హైదరాబాద్: సాధారణంగా ఇంటి అవసరాలకో, పిల్లల పెళ్లిళ్లకో లేదా అత్యవసర పరిస్థితుల్లోనో మనకున్న వ్యవసాయ భూమిని అమ్మాల్సి వస్తుంది. అయితే, భూమి అమ్మగా వచ్చిన భారీ మొత్తంపై ఆదాయపు పన్ను (Income Tax) కట్టాలా? వద్దా? అనే సందేహం ప్రతి ఒక్కరినీ వేధిస్తుంది. సరైన అవగాహన లేక చాలామంది అనవసరంగా పన్నులు కట్టడమో, లేదా నోటీసులు తెచ్చుకోవడమో జరుగుతోంది. వ్యవసాయ భూమి అమ్మకంపై ఐటీ శాఖ నిబంధనలు ఏం చెబుతున్నాయో ఇప్పుడు చూద్దాం.
అన్ని భూములపై పన్ను ఉండదా?
వ్యవసాయ భూమిపై పన్ను పడుతుందా లేదా అనేది అది ఎక్కడ ఉంది అనే దానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఆదాయపు పన్ను చట్టం ప్రకారం భూములను రెండు రకాలుగా విభజించారు:
- గ్రామీణ వ్యవసాయ భూమి: మీ భూమి గ్రామ పరిధిలో ఉంటే, దానిని ‘పెట్టుబడి ఆస్తి’ (Capital Asset) కింద పరిగణించరు. అంటే, పక్కా పల్లెటూరిలో ఉన్న వ్యవసాయ భూమిని అమ్మితే మీరు రూపాయి కూడా పన్ను కట్టాల్సిన అవసరం లేదు.
- పట్టణ వ్యవసాయ భూమి: అదే భూమి నగర లేదా పట్టణ పరిధిలో ఉంటే, దాని అమ్మకం ద్వారా వచ్చే లాభంపై పన్ను కట్టడం తప్పనిసరి.
గ్రామీణ భూమా? పట్టణ భూమా? ఎలా తేలుస్తారు?
పదివేల కంటే ఎక్కువ జనాభా ఉన్న మున్సిపాలిటీ పరిధిలో ఉంటే దానిని పట్టణ భూమిగా పరిగణిస్తారు. అలాగే, నగరం లేదా పట్టణ సరిహద్దుల నుంచి 2 నుండి 8 కిలోమీటర్ల పరిధిలో ఉన్న భూములను కూడా పట్టణ వ్యవసాయ భూముల కిందకే చేరుస్తారు. ఈ పరిధి దాటిన వాటినే గ్రామీణ భూములుగా గుర్తిస్తారు.
షార్ట్ టర్మ్ vs లాంగ్ టర్మ్ గెయిన్స్
ఒకవేళ మీరు అమ్మేది పట్టణ భూమి అయితే, పన్ను రెండు రకాలుగా ఉంటుంది:
- STCG (షార్ట్ టర్మ్): భూమి కొన్న రెండేళ్ల లోపే అమ్మేస్తే, ఆ లాభాన్ని మీ వార్షిక ఆదాయానికి కలిపి మీ ట్యాక్స్ స్లాబ్ ప్రకారం పన్ను విధిస్తారు.
- LTCG (లాంగ్ టర్మ్): రెండేళ్ల తర్వాత భూమిని అమ్మితే దానిని దీర్ఘకాలిక మూలధన లాభంగా పరిగణిస్తారు. దీనిపై సాధారణంగా 20% పన్ను ఉంటుంది. అయితే, ఇందులో ‘ఇండెక్సేషన్’ (ద్రవ్యోల్బణ సర్దుబాటు) ప్రయోజనం లభిస్తుంది, దీనివల్ల పన్ను భారం తగ్గుతుంది.
పన్ను ఆదా చేసే చట్టబద్ధమైన మార్గాలు!
భూమి అమ్మగా వచ్చిన లాభంపై పన్ను కట్టకుండా ఉండటానికి మన చట్టంలో కొన్ని వెసులుబాట్లు ఉన్నాయి:
- సెక్షన్ 54B: ఒక వ్యవసాయ భూమిని అమ్మిన తర్వాత, ఆ డబ్బుతో రెండేళ్ల లోపు మళ్లీ వేరే వ్యవసాయ భూమిని కొంటే, మీకు పూర్తి పన్ను మినహాయింపు లభిస్తుంది.
- సెక్షన్ 54EC (బాండ్లు): భూమి అమ్మిన లాభాన్ని NHAI లేదా REC వంటి ప్రభుత్వ బాండ్లలో పెట్టుబడి పెట్టవచ్చు. గరిష్టంగా 50 లక్షల వరకు ఇలా ఇన్వెస్ట్ చేసి పన్ను ఆదా చేయవచ్చు. అయితే ఈ డబ్బును 5 ఏళ్ల వరకు వెనక్కి తీసుకోలేరు.
- సెక్షన్ 54F: వ్యవసాయ భూమి అమ్మిన డబ్బుతో ఇల్లు కొన్నా లేదా నిర్మించుకున్నా కూడా పన్ను మినహాయింపు పొందవచ్చు.
కాబట్టి, భూమిని విక్రయించే ముందే ఆ భూమి ఏ పరిధిలోకి వస్తుందో తెలుసుకుని, నిపుణుల సలహాతో ముందడుగు వేయడం ఉత్తమం.