బంగ్లాదేశ్ వరుసగా తన హద్దులను దాటుతోంది. నిజానికి, బంగ్లాదేశ్‌లోని జూట్ (జనపనార) పరిశ్రమ పూర్తిగా భారత్ పైన ఆధారపడి నడుస్తుందన్న విషయం చాలా తక్కువ మందికి తెలుసు. ముఖ్యంగా జనపనార సాగుకు అవసరమైన విత్తనాల కోసం బంగ్లాదేశ్ పూర్తిగా భారత్‌పైనే ఆధారపడుతోంది.
అత్యుత్తమ నాణ్యత కలిగిన, వ్యాధి నిరోధక శక్తి ఉన్న జూట్ విత్తనాలను భారత్ అక్కడికి ఎగుమతి చేస్తుంది. తిరిగి ఆ విత్తనాల ద్వారా పండించిన బంగ్లాదేశ్ జనపనారను భారత్ పెద్ద మొత్తంలో కొనుగోలు చేస్తుంది. అయితే, ఏ విత్తనాలనైతే భారత్ నుండి కొనుగోలు చేసిందో, ఇప్పుడు అదే భారత్‌ను ఇబ్బంది పెట్టేందుకు బంగ్లాదేశ్ ప్రయత్నిస్తోంది. ప్రపంచంలోనే అత్యధికంగా (సుమారు ఏడాదికి 2 మిలియన్ టన్నులు) జనపనారను ఉత్పత్తి చేసే దేశం భారత్ అయినప్పటికీ, భారతీయ మిల్లులు బంగ్లాదేశ్ నుంచి వచ్చే ముడి జనపనారపై చాలా వరకు ఆధారపడి ఉన్నాయి. ఈ బలహీనతను ఆసరాగా చేసుకుని, సెప్టెంబర్ 2025లో బంగ్లాదేశ్ భారత్‌కు ముడి జనపనార ఎగుమతిని నిలిపివేసింది.
ఈ నిర్ణయానికి కారణం ఏమిటి? బంగ్లాదేశ్ నుంచి వచ్చే తయారైన జూట్ ఉత్పత్తుల (Finished Goods) దిగుమతిని భారత్ నిలిపివేసినందుకు ప్రతీకారంగా బంగ్లాదేశ్ ఈ చర్య తీసుకుంది. అయితే భారత్ ఆ నిర్ణయం తీసుకోవడానికి బలమైన కారణం ఉంది. బంగ్లాదేశ్ తయారీదారులు భారత్‌లో జూట్ ఉత్పత్తులను అత్యంత తక్కువ ధరలకు ‘డంపింగ్’ చేస్తున్నారు. దీనివల్ల భారతీయ జూట్ మార్కెట్ దెబ్బతింటోంది, మిల్లులు నష్టాల్లోకి వెళ్తున్నాయి మరియు లక్షలాది మంది కార్మికుల ఉపాధి ప్రమాదంలో పడింది. అందుకే భారత్ ఈ నిర్ణయం తీసుకోవాల్సి వచ్చింది. అంటే, వ్యాపారం పేరుతో ఎవరైనా దెబ్బతీయాలని చూస్తే, దానికి బదులు కూడా వ్యాపారం ద్వారానే ఇవ్వాలని భారత్ భావించింది.
ప్రస్తుత పరిస్థితి మరియు ప్రభావం: బంగ్లాదేశ్ ముడి జనపనార సరఫరాను నిలిపివేయడంతో, భారతీయ మిల్లులు ఖరీదైన దేశీయ జనపనారను వాడటం మొదలుపెట్టాయి. దీనివల్ల ఉత్పత్తి వ్యయం పెరిగింది మరియు కొన్ని ఫ్యాక్టరీల్లో ఉత్పత్తి తగ్గింది. అయితే, ఇది స్వల్పకాలిక ఇబ్బంది మాత్రమేనని నిపుణులు చెబుతున్నారు. దీర్ఘకాలంలో భారత పరిశ్రమలు పూర్తిగా స్వదేశీ జనపనారపైనే ఆధారపడేలా మార్పులు జరుగుతున్నాయి.
భారత్ బంగ్లాదేశ్ కంటే ఎక్కువ జనపనారను ఉత్పత్తి చేస్తున్నప్పటికీ, ధరల విషయంలో పోటీ ఇవ్వలేకపోవడానికి కారణం ‘సబ్సిడీ’. బంగ్లాదేశ్ ప్రభుత్వం అక్కడి రైతులకు భారీగా సబ్సిడీలు, లాజిస్టిక్స్‌లో మినహాయింపులు మరియు ఎగుమతి ప్రోత్సాహకాలు ఇస్తుంది. కేవలం జూట్ విత్తనాలే కాకుండా, బంగ్లాదేశ్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు వెన్నెముకగా ఉన్న అన్ని సరఫరా గొలుసులపై (Supply Chains) భారత్ కఠిన చర్యలు తీసుకోవాలని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.