హార్ముజ్ జలసంధి గుండా రవాణా అయ్యే “మొత్తం సరుకులపై 20 శాతం” సుంకాన్ని అమెరికా వసూలు చేస్తుందని అమెరికా అధ్యక్షుడు డోనాల్డ్ ట్రంప్ సోమవారం ప్రకటించారు.
తన సోషల్ మీడియా ప్లాట్ఫామ్ ‘ట్రూత్ సోషల్’లో ట్రంప్ ఈ విషయాన్ని వెల్లడించారు. “ఇకపై అమెరికాను ‘హార్ముజ్ జలసంధి సంరక్షకుడిగా (The Guardian of the Hormuz Strait)’ పిలుస్తారు. ప్రపంచంలోని ఈ అత్యంత అస్థిర ప్రాంతంలో భద్రతను కల్పించే బాధ్యతను నెరవేర్చడానికి అయ్యే ఖర్చుల కోసం, రవాణా అయ్యే సరుకులపై 20% రుసుమును భద్రతా రుసుముగా వసూలు చేస్తాం. ఈ ప్రక్రియ తక్షణమే ప్రారంభమవుతుంది,” అని ఆయన పేర్కొన్నారు.
జలసంధి తెరిచే ఉంటుందని స్పష్టం చేసిన ట్రంప్, ఇరాన్ నౌకలు దేశంలోకి రాకుండా లేదా బయటకు వెళ్లకుండా అడ్డుకోవడానికి తాము ‘ఇరానియన్ దిగ్బంధాన్ని (Iranian Blockade)’ పునరుద్ధరిస్తున్నామని తెలిపారు. “హార్ముజ్ జలసంధి తెరిచే ఉంది, ఇరాన్తో సంబంధం లేకుండా ఇది ఎప్పటికీ తెరిచే ఉంటుంది. మేము ఇరాన్ నౌకలను లేదా వారి కస్టమర్లను మాత్రమే అడ్డుకుంటున్నాము కాబట్టి దీనిని ఇరానియన్ దిగ్బంధం అని పిలుస్తున్నాం. ఇతర దేశాలన్నీ ఈ జలసంధిని స్వేచ్ఛగా, నిష్పాక్షికంగా వాడుకోవచ్చు” అని ఆయన రాశారు.
ఈ ప్రకటనకు కొన్ని గంటల ముందు ఫాక్స్ న్యూస్ ఇంటర్వ్యూలో ట్రంప్ మాట్లాడుతూ, తాము ఈ జలసంధిని తమ ఆధీనంలోకి తీసుకుంటున్నామని, జలసంధికి తామే సంరక్షక దేవదూతలుగా వ్యవహరిస్తామని, ఆ బాధ్యతకు ప్రతిఫలంగా తాము రుసుము వసూలు చేయాలని వ్యాఖ్యానించారు.
ఇరాన్ హెచ్చరిక
ట్రంప్ ప్రకటనపై ఇరాన్ ఖతం అల్-అన్బియా మిలిటరీ కమాండ్ ప్రతినిధి స్పందిస్తూ, జలసంధి నిర్వహణలో అమెరికా జోక్యాన్ని తాము ఏ పరిస్థితుల్లోనూ అనుమతించబోమని వీడియో సందేశం ద్వారా హెచ్చరించారు. అమెరికాతో సహకరిస్తే, ఆ గల్ఫ్ దేశాలను ‘యుద్ధ శత్రువులుగా’ పరిగణిస్తామని తీవ్రంగా హెచ్చరించారు.
జలసంధి మూసివేతపై వివాదం
ట్రంప్ ప్రకటన చేస్తున్న సమయంలోనే, ఇరాన్ పెర్షియన్ గల్ఫ్ స్ట్రెయిట్ అథారిటీ (PGSA) తన ‘X’ ఖాతాలో జలసంధి మూసివేయబడిందని ప్రకటించింది. అమెరికా దళాల వల్ల తలెత్తిన శత్రుపూరిత పరిస్థితుల దృష్ట్యా, జలసంధి గుండా రవాణా ప్రస్తుతం అసాధ్యమని, పరిస్థితులు చక్కబడిన తర్వాతే అనుమతులు మంజూరు చేస్తామని పేర్కొంది.
గత నెలలో కుదిరిన మధ్యంతర శాంతి ఒప్పందం ప్రకారం జలసంధిని నిర్వహించే హక్కు తమకు ఉందని ఇరాన్ వాదిస్తుండగా, అమెరికా మరియు ఇతర దేశాలు దానిని తిరస్కరిస్తున్నాయి. ‘నావిగేషన్ స్వేచ్ఛ’పై అంతర్జాతీయ చట్టాలను అమెరికా ఉటంకిస్తోంది.
నేపథ్యం
హార్ముజ్ జలసంధి ప్రపంచవ్యాప్తంగా రవాణా అయ్యే చమురు మరియు సహజ వాయువు సరఫరాలో దాదాపు ఐదవ వంతు వాటాను కలిగి ఉన్న అత్యంత కీలకమైన జలమార్గం. ఫిబ్రవరి 28న టెహ్రాన్పై అమెరికా, ఇశ్రాయేల్ జరిపిన దాడుల్లో అప్పటి సుప్రీం లీడర్ అలీ ఖమేనీ మరణించడంతో, మధ్యప్రాచ్యంలో ఘర్షణలు మొదలయ్యాయి. అప్పటి నుండి ఇరాన్ ఈ జలసంధిలో దిగ్బంధాన్ని విధిస్తూ వస్తోంది.