భారతదేశ చరిత్రలో ఆగస్టు 15 మరియు జనవరి 26 తేదీలకు అత్యంత ప్రాముఖ్యత ఉంది. చాలామంది ఈ రెండు రోజుల్లోనూ ఒకేలా జెండా ఎగురవేస్తారని భావిస్తారు, కానీ అది నిజం కాదు. ఆ తేడాలు ఏంటో చూద్దాం:
1. ఎందుకు జరుపుకుంటాం?
- స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం (ఆగస్టు 15): బ్రిటిష్ పాలన నుండి భారతదేశానికి విముక్తి లభించిన రోజు. అంటే ఒక విదేశీ పాలన ముగిసి, భారతీయుల చేతుల్లోకి అధికారం వచ్చిన రోజు.
- గణతంత్ర దినోత్సవం (జనవరి 26): మనకంటూ ఒక సొంత రాజ్యాంగం అమల్లోకి వచ్చిన రోజు. భారత్ ఒక సార్వభౌమ దేశంగా, రిపబ్లిక్‌గా ప్రకటించబడిన రోజు.
2. జెండా ఎగురవేసే విధానంలో తేడా (Flag Hoisting vs Unfurling):
- స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం (జెండా ఎగురవేయడం – Hoisting): ఈ రోజున జాతీయ జెండా స్తంభం కింద నుండి పైకి లాగబడి, ఆపై ఎగురవేయబడుతుంది. ఇది బ్రిటిష్ వారి జెండా దిగిపోయి, కొత్త స్వతంత్ర దేశం ఉద్భవించిందని సూచిస్తుంది. దీనిని ‘ఫ్లాగ్ హోయిస్టింగ్’ అంటారు.
- గణతంత్ర దినోత్సవం (జెండా విప్పడం – Unfurling): ఈ రోజున జెండా ఇప్పటికే స్తంభం పైభాగంలో ముడుచుకుని కట్టబడి ఉంటుంది. దానిని కేవలం విప్పి ఎగురవేస్తారు. ఎందుకంటే అప్పటికే మనం స్వతంత్ర దేశం. దీనిని ‘ఫ్లాగ్ అన్‌ఫర్లింగ్’ అంటారు.
3. ఎవరు ఎగురవేస్తారు?
- స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం: దేశ ప్రధాని ఎగురవేస్తారు. స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన మొదటి రోజున మనకు రాష్ట్రపతి లేరు. ఆ సమయంలో ప్రజల ప్రతినిధిగా ఉన్న ప్రధాని నెహ్రూ జెండాను ఎగురవేశారు. ఆ సంప్రదాయమే కొనసాగుతోంది.
- గణతంత్ర దినోత్సవం: దేశ రాష్ట్రపతి ఎగురవేస్తారు. రాజ్యాంగం ప్రకారం రాష్ట్రపతి దేశానికి మొదటి పౌరుడు మరియు రాజ్యాంగ అధిపతి. రాజ్యాంగం అమల్లోకి వచ్చిన రోజున రాజ్యాంగ అధిపతి జెండా ఎగురవేయడం నియమం.
4. వేదిక ఎక్కడ?
- స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం: వేడుకలు ఢిల్లీలోని ఎర్రకోట (Red Fort) వద్ద జరుగుతాయి. ప్రధాని జెండా ఎగురవేసి జాతిని ఉద్దేశించి ప్రసంగిస్తారు.
- గణతంత్ర దినోత్సవం: వేడుకలు రాజ్‌పథ్ (ప్రస్తుతం కర్తవ్య పథ్) వద్ద జరుగుతాయి. ఇక్కడ దేశ సైనిక పటిమను, సాంస్కృతిక వైవిధ్యాన్ని ప్రదర్శించే కవాతులు (Parades) ప్రధాన ఆకర్షణగా ఉంటాయి.