నేడు చిన్న పూల అంగడి మొదలుకొని పెద్ద పెద్ద షాపింగ్ మాల్స్ వరకు అన్ని దుకాణాలలోనూ ప్రజలు యూపీఐ (UPI) ద్వారానే నగదు లావాదేవీలు నిర్వహిస్తున్నారు. వ్యాపారులు సైతం యూపీఐ లావాదేవీలనే ఇష్టపడుతున్నారు. ఈ నేపథ్యంలో, యూపీఐ లావాదేవీలపై మర్చంట్ (వ్యాపార) ఛార్జీలను నిర్ణయించే అవకాశం ఉన్నట్లు కేంద్ర ప్రభుత్వ వర్గాలు చెబుతున్నాయి. దీనికి సంబంధించిన నిబంధనలను రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) త్వరలోనే ప్రకటించవచ్చని కూడా అంటున్నారు.
భారతదేశంలో నేడు నగదు లావాదేవీల కంటే యూపీఐ లావాదేవీలే అత్యధికంగా జరుగుతున్నాయి. నేషనల్ పేమెంట్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (NPCI) ద్వారా గత 2016వ సంవత్సరంలో ప్రవేశపెట్టబడిన ఈ యూపీఐ సాంకేతికతే నేడు మొత్తం భారతదేశాన్ని శాసిస్తోంది. ఉదయం టీ తాగడానికి టీకొట్టుకు వెళ్లడం దగ్గరి నుండి, రాత్రి హోటల్లో భోజనం చేయడం వరకు అన్నీ యూపీఐ ద్వారానే అనే స్థాయికి ఇది వృద్ధి చెందింది.
ఎలాంటి అదనపు ఛార్జీలు లేకుండా, 24 గంటల పాటు, కేవలం ఒక్క క్షణంలో ఒక బ్యాంక్ ఖాతా నుండి మరో బ్యాంక్ ఖాతాకు కేవలం మొబైల్ నంబర్ సహాయంతోనే నేరుగా డబ్బు పంపవచ్చు. భారతదేశానికి చెందిన ఈ యూపీఐ విధానాన్ని సింగపూర్, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ (UAE), ఫ్రాన్స్ వంటి పలు దేశాలు కూడా ఉపయోగిస్తున్నాయి.
ప్రస్తుతం భారతదేశంలో గూగుల్ పే (Google Pay), ఫోన్ పే (PhonePe), పేటీఎం (Paytm) వంటి యూపీఐ యాప్ల ద్వారా జరిగే నగదు లావాదేవీలపై 5 నుండి 7 బేసిస్ పాయింట్ల వరకు కొత్త ఛార్జీలను వసూలు చేయడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆలోచిస్తున్నట్లు సమాచారం అందుతోంది. రిజర్వ్ బ్యాంక్ మరియు నేషనల్ పేమెంట్స్ కార్పొరేషన్ వర్గాలు తెలిపిన వివరాల ప్రకారం.. ఈ కొత్త మర్చంట్ ఛార్జీలు 0.05 శాతం నుండి 0.07 శాతం వరకు విధించే అవకాశం ఉంది.
ఉదాహరణకు, ఒక దుకాణంలో ₹10 వేల విలువైన వ్యాపారం జరిగితే, దానికి గరిష్టంగా ₹5 నుండి ₹7 వరకు ఛార్జీ వసూలు చేసే అవకాశం ఉంది.
ఈ కొత్త ఛార్జీల విధానం సాధారణ ప్రజలకు లేదా ఒక వ్యక్తి మరొక వ్యక్తికి పంపుకునే (P2P) నగదు లావాదేవీలకు రికార్డు స్థాయిలో వర్తించదని చెబుతున్నారు. ఇది దుకాణాలలో ఉండే క్యూఆర్ కోడ్ (QR Code) ద్వారా జరిగే పెద్ద ఎత్తున వ్యాపార లావాదేవీలకు (P2M) మాత్రమే విధించడానికి ప్రణాళికలు జరుగుతున్నాయట.
భారతదేశంలో ప్రస్తుతం యూపీఐ లావాదేవీలు పూర్తిగా ఉచితంగా అందించబడుతున్నాయి. దీనికి సంబంధించిన మౌలిక సదుపాయాలు మరియు సాంకేతిక ఖర్చులను బ్యాంకులు, గూగుల్ పే, ఫోన్ పే వంటి సంస్థలే భరిస్తున్నాయి. డిజిటల్ నగదు లావాదేవీల మౌలిక సదుపాయాలను మరింత బలోపేతం చేయడానికి, బ్యాంకుల నిర్వహణ ఖర్చులను సర్దుబాటు చేయడానికి ఈ అత్యల్ప ఛార్జీల విధానాన్ని తీసుకురావాలని ఆర్థిక శాఖ పరిశీలిస్తోందట. త్వరలోనే దీనిపై అధికారిక ప్రకటన వెలువడవచ్చని అంటున్నారు.