భారతదేశం సుమారు 3.25 లక్షల కోట్ల రూపాయలతో ఫ్రాన్స్ నుండి 114 రాఫెల్ విమానాలను కొనుగోలు చేసే దిశగా వేగంగా అడుగులు వేస్తోంది. ఇది ప్రపంచ ఆయుధ మార్కెట్లోనే అతిపెద్ద ఒప్పందాలలో ఒకటి కానుంది. ఈ నేపథ్యంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా రాఫెల్ సామర్థ్యం గురించి, అమెరికాకు చెందిన ఎఫ్-35 (F-35) విమానాలతో దీని పోలికల గురించి చర్చ జరుగుతోంది. అయితే, ఇదే సమయంలో రాఫెల్‌కు ఒక చేదు వార్త ఎదురైంది. సుమారు 29 వేల కోట్ల రూపాయల విలువైన ఒక ఒప్పందాన్ని రాఫెల్ కోల్పోయింది.
అసలేం జరిగింది? దక్షిణ అమెరికా దేశమైన కొలంబియా తన వాయుసేన కోసం రాఫెల్ విమానాలను కొనుగోలు చేస్తుందని ఫ్రాన్స్‌కు చెందిన ‘దసో ఏవియేషన్’ (Dassault Aviation) ఆశించింది. కొలంబియా తన పాత యుద్ధ విమానాలను మార్చాలని నిర్ణయించుకుంది. దీనిపై దసో మరియు కొలంబియా మధ్య సుమారు 2.96 బిలియన్ పౌండ్లు (దాదాపు ₹27,000 – ₹29,000 కోట్లు) విలువైన ఒప్పందం దాదాపు ఖరారైంది. ఒకవేళ ఈ డీల్ కుదిరితే, కొలంబియా వాయుసేనలో ఇజ్రాయెలీ కిర్ జెట్ల స్థానంలో రాఫెల్ వచ్చేవి. కానీ, అనూహ్యంగా కొలంబియా ప్రభుత్వం రాఫెల్‌ను కాదని, స్వీడన్‌కు చెందిన ‘గ్రిపెన్’ (Gripen) విమానాలను ఎంచుకుంది.
రాఫెల్ కాదని, గ్రిపెన్ ఎందుకు? స్వీడన్ కంపెనీ కొలంబియాకు అనేక ఆకర్షణీయమైన ఆఫర్లను ఇచ్చింది. దీర్ఘకాలిక పారిశ్రామిక సహకారం, సాంకేతిక బదిలీ (Technology Transfer), మరియు స్థానికంగా విమానాలను అసెంబ్లీ చేసే అవకాశం వంటివి ఇందులో ఉన్నాయి. రాఫెల్ లేదా యూరోఫైటర్ టైఫూన్ వంటి విమానాలతో పోలిస్తే, గ్రిపెన్ నిర్వహణ ఖర్చు (Maintenance Cost) చాలా తక్కువ. మధ్యస్థాయి వాయుసేనలకు గ్రిపెన్ ఒక ‘స్మార్ట్ ఫైటర్ జెట్’ అని నిరూపించుకుంది. కేవలం విమానాలను కొనడమే కాదు, వాటిని నడపడానికి అయ్యే ఖర్చును భరించడం కూడా ముఖ్యమని కొలంబియా భావించింది.
రాఫెల్ క్రేజ్ తగ్గుతోందా? కొలంబియా ఇచ్చిన ఈ షాక్ వల్ల రాఫెల్ క్రేజ్ తగ్గుతోందా అనే సందేహాలు రావచ్చు. గతంలో 2021లో కూడా ఆస్ట్రేలియా సబ్ మెరైన్ ఒప్పందంలో ఫ్రాన్స్‌ను కాదని అమెరికా-యూకేలకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చింది. అయితే, వీటి ఆధారంగా రాఫెల్ పనితీరును తక్కువ అంచనా వేయలేం. రాఫెల్‌కు యూరోప్ వెలుపల అనేక దేశాల నుండి భారీ ఆర్డర్లు ఉన్నాయి. అందులో భారతదేశం ప్రధానమైనది. ప్రస్తుతం రాఫెల్ ఆర్డర్ బుక్ నిండుగా ఉంది. ఇప్పటివరకు సుమారు 300 విమానాలు తయారయ్యాయి. ఈజిప్ట్, ఖతార్, గ్రీస్, క్రొయేషియా మరియు యూఏఈ వంటి దేశాలు రాఫెల్‌ను వాడుతున్నాయి.
భారతదేశం 114 యుద్ధ విమానాల కొనుగోలు భారత్ ఇప్పటికే వాయుసేన కోసం 36, నావికాదళం కోసం 26 రాఫెల్ విమానాల కొనుగోలు పూర్తి చేసింది. ఇప్పుడు కొత్తగా 114 యుద్ధ విమానాల కోసం సుమారు 3.25 లక్షల కోట్ల రూపాయల డీల్ సిద్ధమవుతోంది. ఒకవేళ ఈ ఒప్పందం కుదిరితే, ఫ్రాన్స్ తర్వాత ప్రపంచంలోనే అత్యధిక సంఖ్యలో రాఫెల్ విమానాలను నడిపే దేశంగా భారత్ అవతరిస్తుంది.