బ్యాంకు లాకర్లను ఉపయోగిస్తున్న ఖాతాదారులందరూ తెలుసుకోవలసిన అత్యంత ముఖ్యమైన సమాచారం ఇది. లాకర్‌లో ప్రజలు దాచుకున్న వస్తువుల భద్రత, అవి ఒకవేళ పోతే లభించే పరిహారం వంటి విషయాలపై కేంద్ర ప్రభుత్వం స్పష్టతనిచ్చింది.
ఖాతాదారుల ఆందోళన: బ్యాంకు లాకర్లలో భద్రపరిచిన తమ నగలు మరియు ఇతర విలువైన వస్తువుల రక్షణ గురించి ప్రజలు తరచుగా ఆందోళన చెందుతుంటారు. ఈ భయాలను తొలగించడానికి మరియు నిబంధనలను స్పష్టం చేయడానికి కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ లోక్‌సభలో కీలక సమాచారాన్ని పంచుకున్నారు.
నిర్మలా సీతారామన్ వివరణ: బ్యాంకు లాకర్‌లోని వస్తువులు పోతే బ్యాంకుల బాధ్యత ఏమిటి మరియు ఖాతాదారులకు చెల్లించే పరిహారం ఎంత అనే దానిపై ఆమె వివరణ ఇచ్చారు. దీని కోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒక ప్రత్యేక సూత్రాన్ని (Formula) రూపొందించింది, ఇది బ్యాంకులు మరియు ఖాతాదారుల ప్రయోజనాలను కాపాడుతుంది.
పరిహారం లెక్కించే విధానం: బ్యాంకు లాకర్‌లోని వస్తువులు పోతే, దానికి ఇచ్చే పరిహారం వార్షిక అద్దెకు 100 రెట్లుగా నిర్ణయించబడిందని ఆర్థిక మంత్రి స్పష్టం చేశారు. ఉదాహరణకు, మీ లాకర్‌కు మీరు ఏడాదికి ₹3,000 అద్దె చెల్లిస్తుంటే, పొరపాట్లు జరిగి వస్తువులు పోతే బ్యాంక్ మీకు ₹3 లక్షల వరకు పరిహారం చెల్లించడానికి కట్టుబడి ఉంటుంది.
రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) నిబంధన: నష్టపరిహారం చెల్లింపులో పారదర్శకత మరియు స్థిరత్వం కోసం ఈ నిబంధనను తీసుకువచ్చారు. దీనివల్ల లాకర్‌కు ముప్పు ఏర్పడితే ఖాతాదారుడు ఎంత సొమ్ము తిరిగి పొందవచ్చో ముందే తెలుస్తుంది. ఈ వ్యవస్థ మొత్తం భారత రిజర్వ్ బ్యాంక్ యొక్క కఠినమైన మార్గదర్శకాల ప్రకారం పనిచేస్తుంది.
బ్యాంకుల బాధ్యత మరియు గోప్యత: లాకర్‌లో ఉంచే ప్రతి వస్తువుకు ఇన్సూరెన్స్ చేయలేమా అని ప్రజలు అడుగుతుంటారు. దీనికి ఆర్థిక మంత్రి తార్కిక సమాధానం ఇచ్చారు. బ్యాంకు నిబంధనల ప్రకారం, ఒక ఖాతాదారుడు తన లాకర్‌లో ఏమి ఉంచాడో తెలుసుకునే హక్కు బ్యాంకుకు లేదు. ఒకవేళ బ్యాంకులు ఆ వివరాలు అడిగితే అది ఖాతాదారుల వ్యక్తిగత గోప్యతను (Privacy) ఉల్లంఘించినట్లవుతుంది. అందుకే బ్యాంకులు వస్తువులను అంచనా వేయవు, వాటి విలువ కూడా బ్యాంకులకు తెలియదు.
సమగ్ర పరిహారం: ప్రస్తుత చట్టాల ప్రకారం ప్రతి వస్తువును విడివిడిగా అంచనా వేసి ఇన్సూరెన్స్ చేయడం సాధ్యం కాదని నిర్మలా సీతారామన్ తెలిపారు. అందుకే వస్తువుల విలువ ఆధారంగా కాకుండా, లాకర్ అద్దె ఆధారంగా ఒక స్థిరమైన పరిహార నిర్మాణాన్ని ప్రభుత్వం అమలు చేస్తోంది. ఇది దేశంలోని అన్ని ప్రభుత్వ మరియు ప్రైవేట్ రంగ బ్యాంకులకు ఒకేలా వర్తిస్తుంది.