“హార్ముజ్‌లో అడుగుపెడితే డబ్బులు కట్టాల్సిందే!”.. అధ్యక్షుడు ట్రంప్ సంచలన ప్రకటన.. పశ్చిమాసియాలో మళ్లీ ఉత్కంఠ భరిత వాతావరణం!

టెహ్రాన్: సుదీర్ఘ కాలం తర్వాత పశ్చిమాసియాలో (మిడిల్ ఈస్ట్) ఇప్పుడిప్పుడే శాంతి పరిస్థితులు నెలకొంటున్నాయి అనుకునేలోపే.. అక్కడ మళ్లీ తీవ్ర ఉద్రిక్తతలు వ్యక్తమయ్యే వాతావరణం ఏర్పడింది.

ఒకవైపు హార్ముజ్ జలసంధిని (Strait of Hormuz) మూసివేస్తామని ఇరాన్ బెదిరిస్తుండగా.. మరోవైపు అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ కూడా అంతే ఘాటుగా హెచ్చరికలు జారీ చేశారు. రాబోయే 60 రోజుల్లోగా ఇరు దేశాల మధ్య శాశ్వత శాంతి ఒప్పందం కుదరకపోతే.. ఆ సముద్ర మార్గంలో అమెరికానే స్వయంగా తన సొంత కస్టమ్స్ డ్యూటీ/సుంకం (టోల్ ఫీజ్) విధిస్తుందని ట్రంప్ సంచలన ప్రకటన చేశారు.

ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో మరియు అంతర్జాతీయ సముద్ర రవాణాలో హార్ముజ్ జలసంధి అత్యంత కీలకమైనది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా రవాణా అయ్యే ముడి చమురులో (క్రూడ్ ఆయిల్) సింహభాగం ఈ మార్గం గుండానే నౌకల (షిప్పుల) ద్వారా సరఫరా అవుతుంది. ఇప్పుడు ఈ ప్రాంతాన్ని కేంద్రంగా చేసుకుని డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఇచ్చిన హెచ్చరిక అంతర్జాతీయంగా తీవ్ర కలకలం రేపుతోంది.

అమెరికా సొంత సుంకం – ట్రంప్ వ్యూహం:
ప్రస్తుతం అమెరికా – ఇరాన్ దేశాల మధ్య ఒక తాత్కాలిక శాంతి ఒప్పందం కుదిరింది. దీని ప్రకారం, రాబోయే 60 రోజుల వరకు హార్ముజ్ జలసంధి గుండా ప్రయాణించే వాణిజ్య నౌకల నుండి ఎలాంటి సుంకాలు (టాక్సులు) వసూలు చేయకూడదు. కానీ, ఈ 60 రోజుల గడువులోగా ఒక శాశ్వత ఒప్పందం గనుక కుదరకపోతే.. ఆ ప్రాంతంలో అమెరికానే నేరుగా తన సొంత సుంకాన్ని విధిస్తుందని అధ్యక్షుడు ట్రంప్ గట్టిగా చెప్పారు.

పశ్చిమాసియా దేశాలలో శాంతిని కాపాడటానికి, అంతర్జాతీయ నౌకల రక్షణను నిర్ధారించడానికి అమెరికా సైన్యం ఒక రక్షకుడిలా పనిచేస్తోందని ట్రంప్ వాదిస్తున్నారు. ఆయన మాట్లాడుతూ.. “మేము ఇన్నాళ్లూ అక్కడ రక్షణ కల్పించినందుకు అయిన ఖర్చులను, ఇకపై కల్పించబోయే భద్రతా వ్యయాన్ని భర్తీ చేసుకోవడానికి ఈ కొత్త సుంకం విధించడం ఎంతో అవసరం. ఇరాన్‌ను అక్కడ ఎలాంటి రుసుములు వసూలు చేయడానికి మేము అనుమతించం. అక్కడ ఏమైనా వసూలు చేస్తే అది కేవలం అమెరికాకే దక్కాలి” అని ఆయన స్పష్టం చేశారు.

ఒప్పందాన్ని తిరస్కరిస్తున్న ఇరాన్ – స్విస్ చర్చలపైనే ఆశలు:
మరోవైపు, ఇరాన్ ఈ తాత్కాలిక ఒప్పందాన్ని అంగీకరించేలా కనిపించడం లేదు. లెబనాన్‌పై ఇజ్రాయెల్ జరిపిన దాడులను కారణంగా చూపుతూ.. తాము హార్ముజ్ జలసంధిని పూర్తిగా మూసివేస్తామని ఇరాన్ సైన్యం బెదిరింపులకు దిగింది. అమెరికా తన పాత వాగ్దానాలను ఉల్లంఘించిందని ఇరాన్ ఆరోపిస్తోంది. అయినప్పటికీ, హార్ముజ్ మార్గంలో నౌకల ప్రయాణం ఎలాంటి అంతరాయం లేకుండా సాగుతోందని, అమెరికా నావికాదళం (నేవీ) అక్కడ నిరంతరం నిఘా ఉంచిందని అమెరికా సెంట్రల్ కమాండ్ స్పష్టం చేసింది.

ఈ క్లిష్ట పరిస్థితిని చక్కదిద్దేందుకు స్విట్జర్లాండ్‌లో ఉన్నత స్థాయి చర్చలు ప్రారంభమయ్యాయి. పాకిస్తాన్ మరియు కతార్ దేశాలు మధ్యవర్తులుగా ముందుండి ఈ చర్చలను నడిపిస్తున్నాయి. అమెరికా వైస్ ప్రెసిడెంట్ జేడీ వాన్స్ (JD Vance) మరియు ఇరాన్ పార్లమెంట్ స్పీకర్ మహ్మద్ బాకర్ కాలిబాఫ్ ఇందులో పాల్గొంటున్నారు. ఒక పరిపూర్ణమైన అణు ఒప్పందాన్ని (న్యూక్లియర్ డీల్) ఖరారు చేయడం, ప్రాంతీయ ఘర్షణలకు ముగింపు పలకడమే ఈ చర్చల ప్రధాన ఉద్దేశం.

ప్రపంచ మార్కెట్లపై ప్రభావం:
ఈ అంతర్జాతీయ పరిణామాలు ప్రపంచ మార్కెట్లపై తక్షణ ప్రభావాన్ని చూపించాయి. అమెరికా – ఇరాన్ మధ్య శాంతి చర్చలు ప్రారంభమయ్యాయనే వార్తలతో అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో ముడి చమురు ధరలు సుమారు 5% వరకు తగ్గాయి. ఇది వినియోగదారులకు ఊరటనిచ్చే విషయమే అయినప్పటికీ.. సౌదీ అరేబియా సహా ఇతర గల్ఫ్ దేశాలు మాత్రం అంతర్జాతీయ సముద్ర రవాణాపై ఇలా కొత్త రకమైన సుంకాలు విధించడాన్ని తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తున్నాయి. ఇది స్వేచ్ఛా వాణిజ్యాన్ని (ఫ్రీ ట్రేడ్) దెబ్బతీస్తుందని ఆయా దేశాలు భావిస్తున్నాయి.

ఒకవైపు ట్రంప్ టాక్స్ హెచ్చరికలు, మరోవైపు హార్ముజ్ మూసివేతపై ఇరాన్ బెదిరింపులతో.. ఈ ప్రాంతం మళ్లీ యుద్ధ వాతావరణాన్ని తలపిస్తోంది. రాబోయే 60 రోజుల్లో స్విట్జర్లాండ్‌లో జరిగే చర్చలలో శాశ్వత పరిష్కారం దొరుకుతుందా లేదా ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ మళ్లీ సంక్షోభంలోకి వెళ్తుందా అని ప్రపంచ దేశాలన్నీ ఉత్కంఠగా గమనిస్తున్నాయి.