మనిషి మద్యానికి ఎందుకు బానిస అవుతాడు? నిపుణుల ఈ సలహాలు మీకు, మీ సన్నిహితులకు ఎంతో మేలు చేస్తాయి!

మద్యపాన వ్యసనం శరీరంలోని దాదాపు అన్ని అవయవాలను దెబ్బతీస్తుంది. దీనివల్ల ఆల్కహాలిక్ ఫ్యాటీ లివర్, అధిక రక్తపోటు (High BP), గుండె సంబంధిత వ్యాధులు వచ్చే అవకాశం ఉంది. ఇది మానసిక ఆరోగ్యంపై కూడా తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది. నరాల బలహీనత వల్ల చేతులు, కాళ్లు వణకడం, జ్ఞాపకశక్తి తగ్గడం, ఒత్తిడి మరియు డిప్రెషన్ వంటి సమస్యలు తలెత్తుతాయి.

మద్యం అలవాటు కావడానికి గల కారణాలు:

1. న్యూరోకెమికల్ ఎఫెక్ట్ (Neurochemical Effect): ఎయిమ్స్ (AIIMS) డాక్టర్ అరుణ్ పాండే తెలిపిన వివరాల ప్రకారం.. మద్యపాన వ్యసనం వెనుక మెదడులోని న్యూరోకెమికల్ మార్పులు ఉంటాయి. ముఖ్యంగా డొపమైన్ (Dopamine) మరియు సెరోటోనిన్ (Serotonin) అనే హార్మోన్లు (వీటిని ‘ఫీల్ గుడ్’ కెమికల్స్ అంటారు) దీనికి కారణం. మద్యం తాగినప్పుడు ఇవి విడుదలయ్యి తాత్కాలికంగా ఆనందాన్ని ఇస్తాయి. దీనివల్ల మెదడు పదేపదే ఆ ఆనందం కోసం మద్యం వైపు మొగ్గు చూపుతుంది.

2. సహనం మరియు ఆధారపడటం (Tolerance and Dependency): ఒక వ్యక్తి క్రమంగా మద్యం తాగే కొద్దీ, శరీరానికి ఆ మోతాదు సరిపోదు. ఎక్కువ తాగితేనే ఆ కిక్కు వస్తుంది (దీనినే టాలరెన్స్ అంటారు). ఈ క్రమంలో వ్యక్తి తనపై తన నియంత్రణను కోల్పోయి మద్యానికి బానిస అవుతాడు. ఇది నైతిక సమస్య కాదు, ఒక వైద్యపరమైన మానసిక సమస్య అని గుర్తించాలి.

3. ఒత్తిడి మరియు సెల్ఫ్ మెడికేషన్: డిప్రెషన్, ఆందోళన, నిద్రలేమి లేదా పని ఒత్తిడి వల్ల వచ్చే కలహాలను మర్చిపోవడానికి చాలామంది మద్యాన్ని ‘సెల్ఫ్ మెడికేషన్’ (సొంత వైద్యం)లా భావిస్తారు. తాగినప్పుడు తాత్కాలికంగా ఉపశమనం లభించడంతో మెదడు ఆ అలవాటును పదేపదే చేయమని ప్రేరేపిస్తుంది.

4. అనువంశికత (Genetics): తండ్రికి అలవాటు ఉంటే కొడుకుకు నేరుగా వస్తుందని చెప్పలేము కానీ, అటువంటి కుటుంబాల్లోని తర్వాతి తరానికి మద్యపాన వ్యసనం వచ్చే అవకాశం సాధారణం కంటే ఎక్కువగా ఉంటుందని పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి.

5. సామాజిక సంస్కృతి: మీరు పనిచేసే చోట లేదా స్నేహితుల బృందంలో మద్యం తాగే వారు ఎక్కువగా ఉంటే, ఆ ప్రభావం మీపై పడుతుంది. “కొంచెం తాగితే ఏమవుతుందిలే” అని మొదలై, అది నియంత్రణ కోల్పోయే స్థాయికి చేరుకుంటుంది.

వ్యసనం నుండి బయటపడటం ఎలా? (నిపుణుల సలహాలు)

• దూరంగా ఉండటం: మద్యానికి దూరంగా ఉండటమే అత్యుత్తమ మార్గం. ఎందుకంటే అందరిలోనూ ఆ అలవాటును మానుకోగల దృఢ నిశ్చయం (Willpower) ఉండకపోవచ్చు.
• ఆరోగ్యకరమైన జీవనశైలి: ధ్యానం (Meditation), వ్యాయామం లేదా యోగా క్రమబద్ధంగా చేయడం వల్ల ఒత్తిడి తగ్గుతుంది. ఆరోగ్యకరమైన ఆహారం తీసుకోవడం వల్ల శరీరానికి శక్తి లభిస్తుంది.
• మంచి స్నేహం: మత్తు పదార్థాలకు దూరంగా ఉండే వ్యక్తులతో స్నేహం చేయడం వల్ల మీరు కూడా ఆ అలవాట్ల బారిన పడకుండా ఉండవచ్చు.
• వైద్య సహాయం: ఇది తీవ్రమైన సమస్యగా మారినప్పుడు సంకోచించకుండా సైకియాట్రిస్ట్ లేదా డీ-అడిక్షన్ సెంటర్లను సంప్రదించి చికిత్స తీసుకోవాలి.