కోల్కతా: పశ్చిమ బెంగాల్లో మే 4న వెలువడిన ఫలితాలు 15 ఏళ్ల మమతా పాలనకు ముగింపు పలికాయి. అయితే, కొత్త ప్రభుత్వం ఏర్పాటు అంత సులభంగా సాగేలా కనిపించడం లేదు.
భారీ మెజారిటీ సాధించిన భారతీయ జనతా పార్టీ మే 9న ప్రమాణ స్వీకారానికి సిద్ధమవుతుండగా, గవర్నర్ ఆర్.ఎన్. రవి అసెంబ్లీని రద్దు చేసిన నేపథ్యంలో మమతా బెనర్జీ తదుపరి అడుగుపై సర్వత్రా ఆసక్తి నెలకొంది. ఒకవేళ మమత సుప్రీంకోర్టు తలుపు తడితే, బీజేపీ ప్రమాణ స్వీకారంపై ఎలాంటి ప్రభావం ఉంటుంది? ఒక పిటిషన్ బెంగాల్ రాజకీయ చిత్రాన్ని మార్చగలదా? రాజ్యాంగ నిబంధనలు ఏం చెబుతున్నాయో చూద్దాం.
మమత రాజీనామా నిరాకరణ – రాజ్యాంగ సంక్షోభం
సాధారణంగా ఎన్నికల్లో ఓడిపోయిన ముఖ్యమంత్రి నైతిక బాధ్యత వహిస్తూ రాజీనామా చేస్తారు. కానీ మమతా బెనర్జీ ఈ సంప్రదాయాన్ని కాదని, పదవిని వదలడానికి నిరాకరించారు. కాళీఘాట్లో జరిగిన సమావేశంలో ఈ ఫలితాలను ‘దోచుకున్న తీర్పు’ (Looted Mandate) అని ఆమె అభివర్ణించారు. తాను రాజీనామా చేయనని, కావాలంటే తనను ‘బహిష్కరించాలని’ బీజేపీకి సవాలు విసిరారు. ఎన్నికల ప్రక్రియలో అక్రమాలు జరిగాయని, విచారణ జరిగే వరకు పదవిలోనే ఉంటానని ఆమె పట్టుబట్టారు. ఇది ఆధునిక భారత చరిత్రలోనే అరుదైన రాజ్యాంగ ప్రతిష్ఠంభనకు దారితీసింది.
ఆర్టికల్ 174 అస్త్రాన్ని గవర్నర్ ఎందుకు ప్రయోగించారు?
మమత రాజీనామా చేయకపోవడంతో గవర్నర్ ఆర్.ఎన్. రవి క్రియాశీలకంగా వ్యవహరించి రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 174(2)(బి)ని ఉపయోగించారు. మే 7న ఆయన అసెంబ్లీని రద్దు చేస్తూ ఉత్తర్వులు జారీ చేశారు. కొత్త అసెంబ్లీకి ప్రజలు స్పష్టమైన తీర్పు ఇచ్చినప్పుడు, పాత కేబినెట్ మరియు అసెంబ్లీ ఉనికిని ముగించే అధికారం గవర్నర్కు ఉంటుందని నిపుణులు చెబుతున్నారు. దీనితో మమత కేబినెట్ సాంకేతికంగా రద్దయింది. అయితే టీఎంసీ దీనిని కోర్టులో సవాలు చేయాలని భావిస్తోంది.
సుప్రీంకోర్టు ప్రమాణ స్వీకారాన్ని ఆపగలదా?
మమత పిటిషన్పై మే 9న జరగాల్సిన ప్రమాణ స్వీకారంపై కోర్టు స్టే (Stay) ఇవ్వగలదా? అనే ప్రశ్న తలెత్తుతోంది. న్యాయ నిపుణుల ప్రకారం.. ‘ప్రచండ మెజారిటీ’ వచ్చిన ప్రజా తీర్పులో కోర్టు సాధారణంగా జోక్యం చేసుకోదు. బీజేపీకి 207 మంది ఎమ్మెల్యేల మద్దతు ఉన్నప్పుడు ప్రభుత్వం ఏర్పాటు ప్రక్రియను కోర్టు అడ్డుకోదు. అయితే, ప్రక్రియలో భారీ రాజ్యాంగ లోపాలు లేదా అక్రమాలకు బలమైన ఆధారాలు ఉంటే తప్ప కోర్టు ‘యథాతథ స్థితి’ (Status Quo) ఆదేశాలు ఇవ్వదు. కానీ అలా జరగడం చాలా కష్టమని భావిస్తున్నారు.
మమతా బెనర్జీ ‘లీగల్ యాక్టివిజం’ మరియు భవిష్యత్ ప్రణాళిక
మమత కేవలం కోర్టుకు వెళ్లడమే కాకుండా, తన ‘లీగల్ ప్రాక్టీస్’ను మళ్ళీ ప్రారంభిస్తానని సూచనప్రాయంగా తెలిపారు. తన ఓటమిని ‘బ్లాక్ డే’గా పరిగణిస్తూ ప్రజల్లోకి వెళ్లాలని ఆమె నిర్ణయించుకున్నారు. ఎన్నికల కమిషన్ మరియు కేంద్ర బలగాల పాత్రపై ఆమె సుప్రీంకోర్టులో ప్రశ్నలు లేవనెత్తవచ్చు. ప్రమాణ స్వీకారాన్ని ఆపగలిగితే అది తమ నైతిక విజయమని టీఎంసీ భావిస్తోంది. కానీ బీజేపీకి ఉన్న స్పష్టమైన మెజారిటీ మమతకు చట్టపరమైన అవకాశాలను చాలా పరిమితం చేసింది.
బిజెపి ఏర్పాట్లు మరియు రాజ్భవన్ వైఖరి
మరోవైపు, బీజేపీ మే 9న జరగబోయే ప్రమాణ స్వీకారానికి ఏర్పాట్లు పూర్తి చేసింది. అమిత్ షా వంటి కేంద్ర నాయకులు ఇప్పటికే కోల్కతా చేరుకున్నారు. రాజ్భవన్ కూడా కొత్త ప్రభుత్వానికి స్వాగతం పలకడానికి సిద్ధంగా ఉంది. మే 9న బ్రిగేడ్ పరేడ్ గ్రౌండ్లో కాషాయ జెండా ఎగురుతుందా లేక కోర్టు ఆదేశం ఏదైనా అడ్డంకిగా మారుతుందా అని బెంగాల్ ప్రజలు ఎదురుచూస్తున్నారు.
బెంగాల్ ఆట మలుపు తిరుగుతుందా?
దీనికి అవకాశం చాలా తక్కువ. రాజ్యాంగపరంగా బీజేపీ బలంగా ఉంది. మమతా బెనర్జీ పోరాటం భవిష్యత్ రాజకీయాల కోసం పునాది వేయడమేనని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. ఈ పరిణామాలను ‘ప్రజాస్వామ్య హత్య’గా ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లాలని ఆమె చూస్తున్నారు. ఒకవేళ సుప్రీంకోర్టు పిటిషన్ను తిరస్కరిస్తే, బీజేపీ నిరాటంకంగా అధికారాన్ని చేపడుతుంది. అందరి కళ్లు రేపటి (మే 9) రోజుపైనే ఉన్నాయి.