సాధారణ ప్రజలకు వైద్యుల ప్రిస్క్రిప్షన్పై రాసిన పదాలు అర్థం చేసుకోవడం చాలా కష్టం. కొన్నిసార్లు మందుల పేర్లు గుర్తించినా, వ్యాధి నిర్ధారణ లేదా చికిత్సకు సంబంధించిన ఇతర వివరాలు అర్థం కావు. ఆధునిక వైద్యంలో లాటిన్, గ్రీకు మూలాలున్న సంక్షిప్త పదాలను వాడటమే ఇందుకు కారణం. ఈ కోడ్స్ వెనుక ఉన్న అర్థాలను ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం:
ముఖ్యమైన వైద్య సంకేతాలు – వాటి అర్థాలు:
- Rx (Prescription): ఇది లాటిన్ పదం ‘Recipe’ నుండి వచ్చింది. దీని అర్థం “తీసుకోండి” లేదా “సూచించడమైనది”. అంటే వైద్యులు మీకు ఈ మందులను వాడమని సిఫార్సు చేస్తున్నారని అర్థం. పురాతన కాలంలో ‘R’ పక్కన ఉన్న ‘x’ గుర్తును రోమన్ దేవుడు జుపిటర్ సంకేతంగా భావించేవారు, ఆరోగ్యం కోసం చేసే ప్రార్థనగా దీనిని రాసేవారు.
- Dx (Diagnosis): దీని అర్థం “వ్యాధి నిర్ధారణ”. రోగికి ఉన్న అనారోగ్యాన్ని గుర్తించడాన్ని ఇది సూచిస్తుంది. గ్రీకు పదం ‘డయాగ్నోస్కీన్’ నుండి ఇది వచ్చింది. లక్షణాలు మరియు పరీక్షల ఆధారంగా వ్యాధికి ఒక పేరును ఖరారు చేయడాన్ని Dx అంటారు.
- Sx (Symptoms): దీని అర్థం “లక్షణాలు”. రోగి అనుభవిస్తున్న బాధలు (నొప్పి, జ్వరం, తల తిరగడం వంటివి) వివరించడానికి Sx ఉపయోగిస్తారు. వ్యాధిని (Dx) గుర్తించడానికి లక్షణాల విశ్లేషణే మొదటి అడుగు.
- Tx (Treatment): దీని అర్థం “చికిత్స” లేదా చికిత్సా ప్రణాళిక. వ్యాధిని గుర్తించిన తర్వాత వైద్యులు సూచించే మందులు, శస్త్రచికిత్స లేదా ఆహార నియమాలను Tx విభాగంలో రాస్తారు.
- Hx (History): దీని అర్థం “వ్యాధి చరిత్ర”. రోగికి గతంలో ఉన్న అనారోగ్యాలు, శస్త్రచికిత్సలు, అలర్జీలు మరియు జీవనశైలి వివరాలను ఇది సూచిస్తుంది. సరైన చికిత్స అందించడానికి రోగి గత ఆరోగ్య సమాచారం (Hx) చాలా కీలకం.
- Fx (Fracture): దీని అర్థం “ఎముక విరుపు”. ఎముక విరిగినప్పుడు లేదా చిన్న పగుళ్లు ఏర్పడినప్పుడు ఎక్స్-రే రిపోర్టులలో వైద్యులు Fx అని రాస్తారు.
- Px (Prognosis): దీని అర్థం “రోగ నివారణ అంచనా”. అంటే వ్యాధి నుండి రోగి ఎంత త్వరగా కోలుకునే అవకాశం ఉందో తెలియజేయడానికి దీనిని వాడతారు. ఉదాహరణకు ‘Px: Good’ అని ఉంటే రోగి త్వరగా కోలుకుంటారని అర్థం.
- Bx (Biopsy): దీని అర్థం “బయాప్సీ”. శరీరంలోని ఒక భాగం నుండి చిన్న కణజాలాన్ని తీసి పరీక్షించడాన్ని ఇది సూచిస్తుంది. క్యాన్సర్ వంటి తీవ్రమైన వ్యాధులను నిర్ధారించడానికి Bx తప్పనిసరి.
- ABx (Antibiotics): ఇది “యాంటీబయాటిక్స్”ను సూచిస్తుంది. బ్యాక్టీరియా ఇన్ఫెక్షన్లను అరికట్టే మందులను రోగికి ఇస్తున్నట్లు తెలపడానికి వైద్యులు ABx అని రాస్తారు.