సముద్ర తీరాన లేదా సముద్రం నడిబొడ్డున గగనతలంలోకి దూసుకుపోతూ గంభీరంగా నిలబడే ఆకాశహర్మ్యాలను చూసినప్పుడు మన మనసులో ఒక ప్రశ్న తలెత్తడం సహజం.
“నాలుగు వైపుల నుంచి వీచే ఉప్పు గాలులు, తేమ, నేరుగా తాకే సముద్రపు నీరు.. ఇన్ని ప్రతికూల పరిస్థితుల నడుమ, లక్షలాది టన్నుల బరువున్న ఉక్కు రాడ్లు ఎన్నో ఏళ్లుగా తుప్పు పట్టకుండా అంత దృఢంగా ఎలా నిలబడగలుగుతున్నాయి?”
ముఖ్యంగా, దుబాయ్‌లోని ప్రసిద్ధ ‘బుర్జ్ అల్ అరబ్’ హోటల్ నేరుగా సముద్రంలో నిర్మించిన ఒక కృత్రిమ ద్వీపం పైనే కొలువై ఉంది. అలాంటప్పుడు, దాని లోపల ఉన్న ఉక్కును తుప్పు పట్టకుండా కాపాడేందుకు ఎలాంటి శాస్త్రీయ సాంకేతికతలను ఉపయోగించారు? ఆ వివరాలు ఇక్కడ చూద్దాం:
అమెరికా ఫెడరల్ హైవే అడ్మినిస్ట్రేషన్ నివేదిక ప్రకారం, సముద్ర వాతావరణం లేదా ఉప్పు శాతం ఎక్కువగా ఉండే గాలి వల్ల ఇనుము బలహీనపడటానికి, తుప్పు పట్టడానికి ప్రధాన కారణం—క్లోరైడ్ అయాన్లు, తేమ మరియు ఆక్సిజన్ కలవడమే. ఒక్క అమెరికాలోనే వంతెనలు తుప్పు పట్టడం వల్ల ఏటా దాదాపు 6 నుండి 10 బిలియన్ డాలర్ల వరకు ప్రత్యక్ష నష్టం వాటిల్లుతుందని అంచనా.
సముద్ర తీర కట్టడాలలోని ఉక్కును కాపాడేందుకు ఇంజనీర్లు బహుళ అంచెల రక్షణ పద్ధతులను (multi-layer protection) ఉపయోగిస్తారు. అందులో భాగంగా ఉక్కు రాడ్ల చుట్టూ మందపాటి, బలమైన కాంక్రీట్ పొరను ఏర్పాటు చేస్తారు. ఇది ఉప్పు లక్షణాలను అడ్డుకునే కవచంలా పనిచేస్తుంది. నీరు, క్లోరైడ్ లోపలికి చొచ్చుకుపోకుండా ప్రత్యేకమైన కాంక్రీట్ మిశ్రమాన్ని వినియోగిస్తారు. ఒక్క అమెరికాలోనే దాదాపు లక్ష నిర్మాణాలలో ఈ సాంకేతికతను ఉపయోగించారు.
బుర్జ్ అల్ అరబ్ హోటల్ విషయానికి వస్తే ఈ సవాలు ఇంకా క్లిష్టంగా మారింది. వాటర్‌ప్రూఫింగ్ సంస్థ ‘Fosroc’ నివేదిక ప్రకారం, ఈ భవనంలోకి నీరు లీక్ కాకుండా, తేమ చొరబడకుండా నిరోధించే ప్రత్యేక రసాయన మిశ్రమాలను ఎంపిక చేశారు.
అంతేకాకుండా, రీబార్ తయారీ సంస్థ ‘Mateenbar’ సమాచారం ప్రకారం, హోటల్ సముద్రపు గోడ (సీ-వాల్) భాగంలో తుప్పు పట్టని ఫైబర్‌గ్లాస్ రీఇన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ ఉపయోగించారు. దీనివల్ల కనీసం 50 సంవత్సరాల వరకు ఎటువంటి ముప్పు వాటిల్లదని స్పష్టమైంది. అలాగే, నేషనల్ సిమెంట్ కంపెనీ ఈ నిర్మాణం కోసం ప్రీమియం నాణ్యత కలిగిన సిమెంట్‌ను సరఫరా చేయడం గమనార్హం.
ఒకవేళ కాంక్రీట్‌లో చిన్న పగులు ఏర్పడినా, సముద్రపు నీరు మరియు క్లోరైడ్ లోపలికి సులభంగా చొచ్చుకుపోతాయి. ఫలితంగా లోపలి ఉక్కు తుప్పు పట్టడం మొదలవుతుంది. తుప్పు పట్టిన పదార్థం అసలు ఉక్కు కంటే ఎక్కువ స్థలాన్ని ఆక్రమిస్తుంది. దీనివల్ల కాంక్రీట్‌పై తీవ్ర ఒత్తిడి పెరిగి అది పగిలి ఊడిపడుతుంది. ఇంజనీరింగ్ పరిభాషలో దీనిని ‘స్పాలింగ్’ (Spalling) అంటారు.
సముద్ర తీర భవనాలలో ఇనుము లేదా ఉక్కుకు అస్సలు తుప్పే పట్టదని చెప్పలేం. కానీ, మందపాటి కాంక్రీట్ కవచం, ప్రత్యేక రీబార్‌లు మరియు వాటర్‌ప్రూఫింగ్ వంటి బహుళ అంచెల రక్షణలు ఉప్పు, తేమ లోపలికి చేరకుండా దశాబ్దాల పాటు అడ్డుకుంటాయి. అందుకే బుర్జ్ అల్ అరబ్ వంటి మహా అద్భుత కట్టడాలు సముద్రం నడిబొడ్డున కూడా ఎన్నో దశాబ్దాలుగా చెక్కుచెదరకుండా నిలబడి ఉన్నాయి!