ముంబై: డిజిటల్ విప్లవంతో నగదు లావాదేవీలు వేగవంతమైనప్పటికీ, అదే స్థాయిలో సైబర్ నేరాలు కూడా పెరిగిపోతుండటం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. గత ఏడాదిలో డిజిటల్ మోసాల వల్ల దేశవ్యాప్తంగా ప్రజలు ఏకంగా రూ. 22,900 కోట్ల మేర నష్టపోయారు. ఈ నేపథ్యంలో, సామాన్యుల సొమ్మును కాపాడేందుకు రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) ఒక సంచలన నిర్ణయం తీసుకోబోతోంది. రూ. 10,000 కంటే ఎక్కువ మొత్తంలో చేసే యూపీఐ మరియు ఐఎంపీఎస్ (IMPS) లావాదేవీలపై గంట పాటు ‘టైమ్ గ్యాప్’ విధించే ఆలోచనలో ఉంది.
ఏమిటీ కొత్త నిబంధన? ఎందుకు ఈ గంట సమయం?
ప్రస్తుతం యూపీఐ లేదా ఐఎంపీఎస్ ద్వారా నగదు పంపగానే సెకన్ల వ్యవధిలోనే అవతలి వ్యక్తి ఖాతాలోకి చేరిపోతోంది. పొరపాటున తప్పుడు వ్యక్తికి పంపినా లేదా మోసగాళ్ల చేతిలో చిక్కినా, ఆ డబ్బును వెనక్కి తెచ్చుకోవడం అసాధ్యంగా మారుతోంది. అందుకే ఆర్బీఐ ఈ కొత్త నిబంధనను తెరపైకి తెచ్చింది:
- లావాదేవీ రద్దు చేసుకునే వెసులుబాటు: మీరు ఒక వ్యక్తికి రూ. 10,000 కంటే ఎక్కువ పంపితే, ఆ నగదు వెంటనే వారి ఖాతాలో జమ అవ్వదు. గంట తర్వాతే బదిలీ అవుతుంది.
- భద్రత: ఈ మధ్యలో మీరు పంపిన నగదు తప్పుడు ఖాతాకు వెళ్ళిందని గుర్తించినా లేదా మోసపోయామని తెలిసినా.. ఆ లావాదేవీని రద్దు (Cancel) చేసుకునే అవకాశం వినియోగదారుడికి కల్పిస్తారు.
పరిమితులు మరియు మినహాయింపులు
ఆర్బీఐ ప్రతిపాదించిన ఈ నిబంధన అన్ని లావాదేవీలకు వర్తించదు:
- చిన్న లావాదేవీలు: రూ. 10,000 కంటే తక్కువ మొత్తంలో చేసే నగదు బదిలీలకు ఈ నియమం వర్తించదు. అవి యధావిధిగా తక్షణమే పూర్తవుతాయి.
- 28 లక్షల కేసులు: గతేడాది డిజిటల్ మోసాలకు సంబంధించి దేశవ్యాప్తంగా సుమారు 28 లక్షల కేసులు నమోదయ్యాయి. ఈ గణాంకాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని వినియోగదారుల భద్రతే పరమావధిగా ఆర్బీఐ ఈ నిర్ణయం తీసుకోనుంది.
మే 8 లోపు మీ అభిప్రాయం చెప్పవచ్చు!
ఈ కొత్త నిబంధనలపై రిజర్వ్ బ్యాంక్ ప్రజల నుంచి మరియు బ్యాంకింగ్ రంగ నిపుణుల నుంచి అభిప్రాయాలను కోరుతోంది.
- అభిప్రాయ సేకరణ: ఈ ప్రతిపాదనపై ప్రజలు తమ సలహాలను లేదా అభ్యంతరాలను మే 8వ తేదీ వరకు ఆర్బీఐకి తెలియజేయవచ్చు. అందరి సూచనలను పరిగణనలోకి తీసుకున్న తర్వాతే తుది మార్గదర్శకాలను విడుదల చేస్తారు.
ముగింపు: వేగం కంటే ప్రాణం (డబ్బు) ముఖ్యం అనే సూత్రాన్ని ఆర్బీఐ అమలు చేయాలని చూస్తోంది. లావాదేవీ గంట ఆలస్యమైనా పర్వాలేదు కానీ, కష్టపడి సంపాదించిన సొమ్ము మోసగాళ్ల పాలు కాకూడదన్నదే ఈ నిర్ణయం వెనుక ఉన్న అసలు ఉద్దేశం. అయితే, అత్యవసర సమయాల్లో నగదు పంపేవారికి ఈ ‘వన్ అవర్ గ్యాప్’ కొంత ఇబ్బందికరంగా మారే అవకాశం ఉంది.