ఇస్లామాబాద్: తీవ్రవాదం, హిందూ ద్వేషాలను తనలో ఇముడ్చుకుని భారతదేశం నుండి విడిపోయిన పాకిస్తాన్‌లో హిందూ ధర్మానికి సంబంధించిన రెండు ముఖ్యమైన అంశాలు సానుకూలంగా వార్తల్లో నిలవడం ఆశ్చర్యం కలిగిస్తోంది.
ముఖ్యంగా పాకిస్తాన్ విద్యా రంగం నుండి వచ్చిన ఈ వార్త మరింత ఆశ్చర్యాన్ని రేకెత్తిస్తోంది.
లాహోర్ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంట్ సైన్సెస్ (LUMS) తరగతి గదిలో మహాభారతం మరియు భగవద్గీతలోని భాగాలతో సహా సంస్కృత శ్లోకాలు వినిపిస్తున్నాయి. ఆ సంస్థ చారిత్రక నిర్ణయం తీసుకుని సంస్కృత భాషను అధికారికంగా బోధించడం ప్రారంభించింది.
మహాభారతం టీవీ సీరియల్ యొక్క ప్రసిద్ధ థీమ్ సాంగ్ అయిన “హై కథా సంగ్రామ్ కి” యొక్క ఉర్దూ అనువాదాన్ని విద్యార్థులకు పరిచయం చేస్తున్నారు. పాకిస్తాన్‌లో సంస్కృతం పునరుజ్జీవం పొందుతుండగా, ఈ భాషపై నిర్వహించిన మూడు నెలల వర్క్‌షాప్‌కు విద్యార్థులు మరియు పండితుల నుండి అద్భుతమైన స్పందన లభించింది.
2027 నాటికి దీనిని పూర్తి సంవత్సర కోర్సుగా అందించడానికి ప్రణాళికలు ఉండగా, సంస్కృత భాష మరియు మహాభారతం అభ్యాసం ఇప్పుడు పూర్తి స్థాయి విశ్వవిద్యాలయ కోర్సుగా అభివృద్ధి చెందింది.
సంస్కృతాన్ని పునరుజ్జీవింపజేసిన ప్రొఫెసర్
సంస్కృతాన్ని పునరుజ్జీవింపజేసే ప్రయత్నాలలో ఫోర్మాన్ క్రిస్టియన్ కాలేజీలో సోషియాలజీని బోధించే ప్రొఫెసర్ షాహిద్ రషీద్ కీలక పాత్ర పోషించారు అని ‘ది ట్రిబ్యూన్’ నివేదిక తెలిపింది. దక్షిణ ఆసియా ప్రాంతం యొక్క తత్వశాస్త్రం, సాహిత్యం మరియు ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయాలను రూపొందించిన భాష యొక్క గంభీరమైన అధ్యయనాన్ని పునరుద్ధరించాలనే ఉద్దేశ్యంతో తీసుకున్న ఈ చర్యను రషీద్ “చిన్నదైన, కానీ ముఖ్యమైన అడుగు”గా అభివర్ణించారు.
ఈ విషయంపై రషీద్ మాట్లాడుతూ, “మనం దీన్ని ఎందుకు నేర్చుకోకూడదు? ఇది ఈ ప్రాంతం మొత్తాన్ని చుట్టుముట్టిన భాష. సంస్కృత వ్యాకరణ పితామహుడైన పాణిని గ్రామం నేటి పాకిస్తాన్ భూభాగంలోనే ఉండేది. సింధూ లోయ కాలంలో ఇక్కడ చాలా రాయబడింది. మనం దానిని స్వీకరించాలి. సంస్కృతం మనకు కూడా చెందింది; ఇది ఏ ఒక్క మతానికి మాత్రమే సంబంధించినది కాదు” అని రషీద్ ‘ది ట్రిబ్యూన్’తో చెప్పారు.
సంస్కృత వ్యాకరణవేత్త పాణిని నేటి ఖైబర్ పఖ్తుంఖ్వా ప్రావిన్స్‌లోని గాంధారంలో నివసించారు. విద్యార్థులు మొదట్లో సంస్కృతం కష్టంగా ఉంటుందని భావించారని, కానీ త్వరలోనే దాని పట్ల ఆకర్షితులయ్యారని రషీద్ చెప్పారు. LUMS లో తన మొదటి వారం బోధన సంఘటనను వివరిస్తూ, ప్రొఫెసర్, “నేను ‘సుభాషితాలు’ (తెలివైన పద్యాలు) బోధిస్తున్నప్పుడు, సంస్కృతం ద్వారా ఉర్దూ ఎంత లోతుగా ప్రభావితమైందో తెలుసుకుని విద్యార్థులు ఆశ్చర్యపోయారు. సంస్కృతం హిందీకి భిన్నంగా ఉంటుందని కొందరికి తెలియదు” అని రషీద్ చెప్పారు.
అయినప్పటికీ, విద్యార్థులు దాని తార్కిక నిర్మాణాన్ని అర్థం చేసుకున్నప్పుడు, వారు భాషను ఆస్వాదించడం ప్రారంభించారని రషీద్ చెప్పారు.
పాకిస్తాన్‌లో పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయంలో సంస్కృత పత్రాల విస్తృత సేకరణ ఉందని, అయితే దశాబ్దాలుగా విద్యావేత్తలు దానిని ముట్టుకోలేదని యూనివర్సిటీలోని గుర్మానీ సెంటర్ డైరెక్టర్ డా. అలీ ఉస్మాన్ ఖాస్మి నొక్కి చెప్పారు.
అయితే, పరిస్థితులు మారబోతున్నాయని ఖాస్మి నొక్కిచెప్పారు మరియు స్థానిక పండితులకు సంస్కృతంలో శిక్షణ ఇవ్వాలని విశ్వవిద్యాలయం యోచిస్తోంది. రాబోయే నెలల్లో ఈ కార్యక్రమం ప్రజాదరణ పొందుతుందని ఆయన ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు.
“10-15 సంవత్సరాలలో, పాకిస్తాన్ నుండి గీత మరియు మహాభారతం యొక్క పండితులు ఉద్భవించడాన్ని మనం చూడవచ్చు” అని ఖాస్మి విశ్వాసం వ్యక్తం చేశారు.