ఉపాధి హామీ పథకం పేరుతో కేవలం గుంతలు తీస్తున్నామని చెప్పి కేంద్ర నిధులను దుర్వినియోగం చేయడం ఇకపై కుదరదు. కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన కొత్త నిబంధనల ప్రకారం, ఈ పథకం అమలులో పారదర్శకత పెంచడానికి మరియు నిధుల వినియోగంలో బాధ్యతను పెంచడానికి భారీ మార్పులు చేపట్టింది.
ప్రధాన మార్పులు ఇవే:
- నిధుల కేటాయింపులో మార్పు (Funding Pattern)
గతంలో ఉపాధి హామీ పథకం వేతనాల కోసం అయ్యే ఖర్చును 100% కేంద్ర ప్రభుత్వమే భరించేది. కానీ కొత్త బిల్లు ప్రకారం, ఇకపై 60% నిధులను కేంద్రం ఇస్తుంటే, మిగిలిన 40% నిధులను ఆయా రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలే భరించాల్సి ఉంటుంది. రాష్ట్రాలు తమ ఖజానా నుండి నిధులు వెచ్చించాల్సి రావడం వల్ల, పనులు సక్రమంగా జరుగుతున్నాయో లేదో చూసే బాధ్యత మరియు జవాబుదారీతనం పెరుగుతుందని కేంద్రం భావిస్తోంది. - రాజకీయ ర్యాలీలకు, అనవసర పనులకు చెక్!
ధనవంతుల ఇళ్లలో గడ్డి కోయడం లేదా రాజకీయ పార్టీల ర్యాలీలకు వెళ్లడం వంటి పనులకు ఉపాధి హామీ నిధులను వాడటం ఇకపై నిలిచిపోతుంది. ‘వికసిత్ భారత్ 2047’ లక్ష్యానికి అనుగుణంగా ఈ నిధులను దేశాభివృద్ధికి ఉపయోగించాలని కేంద్రం స్పష్టం చేసింది. - పని దినాల పెంపు (100 నుండి 125 రోజులకు)
ప్రస్తుతం ఏడాదికి 100 రోజుల పని కల్పిస్తుండగా, కొత్త బిల్లు ద్వారా దీనిని 125 రోజులకు పెంచనున్నారు. ఇది కూలీలకు మరింత ఆర్థిక భరోసాను ఇస్తుంది. - వ్యవసాయ సమయాల్లో విరామం
రైతులకు సాగు సమయాల్లో కూలీలు దొరకని సమస్యను పరిష్కరించడానికి రాష్ట్రాలకు ఒక వెసులుబాటు కల్పించారు. పంట కోతలు లేదా విత్తనాలు వేసే సమయాల్లో (ఏడాదిలో గరిష్టంగా 60 రోజుల వరకు) ఉపాధి హామీ పనులను నిలిపివేసే అధికారం రాష్ట్రాలకు ఉంటుంది. - పనుల స్వభావంలో మార్పు (Asset Creation)
గడ్డి కోయడం, పనికిరాని గుంతలు తీయడం వంటి పనుల కంటే.. జల సంరక్షణ, గ్రామీణ మౌలిక సదుపాయాల కల్పన (రోడ్లు, భవనాలు), వాతావరణ మార్పులను తట్టుకునే పనులకు ప్రాధాన్యత ఇస్తారు. శాశ్వత ఆస్తుల (Assets) సృష్టి దీని ప్రధాన ఉద్దేశం. - డిజిటల్ నిఘా మరియు AI
అక్రమాలను అరికట్టడానికి ఆధార్ ఆధారిత చెల్లింపులు, మొబైల్ యాప్ ద్వారా హాజరు మరియు ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) సాంకేతికతను తప్పనిసరి చేయనున్నారు.