ఒకవేళ మీ ఇంట్లో ఇంకా రూ. 2,000 నోట్లు ఉన్నట్లయితే, ఆందోళన చెందాల్సిన అవసరం లేదు. ఈ నోటు ఇప్పటికీ ‘లీగల్ టెండర్’ (చట్టబద్ధమైన చెలామణిలో ఉన్నది) అని, అంటే లావాదేవీలకు ఇప్పటికీ చెల్లుబాటు అవుతుందని రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) స్పష్టం చేసింది.
2023లో వీటిని చలామణి నుండి ఉపసంహరించినప్పటికీ, ప్రజలు ఇప్పటికీ ఆర్బీఐ నిర్దేశించిన మార్గాల ద్వారా వీటిని డిపాజిట్ చేయవచ్చు లేదా మార్చుకోవచ్చు. ఇప్పటివరకు లక్షల కోట్ల విలువైన నోట్లు తిరిగి ఆర్బీఐకి చేరాయి.
రూ. 2000 నోటును ఎందుకు ఉపసంహరించారు? కరెన్సీ నిర్వహణలో భాగంగా 2023 మే 19న ఆర్బీఐ ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది. 2016 నోట్ల రద్దు తర్వాత నగదు లభ్యతను వేగంగా పెంచడానికి ఈ రూ. 2,000 నోట్లను ప్రవేశపెట్టారు. ఇతర డినామినేషన్ నోట్లు సరిపడా అందుబాటులోకి రావడంతో, రూ. 2,000 నోటు తన లక్ష్యాన్ని పూర్తి చేసుకుందని భావించి వీటిని ఉపసంహరించారు. 2023 అక్టోబర్ 7 వరకు బ్యాంకులు వీటిని స్వీకరించగా, ఆ తర్వాత ఆ సదుపాయాన్ని కేవలం ఆర్బీఐ కార్యాలయాలకు మాత్రమే పరిమితం చేశారు.
రూ. 2,000 నోట్లను ఎలా మార్చుకోవాలి లేదా డిపాజిట్ చేయాలి? మీ దగ్గర ఇంకా ఈ నోట్లు ఉంటే ఈ క్రింది పద్ధతులను అనుసరించవచ్చు:
- ఆర్బీఐకి చెందిన 19 ఇష్యూ ఆఫీసులలో దేనికైనా నేరుగా వెళ్లి ఈ నోట్లను మార్చుకోవచ్చు.
- ఈ ఆర్బీఐ కార్యాలయాల్లో మీ బ్యాంక్ ఖాతాలో నేరుగా డిపాజిట్ చేయవచ్చు.
- దేశంలోని ఏ పోస్టాఫీసు నుండైనా ‘ఇండియా పోస్ట్’ ద్వారా ఆర్బీఐ ఇష్యూ ఆఫీసుకు నోట్లను పంపవచ్చు. ఆ నోట్లు అందిన తర్వాత, పంపిన వ్యక్తి బ్యాంకు ఖాతాలో ఆ మొత్తాన్ని జమ చేస్తారు.
చలామణిలో తగ్గిన నోట్లు: ఆర్బీఐ గణాంకాల ప్రకారం, ఉపసంహరణ సమయంలో రూ. 3.56 లక్షల కోట్ల విలువైన రూ. 2,000 నోట్లు చలామణిలో ఉండగా, 2026 ఏప్రిల్ 30 నాటికి అవి రూ. 5,451 కోట్లకు పడిపోయాయి. చలామణిలో ఉన్న నోట్లలో 98.47% ఇప్పటికే తిరిగి ఆర్బీఐకి చేరాయి.
గుర్తుంచుకోవాల్సిన అంశం: రూ. 2,000 నోట్లు ఇప్పటికీ చెల్లుబాటు అవుతాయి, కానీ సాధారణ బ్యాంకింగ్ ఛానెళ్ల ద్వారా వీటిని మార్చుకోవడం సాధ్యం కాదు. కాబట్టి, ఎవరి దగ్గరైనా ఈ నోట్లు ఉంటే, కేవలం ఆర్బీఐ ఇష్యూ ఆఫీసుల ద్వారా లేదా ఇండియా పోస్ట్ ద్వారా మాత్రమే వాటిని డిపాజిట్ చేయాల్సి ఉంటుంది.