మానవ శరీరం ప్రకృతి యొక్క ఒక అద్భుతమైన వింత. జీవసృష్ట్రి చక్రం నిరంతరం కొనసాగడానికి ప్రకృతి స్త్రీ, పురుషుల శరీరాల్లో ప్రత్యేక వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేసింది. సంతానోత్పత్తి లేదా గర్భధారణ గురించి మాట్లాడుకునేటప్పుడు మనం తరచుగా ‘స్త్రీ బీజం’ (అండం) మరియు ‘పురుష బీజం’ (శుక్రకణం) గురించి వింటుంటాం.
అయితే, కంటికి కనిపించని ఈ సూక్ష్మ శుక్రకణాలు పురుషుల శరీరంలో ఎక్కడ తయారవుతాయి? వాటి ప్రయాణం ఎలా ఉంటుంది? శరీరానికి వెలుపల అవి ఎంతకాలం జీవించగలవు? ‘క్లీవ్‌ల్యాండ్ క్లినిక్’ (Cleveland Clinic) వంటి ప్రముఖ ఆరోగ్య సంస్థల సమాచారం ప్రకారం దీని వెనుక ఉన్న ఆసక్తికరమైన సైన్స్ గురించి తెలుసుకుందాం.
శుక్రకణాల నిర్మాణం: ఒక టాడ్‌పోల్ ఆకారం
శుక్రకణాలు చాలా సూక్ష్మంగా ఉంటాయి, వీటిని కేవలం మైక్రోస్కోప్ కింద మాత్రమే చూడగలం. ఇవి చూడటానికి ‘టాడ్‌పోల్’ (కప్ప పిల్ల) ఆకారంలో ఉంటాయి. దీనిలో మూడు ప్రధాన భాగాలు ఉంటాయి:
- తల (Head): దీనిలో జన్యు సమాచారం అంటే ‘డిఎన్‌ఏ’ (DNA) ఉంటుంది.
- మధ్య భాగం (Midpiece): ఇది శుక్రకణం ముందుకు కదలడానికి అవసరమైన శక్తిని (Energy) అందిస్తుంది.
- తోక (Tail): పొడవైన తోక సహాయంతో శుక్రకణం వేగంగా ఈదుకుంటూ ముందుకు వెళ్లగలుగుతుంది.
శరీరంలో శుక్రకణాలు ఎప్పుడు, ఎక్కడ తయారవుతాయి?
పురుషుల శరీరంలో శుక్రకణాల ఉత్పత్తి 10 నుండి 12 ఏళ్ల వయస్సు (యవ్వన దశ) నుండి ప్రారంభమవుతుంది. ఒకసారి ఈ ప్రక్రియ మొదలైన తర్వాత, పురుషుడు జీవితాంతం శుక్రకణాలను ఉత్పత్తి చేయగలడు.
- వృషణాలు (Testicles): వృషణాలలోని అత్యంత సన్నని నాళాలలో శుక్రకణాలు తయారవుతాయి. వీటిని ‘సెమినిఫెరస్ ట్యూబ్యూల్స్’ (Seminiferous Tubules) అంటారు.
- ఎపిడిడైమిస్: ఇక్కడ తయారైన శుక్రకణాలు ఒక నాళంలోకి చేరుతాయి, అక్కడ అవి పూర్తిగా అభివృద్ధి (Mature) చెందుతాయి.
- ప్రయాణం: పరిపక్వం చెందిన తర్వాత అవి ‘వాస్ డిఫరెన్స్’ మరియు ప్రోస్టేట్ గ్రంధి ద్వారా ముందుకు సాగి, చివరకు ‘యూరెత్రా’ (మూత్రనాళం) ద్వారా శరీరం నుండి బయటకు వస్తాయి. ఒకసారి స్ఖలనం జరిగినప్పుడు కోట్లాది శుక్రకణాలు బయటకు వస్తాయి, కానీ గర్భధారణకు మాత్రం ఒకే ఒక ఆరోగ్యకరమైన శుక్రకణం సరిపోతుంది.
శుక్రకణాల జీవితకాలం ఎంత?
- శరీరంలో: ఒకవేళ శుక్రకణాలు బయటకు రాకపోతే, అవి సుమారు రెండున్నర నెలల తర్వాత నశించిపోతాయి. శరీరం వాటిని తిరిగి గ్రహిస్తుంది (Absorb).
- స్త్రీ శరీరంలో: కలిసిన తర్వాత స్త్రీ శరీరంలోకి చేరిన శుక్రకణాలు సుమారు 5 రోజుల వరకు జీవించగలవు. అందుకే సురక్షితం కాని కలయిక జరిగిన కొన్ని రోజుల తర్వాత కూడా గర్భం దాల్చే అవకాశం ఉంటుంది.
- శరీరం వెలుపల: బయటకు వచ్చిన తర్వాత ఇవి ఎక్కువ కాలం బ్రతకలేవు. సాధారణ గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద కేవలం 1 గంట వరకు మాత్రమే జీవించగలవు. తేమ ఆరిపోయినా లేదా ఉష్ణోగ్రత మారినా ఇవి వెంటనే చనిపోతాయి.
- మెడికల్ స్టోరేజ్: ఒకవేళ వైద్య సాంకేతికత (Cryopreservation) సాయంతో వీటిని ఫ్రీజ్ చేసి భద్రపరిస్తే, అనేక సంవత్సరాల పాటు సురక్షితంగా ఉంటాయి.
లో స్పెర్మ్ కౌంట్ అంటే ఏమిటి?
సాధారణంగా 1 మి.లీ వీర్యంలో 1.5 కోట్ల నుండి 20 కోట్ల వరకు శుక్రకణాలు ఉండవచ్చు. ఒకవేళ ఈ సంఖ్య 1.5 కోట్ల కంటే తగ్గితే, దానిని వైద్య భాషలో ‘లో స్పెర్మ్ కౌంట్’ (Low Sperm Count) అంటారు. దీనివల్ల సంతాన సాఫల్యతలో ఇబ్బందులు ఎదురవుతాయి.
మంచి ఆహారం, వ్యాయామం మరియు అలవాట్ల వల్ల శుక్రకణాల నాణ్యతను కాపాడుకోవచ్చు.