ప్రపంచ ఐటీ రంగంలో అగ్రగామిగా, ‘జోహో’ (Zoho) సంస్థ వ్యవస్థాపకుడిగా గుర్తింపు పొందిన శ్రీధర్ వేంపు, అంతర్జాతీయ స్టాక్ మార్కెట్ ప్రస్తుత స్థితిగతులపై తన ‘ఎక్స్’ (ట్విట్టర్) ఖాతాలో ఒక కీలక హెచ్చరికను జారీ చేశారు.
ప్రస్తుతం ప్రపంచంలోని ప్రముఖ ‘బిగ్ టెక్’ (Big Tech) సంస్థల షేర్లు, అవి నిజంగా ఆర్జిస్తున్న అమ్మకాల ఆదాయం కంటే చాలా రెట్లు ఎక్కువ ధరలో ట్రేడ్ అవుతున్నాయని ఆయన పేర్కొన్నారు. ఈ విపరీతమైన ధరల పెరుగుదల స్టాక్ మార్కెట్లో ఒక ప్రమాదకరమైన ‘బుడగ’ను (Stock Market Bubble) సృష్టించే అవకాశం ఉందని ప్రపంచవ్యాప్తంగా చర్చ జరుగుతున్న తరుణంలో, శ్రీధర్ వేంపు దీనిపై తన అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తం చేశారు.
P/S రేషియో అంటే ఏమిటి? ఒక సంస్థ యొక్క నిజమైన ఆర్థిక బలాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి స్టాక్ మార్కెట్లో ‘ప్రైస్-టు-సేల్స్’ (Price-to-Sales) లేదా P/S రేషియోను ఉపయోగిస్తారు. అంటే, ఒక సంస్థ ఆర్జించే ప్రతి ఒక రూపాయి అమ్మకపు ఆదాయానికి, పెట్టుబడిదారులు ఆ సంస్థ షేరు కోసం ఎన్ని రూపాయలు చెల్లించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారో ఇది సూచిస్తుంది. ఉదాహరణకు, ఒక సంస్థ ఆదాయం $100 బిలియన్లు, మార్కెట్ విలువ $1 ట్రిలియన్ అయితే, దాని P/S రేషియో 10గా లెక్కించబడుతుంది. అంటే, ప్రతి $1 ఆదాయానికి పెట్టుబడిదారులు $10 చెల్లిస్తున్నారు. ప్రస్తుతం అగ్రగామి సంస్థలలో ఈ రేషియో ప్రమాదకర స్థాయికి చేరుకుంది.
అంతర్జాతీయ దిగ్గజాల పరిస్థితి: ప్రస్తుత టెక్ కంపెనీల P/S డేటా చూస్తుంటే ఇన్వెస్టర్లు, నిపుణులు ఆశ్చర్యపోతున్నారు.
- ఎన్విడియా (Nvidia): $1 అమ్మకానికి 20 రెట్లు (20x) ఎక్కువ ధరలో ట్రేడ్ అవుతోంది.
- మైక్రాన్ (Micron): 19 రెట్లు (19x)
- గూగుల్ (Google): 11 రెట్లు (11x)
- ఆపిల్ & మైక్రోసాఫ్ట్: ఒక్కొక్కటి 10 రెట్లు (10x)
- మెటా (Meta): 7.5 రెట్లు (7.5x) ఈ గణాంకాలు మార్కెట్ ఎంత ఖరీదైనదిగా మారిందో స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
AI మోహం – 1999 డాట్-కామ్ బబుల్: ఈ భారీ ధరల పెరుగుదలకు ప్రధాన కారణం కృత్రిమ మేధస్సు (AI)పై ఉన్న విపరీతమైన ఆశలు. ఎన్విడియా వంటి కంపెనీలు భవిష్యత్తులో AI డిమాండ్ పెరుగుతుందని, ఇన్వెస్టర్లు భారీగా పెట్టుబడులు పెడుతున్నారు. ఇది 1999 నాటి ‘డాట్-కామ్ బబుల్’ (Dot-com Bubble) కంటే పెద్దదా అనే చర్చ మొదలైంది. అయితే, అప్పటి కంపెనీలకు ఆదాయం లేకపోయేది, కానీ ఇప్పటి బిగ్ టెక్ కంపెనీలు భారీ లాభాలను, ఆధిపత్యాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. అయినప్పటికీ, ఇన్వెస్టర్లు కేవలం భవిష్యత్ అంచనాలపైనే భారీగా పెట్టుబడి పెడుతున్నారు. ఒకవేళ ఆ అంచనాలు అందుకోలేకపోతే, మార్కెట్ కుప్పకూలే ప్రమాదం ఉందని శ్రీధర్ వేంపు హెచ్చరిస్తున్నారు.
స్కాట్ మెక్నీలీ వ్యాఖ్యలు: 2002లో సన్ మైక్రోసిస్టమ్స్ మాజీ సీఈఓ స్కాట్ మెక్నీలీ చేసిన వ్యాఖ్యను శ్రీధర్ వేంపు గుర్తు చేశారు: “ఒక సంస్థ షేరును దాని ఆదాయం కంటే 10 రెట్లు ఎక్కువ ధరకు కొన్నప్పుడు, ఆ పెట్టుబడి 10 ఏళ్లలో తిరిగి రావాలంటే.. ఆ సంస్థ తన మొత్తం ఆదాయాన్ని, ఎలాంటి ఖర్చులు లేకుండా 10 ఏళ్ల పాటు ఇన్వెస్టర్లకే ఇచ్చేయాలి. ఇది వాస్తవ ప్రపంచంలో అసాధ్యం.” ఎందుకంటే, ఉద్యోగుల జీతాలు, పరిశోధన (R&D), మార్కెటింగ్ వంటి ఖర్చులు ఉంటాయి కాబట్టి, ఆదాయం మొత్తం లాభంగా మిగలదు. కాబట్టి ఇన్వెస్టర్లు ఈ విషయాన్ని గమనించాలని సూచించారు.