప్ పెరాలసిస్’ వస్తుంది.
ఆ సమయంలో కళ్లు తెరిచినా శరీర భాగాలను కదల్చలేము. దీనివల్ల ఛాతీపై ఎవరో బరువు పెట్టినట్లు ఒత్తిడి కలగడం, భయం వల్ల కలిగే భ్రమలతో చుట్టూ ఎవరో నిలబడినట్లు అనిపించడం జరుగుతాయి.
ఎందుకు వస్తుంది? ఎవరిలో ఎక్కువ?
సాధారణంగా ఈ స్లీప్ పెరాలసిస్ కొద్ది సెకన్ల నుంచి గరిష్టంగా రెండు నిమిషాల వరకు మాత్రమే ఉంటుంది.
సరైన నిద్ర లేకపోవడం,
అధిక ఒత్తిడి, ఆందోళన,
క్రమం లేని నిద్ర వేళల వల్ల ఇది తరచూ సంభవిస్తుంటుంది.
ముఖ్యంగా నైట్ షిఫ్టులు చేసేవారు, తీవ్ర ఒత్తిడిలో ఉండే విద్యార్థులలో ఈ సమస్య ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.
సారాంశం:
“దెయ్యం తొక్కుతోంది” అనేది ఎటువంటి అతీంద్రియ లేదా చేతబడి లాంటి విషయం కాదు; నిద్ర చక్రంలో మన మెదడుకు, శరీరానికి మధ్య జరిగే తాత్కాలిక సమన్వయ లోపం మాత్రమే. దీనికి అస్సలు భయపడాల్సిన పనిలేదు. ప్రతిరోజూ సరిపడా నిద్రపోవడం, క్రమశిక్షణతో కూడిన నిద్ర వేళలను పాటించడం మరియు మానసిక ఒత్తిడిని తగ్గించుకోవడమే దీనికి అత్యుత్తమ పరిష్కారం.