వాషింగ్టన్/న్యూఢిల్లీ: అంతర్జాతీయ ఇంధన మార్కెట్లో కీలక పరిణామాలు చోటుచేసుకుంటున్నాయి. రష్యా, ఇరాన్ దేశాల నుంచి ముడి చమురు కొనుగోలు చేసేందుకు భారత్ సహా ఇతర దేశాలకు కల్పించిన ‘ఆంక్షల మినహాయింపు’ (Sanctions Waivers) గడువును పొడిగించే ప్రసక్తే లేదని అమెరికా ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది. అమెరికా ట్రెజరీ సెక్రటరీ స్కాట్ బెసెంట్ బుధవారం విలేకరుల సమావేశంలో ఈ సంచలన ప్రకటన చేశారు. ఈ నిర్ణయం భారత ఆర్థిక వ్యవస్థపై, ముఖ్యంగా పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలపై తీవ్ర ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉందని ఆర్థిక విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
ఏమిటీ 30 రోజుల మినహాయింపు?
ఫిబ్రవరి చివరలో అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య మొదలైన ఉద్రిక్తతల కారణంగా అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడి చమురు ధరలు బ్యారెల్ ఒక్కంటికి 100 డాలర్ల మార్కును దాటాయి. ఈ నేపథ్యంలో ఇంధన ధరలను స్థిరీకరించేందుకు, మార్చి 11 నాటికే నౌకల్లో లోడ్ అయి సముద్రంలో ఉన్న రష్యా చమురును కొనుగోలు చేసేందుకు భారతీయ రిఫైనరీలకు అమెరికా 30 రోజుల పాటు తాత్కాలిక మినహాయింపునిచ్చింది.
- ముగిసిన గడువు: రష్యా చమురు కొనుగోలుకు ఇచ్చిన ఈ గడువు ఏప్రిల్ 11తో ముగిసింది.
- ఇరాన్ చమురు: ఇరాన్ చమురు కొనుగోలుకు ఇచ్చిన గడువు కూడా ఏప్రిల్ 19తో ముగియనుంది.
- తదుపరి పొడిగింపు లేదు: “మేము రష్యా, ఇరాన్ చమురు కొనుగోళ్లకు సంబంధించిన జనరల్ లైసెన్సులను పునరుద్ధరించడం లేదు. ఇప్పటికే సముద్రంలో ఉన్న చమురును వినియోగించుకోవడం పూర్తయ్యింది” అని స్కాట్ బెసెంట్ స్పష్టం చేశారు.
భారత్పై ప్రభావం ఎంత?
అమెరికా ఆంక్షల మినహాయింపు వల్ల భారత్ అతిపెద్ద లబ్ధిదారుగా నిలిచింది.
- భారీ ఆర్డర్లు: గడువు అమలులోకి వచ్చిన తర్వాత రష్యా నుంచి భారత్ సుమారు 3 కోట్ల బ్యారెళ్ల చమురు కోసం ఆర్డర్లు ఇచ్చింది.
- రిఫైనరీల డైలమా: రిలయన్స్ వంటి ప్రధాన భారతీయ రిఫైనరీ సంస్థలు ఇప్పటికే రోస్నెఫ్ట్, లుకోయిల్ వంటి రష్యన్ సరఫరాదారుల నుంచి కొనుగోళ్లను తగ్గించుకున్నాయి. ఇప్పుడు అమెరికా తాజా నిర్ణయంతో ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను వెతుక్కోవాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది.
అమెరికాలో రాజకీయ ఒత్తిడి.. ట్రంప్ సర్కార్పై విమర్శలు!
ఈ మినహాయింపులను పొడిగించాలని భారత్ వంటి ఆసియా దేశాలు ఒత్తిడి తెచ్చినప్పటికీ, అమెరికాలోని ప్రతిపక్ష డెమోక్రటిక్ పార్టీ నేతలు ట్రంప్ ప్రభుత్వంపై నిప్పులు చెరిగారు.
- వార్ మెషీన్కు నిధులు: “రష్యాకు మినహాయింపులు ఇవ్వడం అంటే పుతిన్ యుద్ధ యంత్రానికి రోజుకు 150 బిలియన్ డాలర్ల అదనపు ఆదాయం కట్టబెట్టడమే. ఉక్రెయిన్ పిల్లలను కిడ్నాప్ చేస్తున్న వారికి ఈ నిధులు వెళ్తున్నాయి” అని సెనేటర్ రిచర్డ్ బ్లూమెంటల్ మండిపడ్డారు.
- చక్ షూమర్ విమర్శలు: డెమోక్రటిక్ సెనేటర్ చక్ షూమర్ స్పందిస్తూ.. రష్యా తన బడ్జెట్ కోతలను రద్దు చేసుకుందంటే, అమెరికా ఇస్తున్న మినహాయింపుల వల్ల దానికి భారీగా లాభం చేకూరుతోందని అర్థమని, ఈ ‘ప్రమాదకరమైన’ విధానాన్ని వెంటనే రద్దు చేయాలని డిమాండ్ చేశారు.
ముందున్న సవాలు..
అమెరికా తన పట్టును బిగించడంతో భారత్ ఇప్పుడు రష్యా, ఇరాన్ కాకుండా ఇతర దేశాల నుంచి చమురు సేకరించాల్సి ఉంటుంది. డిమాండ్ ఎక్కువగా ఉన్న తరుణంలో సరఫరా తగ్గితే, దేశీయ మార్కెట్లో ఇంధన ధరలు పెరగవచ్చు. ఇది ద్రవ్యోల్బణానికి దారితీసే ప్రమాదం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.