న్యూఢిల్లీ: భారత-బంగ్లాదేశ్ సరిహద్దుల్లో చొరబాట్లను, స్మగ్లింగ్‌ను అడ్డుకునేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒక సరికొత్త మరియు వినూత్నమైన ఆలోచన చేస్తోంది. దుర్భేద్యమైన నదీ ప్రాంతాలు, చిత్తడి నేలల్లో ఫెన్సింగ్ (కంచె) వేయడం సాధ్యం కాని చోట.. విష సర్పాలు, మొసళ్లను భద్రతా వలయంగా ఉపయోగించాలని యోచిస్తోంది.
అమిత్ షా ఆదేశాలతో రంగంలోకి బిఎస్ఎఫ్ (BSF):
కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా ఆదేశాల మేరకు, సరిహద్దు భద్రతా దళం (BSF) ఈ ప్రతిపాదనపై కసరత్తు చేస్తోంది. ముఖ్యంగా ఫెన్సింగ్ వేయడానికి వీలులేని మార్ష్ ల్యాండ్స్ (చిత్తడి నేలలు) మరియు నీటితో నిండిన ప్రాంతాల్లో ఈ ‘సహజ సిద్ధమైన కాపలా’ ఎంతవరకు సాధ్యమవుతుందో నివేదిక ఇవ్వాలని ఆయన కోరారు.
సరిహద్దు సవాళ్లు ఇవే:
- భారీ సరిహద్దు: భారత్-బంగ్లాదేశ్ మధ్య మొత్తం 4,096 కిలోమీటర్ల సరిహద్దు ఉంది.
- ఫెన్సింగ్ లేని ప్రాంతం: ఇందులో సుమారు 175 కిలోమీటర్ల మేర నదులు, అడవులు మరియు చిత్తడి నేలలు ఉన్నాయి. ఇక్కడ సాధారణ కంచె వేయడం అసాధ్యం.
- చొరబాట్లు: ఈ ఖాళీలను ఆసరాగా చేసుకుని అక్రమ రవాణా, చొరబాట్లు జరుగుతున్నాయి. వీటిని అరికట్టేందుకే క్రూరమైన జంతువులను ‘బయోలాజికల్ డిటెర్రెంట్’ (జీవసంబంధిత నిరోధకాలు)గా వాడాలని భావిస్తున్నారు.
కొత్త వ్యూహం – పర్యావరణ ఆధారిత భద్రత:
న్యూఢిల్లీలో జరిగిన ఉన్నత స్థాయి సమావేశం తర్వాత తూర్పు మరియు ఈశాన్య సెక్టార్‌లలోని BSF యూనిట్లు అనువైన ప్రాంతాలను గుర్తించే పనిలో పడ్డాయి. మొబైల్ కనెక్టివిటీ లేని మారుమూల ప్రాంతాల్లో నిఘాను పెంచడానికి ఇది ఒక ప్రత్యామ్నాయ మార్గమని అధికారులు భావిస్తున్నారు.
ఎదురయ్యే సవాళ్లు: అయితే, ఈ ప్రతిపాదనపై కొన్ని సందేహాలు కూడా వ్యక్తమవుతున్నాయి:
- పర్యావరణ ప్రభావం: వన్యప్రాణులను ఇలా సరిహద్దుల్లో వదలడం వల్ల పర్యావరణ సమతుల్యత దెబ్బతింటుందా?
- మానవ భద్రత: సాధారణ పౌరులకు లేదా పొరపాటున దారి తప్పిన వారికి వీటివల్ల ప్రాణాపాయం కలగదా?
- ప్రభావం: చొరబాటుదారులను అడ్డుకోవడంలో ఇవి ఎంతవరకు సమర్థవంతంగా పనిచేస్తాయి?
చారిత్రక నేపథ్యం:
1947 విభజన నాటి నుండి భారత్-బంగ్లా సరిహద్దు అత్యంత సున్నితమైనదిగా ఉంటూ వస్తోంది. ఆర్థిక కారణాల వల్ల లేదా బంధుత్వాల రీత్యా సరిహద్దు దాటే వారి సంఖ్య ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఈ క్రమంలో మానవ హక్కుల సంఘాలు గతంలో BSF చర్యలను విమర్శించిన సందర్భాలు కూడా ఉన్నాయి. ప్రస్తుత మారుతున్న పరిస్థితుల్లో టెక్నాలజీతో పాటు ఇలాంటి వినూత్న పద్ధతులను కూడా భారత్ పరిశీలిస్తోంది.